|
Yurdumun güzel insanları...
HANİ bazı kitaplar vardır, "Nasıl gidilir, nerede kalınır, kaça yatılır?" diye, rehber niteliğinde...
Oysa bu kitap öyle değil...(x)
Nail Güreli, 1970'lerin sonlarında Türkiye'nin 32 ilini dolaşmış, Anadolu insanıyla röportajlar, söyleşiler yapmış, o dönemin toplumsal ortamını yansıtmıştı.
Güreli şöyle der:
"Yurdumun güzel insanını yemesiyle içmesiyle, gezip tozmasıyla, şarkılarıyla, türküleriyle, özgün öyküleriyle anlattık..."
***
KİTABIN yenilenen ve genişletilen tarafı 2000'li yıllar...
Çünkü Güreli bu illere 30 yıl sonra bir veya birkaç kere daha gitmiş, gelişmenin, yaşamın nereden nereye geldiğini görmüş. Bazı konularda gelişme geriye olmuş, bazılarında ise ileriye...
***
KİTAPTA öyle ilginç örnekler ve bilgiler var!
Van'a ilk buzdolabı, çamaşır makinesi ile yerli ampul 1950'li yılların ilk yarısında gelmiş. Getiren Enver Perihanoğlu hikâyesini anlatıyor:
Muş'a ilk tren 1958'de geliyor, Süleyman Özmen baştan başa çiçeklerle donatılan "Muş'a ilk gelen gelini" anlatıyor.
1970'li yıllarda 30 yataklı Hakkâri Devlet Hastanesi'nin sargı bezlerini kendi paralarıyla alan yurtsever hemşirelerin öyküsü de bu kitapta var.
Bugün veya yarın Türkiye hakkında araştırma yapacak toplumbilimciler, bu kitapta yararlanacakları çok şey bulacaklar.
***
SIRALANAN 32 ilden biri de Erzurum...
Erzurumluya "Dadaş" denir. "Dadaş", yiğit, sözü özü doğru olan adamdır.
Çay Karadeniz'de yetişir, Erzurum'da içilir dense yanıltıcı olmaz. Erzurumlu çok çay içer ve de kıtlama içer, yani kelle şekerini ya da sert kesmeşekeri dilinin altına sıkıştırıp çayı öyle içer, bardaktaki çay bitince, şeker de erir.
Erzurum'da "çay koymak" diye bir deyim yoktur, "Çay dökeyim mi?" ya da "Tazeleyeyim mi?" diye sorarlar.
Erzurum'un meşhur yemeklerinden biri "lor dolması"dır. Pazıya benzeyen ve yörede "evelik" denen bitkinin geniş yaprakları hafifçe haşlandıktan sonra içine taze "lor peyniri" ile bulgur karıştırılarak sarılır; tuz biber ekilir, güveç içine dizilip yeteri kadar su eklenerek pişirilir, üzerine yağ dökülerek yenir.
Erzurum'un halkoyunu bar'dır, 12 çeşit bar vardır.
***
BİR Erzurum türküsü:
"Huma kuşu yükseklerden seslenir/Yar koynunda bir çift suna beslenir/Sen ağlama kirpiklerin ıslanır/Ben ağlim ki belki gönül uslanır/Sen bağ ol ki ben bahçende gül olim/Sen efendim ben kapında gül olim/Layık mıdır yanim yanim kül olim/Goy desinler bu da bunun guludur.
***
ERZURUMLU ilgisizlikten şikâyetçi, şöyle diyor:
"Dünya Türkiye'ye düşman, Türkiye Erzurum'a düşman!"
Mizah incesi...
................
(x) İşte Türkiye /Heyamola Yayınları
h.pulur@milliyet.com.tr
|
|