|
Orhan Pamuk'un yazarlığı
Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazanan ilk Türk yazar olarak Orhan Pamuk'un ve Türkiye'nin edebiyat dünyasında her zaman özel bir yeri olacaktır. Orhan Pamuk bu ödülü, Türkçeye ve Türkiye'ye de kazandırmıştır.
Yazar Orhan Pamuk'un, "1 milyon Ermeni, 30 bin Kürt öldürüldü" diye özetlenecek sözleri, yargılanması ve bu sözler etrafındaki yürüyen tartışma, gölgelere, kuşkulara, keşkelere neden oldu.
Pamuk'un Ermeni iddiaları ve Kürt sorunu konusunda ne düşündüğü ayrı konu. Tartışma, bu sözlerin Nobel'i almak için söylenip söylenmediği üzerinde yoğunlaştı.
Pamuk'un bu yaklaşımının etken olup olmadığını, etkense, ne derece etkili olduğunu ölçmek mümkün değil.
Nobel almış bir yazar olarak Orhan Pamuk'a bundan sonra da bu konudaki görüşleri sorulacaktır, merak edilecektir.
Bu tartışmalar içinde Orhan Pamuk'un yazarlığı, edebiyatçılığı fazla tartışılamadı.
Yaratıcı yazarlık
Orhan Pamuk nasıl bir yazardır?
Edebiyat eleştirmenleri, Orhan Pamuk'un, doğu anlatım geleneğine, çağdaş öykü ve anlatım teknikleri ekleyerek yeni bir roman türü yarattığını, bu nedenle "yaratıcı yazarlık" açısından büyük başarı sağladığı yorumunda birleşiyorlar.
Pamuk'un, günümüzde geçen olaylarla, mistik dünya ve tasavvuf felsefesi arasında ustaca yaptığı göndermeler yoluyla kurduğu başarılı bağlantı yine edebiyat eleştirmenlerince takdir ediliyor.
Bu bağlamda "Kara Kitap" Pamuk'un başyapıtı olarak gösteriliyor. Kara Kitap'ı anlamak için Mevlana'nın Mesnevi'si ve Şeyh Galip'in Hüsn ü Aşk'ını bilmek gerekiyor. Kara Kitap'taki "Rüya ile Galip" öyküsü, Şeyh Galip'in "Hüsn ü Aşk" öyküsüdür. Bazı edebiyatçılar Kara Kitap'ı, "21. yüzyılın Hüsn ü Aşk"ı olarak tanımlıyorlar.
Kara Kitap'taki Milliyet yazarı "Celal Salik" Mevlana Celaleddin Rumi; avukat Galip, Mevlana'dan 5 yüzyıl sonra Mevlevilik yolunda şeyhlik düzeyine erişmiş Şeyh Galip'tir.
Galip, Hüsn ü Aşk'taki erkek kahraman Aşk'ı; Rüya ise kadın kahraman Hüsn'ü temsil ediyor.
Tasavvufun benlik çözümlemesi
Edebiyat dünyasında, tasavvuf edebiyatını günümüz öykülerine taşıma ustalığı açısından Pamuk'un Kara Kitap'ı çok başarılı bulunuyor.
Orhan Pamuk, tasavvufun "benlik çözülmesi" ve "benlik bütünlemesi" aşamalarını izlemiştir.Tasavvufta aşk, Allah'ı aşkla arayanın sonuçta onu yüreğinde bulmasıdır. Şeyh Galip'te Aşk, sevgilisi Hüsn'ü kendi yüreğinde bulur. Avukat Galip'in de kendisini terk eden karısı Rüya'yı sonuçta bulduğu yer kendi yüreğidir.
Avukat Galip (Şeyh Galip), sonunda "mürşit" gibi gördüğü, özendiği Milliyet yazarı Celal Salik'in yerini alır, onun adına yazmaya başlar, onunla bütünleşir. Bu Mevlana'yla bütünleşmektir.
Bu tasavvufta "kendisi değil başkası olma" isteğinin yarattığı çelişkinin "benlik bütünlemesiyle-başkası olmakla" ortadan kalkması halidir.
Orhan Pamuk'un edebiyatta yüzyıllar öncesiyle kurduğu bu başarılı "köprü" Nobel'in konusu olmalıdır, Ermeni iddiaları veya Kürt sorunu değil...
Rüya kim?
Nobel törenleri sırasında Orhan Pamuk'un kızı Rüya babasına hep eşlik etti. Basının ilgisi Rüya'nın üzerindeydi. Kitabın yayımlanmasından bir yıl sonra (1991) dünyaya gelen Rüya, adını Kara Kitap'tan alıyor. Kara Kitap'taki Rüya, Şeyh Galip'in Hüsn ü Aşk'ındaki "Hüsn"ü temsil ediyor.
İki anlamlı sözcüklerle tasavvuf dilini ustaca kullanan Orhan Pamuk, kızına verdiği Rüya adıyla bu özelliğini gösteriyor. Tasavvufta "hakikat" ile "suret" arasındaki ilişki ve yolculukta da anlam taşıyor Rüya...
fbila@milliyet.com.tr
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
Sitene Ekle
İletişim Kurumsal
Blog
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
