|
CENTCOM'dan bakınca Türkiye görünmüyor
Irak Savaşı'nın Türk-Amerikan ilişkisinde yarattığı sıkıntının, "1 Mart tezkeresi," "4 Temmuz çuvalı" gibi mihenk taşları varsa, bir de değişmeyen adresi var: CENTCOM, yani Amerikan Merkezi Kuvvetler Komutanlığı.
2003'te Irak'ın işgalini yöneten, dönemin CENTCOM komutanı General Tommy Franks'in Türkiye'ye öfkesi, ABD'de yayımlanan Cobra II adlı kitapta ortaya serilmişti. Franks, gerek tezkere öncesi sabırsızlığını, gerekse Bağdat'ın düşmesi ardından Ankara'nın ilettiği kaygılar konusundaki umursamazlığını, bu sütunda tekrarlamayacağım, hepimizin sülalesini ilgilendiren ağır küfürlerle yansıtmıştı.
Son dönemde, Türk-Amerikan askeri diyaloğunu yeniden güçlendiren bazı adımlar atıldı. Komutanların karşılıklı ziyaretleri, kurmaylar arasındaki havayı yumuşattı. Şimdiki CENTCOM komutanı General John Abizaid'in Ankara ile ilişkisi, selefine kıyasla kat kat iyi.
Artık CENTCOM, Irak Savaşı'nı desteklemeyen müttefiklere kızmayı bıraktı; nasıl nispi bir başarı sağlayıp buradan ne zaman çıkabileceğinin derdinde.
Yine de, Ankara'nın bazı kaygılarının ABD'de karşılık bulmamasında, Irak'ta PKK'ya karşı ciddi adım atılmamasında, CENTCOM'un Türkiye'ye soğuk bakmasının etkili olduğunu düşünenler var. Kendi adıma, üst düzeyli ABD'li yetkililerden, "PKK konusunda CENTCOM'un direnişini kıramıyoruz" açıklamasını birçok kez işittim. Hatta geçenlerde bir ABD'li diplomat, Bush yönetiminin PKK ile Mücadeleden Sorumlu Özel Temsilcisi emekli general Joseph Ralston'ın asıl işinin CENTCOM'u ikna etmek olduğunu ima ederek, kendisindan "CENTCOM nezdindeki elçimiz" diye söz edebildi.
Karargâhtan izlenimler
CENTCOM'un Türkiye'ye ve bölgesine nasıl baktığını anlayabilmek için, geçen hafta Tampa'da, CENTCOM'un merkez karargâhındaydım.
Genelkurmay İkinci Başkanı Orgeneral Ergin Saygun'un buradan ayrılmasından üç gün sonra, Saygun'un da "çok gizli" bir brifinge katıldığı salonda, gizlilik statüsü taşımayan, ancak dünyanın CENTCOM'dan nasıl göründüğü konusunda çok aydınlatıcı brifingler dinledim. Karargâhtaki ABD'li, Türk ve diğer yabancı subaylarla sohbet ettim. CENTCOM Koalisyon Koordinasyon Direktörü Tümgeneral Gerald Minetti ile söyleşi yaptım.
İzlenimlerimi şöyle özetleyebilirim:
1. CENTCOM, dünyaya ve bölgeye bakarken, Türkiye'yi pek görmüyor. Irak'a ilişkin plan ve arayışlarda, Türkiye etkin bir müttefik ya da faktör olarak ön planda değil. Türkiye'nin Irak'ta istikrara katkısından ziyade, kuzeye müdahale ederek "istikrarsızlaştırıcı" olabileceği üzerinde duruluyor.
2. CENTCOM, terörle mücadeleyi, kısaca "AQAM" diye anılan "El Kaide ve onunla ilişkili hareketler" bazında tanımlıyor; öncelikli tehditler ve hedefteki teröristler arasında PKK'ya atıf yok.
3. CENTCOM, Irak Kürtleri'ni "yakın müttefik" sayıyor. CENTCOM'un görev alanındaki 27 ülke ve 663 milyon nüfus içinde, "Kendi vatanları olmayan 20 milyondan fazla Kürnün özel bir yeri" olduğu, Türkiye, İran, Irak ve Suriye'nin yanı sıra, Almanya'da da 400 bin Kürdün yaşadığı CENTCOM brifinglerinde vurgulanıyor.
4. CENTCOM, "şu an için" Irak'ta kalıcı üs planı yapmıyor. Tümgeneral Minetti, Irak Cumhurbaşkanı Talabani'nin "Kuzeyde üs kurun" teklifinin şimdilik benimsenmediğini belirtiyor.
5. Irak'ta "direniş değil, mezhep çatışması" esas sorun sayılırken, CENTCOM bölgemizdeki ana tehditleri, "AQAM'ın halifelik hedefinde ilerlemesi; İran'ın nüfuzunun artması; Sünni-Şii, Arap-Farsi çatışması; Hizbullah, Hamas gibi İslami grupların istikrarsızlaştırıcı rolü; İsrail'in yenilmezliğinin erozyona uğraması ve ABD'nin prestijinin azalması" diye sıralıyor.
6. CENTCOM, Irak'ta "askeri çözüm" olduğuna inanmıyor. Buna karşın, Bağdat' ta istikrar için askeri çabanın önemi vurgulanıyor. "Siyasi çözüm esastır" lafı komutanların dilinde.
7. Irak'ın komşularının sürece katılması, "Sünni Arap devletlerinin Iraklı Sünnileri zaptetmesi" ve "İran ile Suriye'nin istikrarsızlaştırıcı rolünün önlenmesi" diye iki kulvarda tanımlanıyor. CENTCOM, hem İran'ı "başlıca tehdit" sayıyor, hem de "Tek yol diyalog" diyor. Tümgeneral Minetti'ye göre, "Konuşarak çok şey kazanılır. Suriye ve İran'la diplomatik angajman stratejisi işleyebilir."
8. Radikal İslama karşı bölgedeki ılımlı seslerin yükselmesini sağlamak CENTCOM'un hedeflerinden. Bu hedef kapsamında, Türkiye'nin adı zikredilmiyor.
9. CENTCOM bünyesinde 30 kadar ülkenin katıldığı Uluslararası Planlama Grubu, küresel tehditlere ilişkin stratejik bulgu ve tavsiyelerini yakında raporlaştıracak. Türkiye'nin 2003'ten sonra bu grupta yer almaması ciddi bir eksiklik.
10. Tümgeneral Minetti'nin şu analizi 1 Mart kızgınlığının aşıldığını düşündürtüyor: "İstediğimiz genişlikte bir Kuzey Cephesi açamadık, ama 4. Piyade Bölüğü'nün 30 kadar gemide bekletilmesi, Saddam ve generallerini kuzeyden gelip gelmeyeceğimiz konusunda tereddütte bıraktı. Kuzeyden kuvvet çekip güneye yüklenemedi. Bu da, koalisyona yaradı."
ycongar@erols.com
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
Sitene Ekle
İletişim Kurumsal
Blog
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
