|
Rüşvet ve vurgun geleneğiyle Tarhuncu Ahmet Paşa'nın idamı
İçişleri Bakanlığı'nın uzman polis kadroları; uzun süreden beri izledikleri bazı müteahhitlerle bürokratlardan oluşan ve milyonlarca dolarlık ihale vurgunları düzenleyen bir çeteye karşı, 11 ilde aynı anda yıldırım baskınlar yaparak, 50'yi aşkın sorumluyu gözaltına almışlar.
Söylentilere göre bakanların bile haberi olmadığı, sürpriz polis operasyonu halen devam etmekteymiş.
* * *
Bazı müteahhit ve bürokratlardan oluşan üst düzey çeteleşmelere karşı, yıldırım baskınlarla polisiye operasyonlar yapılmasına pek de alışık değilizdir.
Hatta tam tersine, ekonomik bir şeffaflıktan yana olanlarla; yolsuzluk, soysuzluk ve üçkâğıtçılığın üstüne gitmeye kalkanlar cezalandırılmıştır bizde genellikle.
* * *
Atasözlerimiz dahi yadırgamaz makam sahiplerinin rüşvetçiliğini, yolsuzluğunu:
- Bal tutan parmağını yalar, diyerek; komşuda pişer, bize de düşer, diyerek; atı alan çoktan geçti Üsküdar'ı, diyerek...
* * *
Şairler ise, rüşvet ve dubaracılık üstüne kampanalar çalmışlardır yüzlerce yıldan bu yana.
16'ncı yüzyılın ünlü şairi Fuzuli, Padişah'ın yazı işlerinden sorumlu olan "Nişancı"lık makamındaki Mehmet Paşa'ya yazdığı, başvurularına yanıt alamadığından yakınan bir mektupta şöyle diyordu:
- Selam verdük, rüşvet değildür deyu almadılar.
* * *
150 yıl önce de Ziya Paşa, yine yönetici takımın vurgunlarını çınçınlatıyordu:
Milyonla çalan mesned-i izzetle serefraz (makamının gücüne dayanmış yüksek kişiler)
Birkaç kuruşun mürtekibi cayi kürektir (birkaç kuruş yürütene kürek cezası)
* * *
Neredeyse 100 yıl önce Tevfik Fikret de; Hasan Pulur'un da sık sık alıntı yaptığı "Yağma sofrası"nı gümbürdetiyordu:
Yiyin efendiler yiyin; bu sofra iştahı sizin
Doyunca, tıksırınca, çatlayıncaya kadar yiyin!
* * *
Okullardaki çocuklara "devlet" kavramını kutsal göstermek ve kendi iktidarlarına militan yetiştirmek için yazdırılmış olan "resmi tarih"ler; geleneksel bir rüşvetçiliği de perdelemiş olduğundan; yüzlerce yıllık bir kangren de, saman altından kuşaklar boyu sürüp gitmiştir.
O nedenle de, devlet kurumlarındaki ihale paylaşım çetelerine karşı girişilen yıldırım operasyonları, şaşırtıcı oldu doğrusu.
* * *
Sultan Deli İbrahim'in yerine, oğlu 4'üncü Mehmet tahta çıktığında, henüz 6 yaşındaydı ve yıl da 1648'di.
19'uncu padişah olarak tahta çıkan ve avcılığa merakından ötürü "Avcı" lakabıyla anılacak olan 4'üncü Mehmet, 39 yıl kaldı padişahlıkta ve sadrazamlarından 6'sını da idam ettirdi.
* * *
Avcı Mehmet'in, 10 yaşındayken boğdurttuğu 2'nci sadrazam Tarhuncu Ahmet Paşa'dır. O zamana dek idam edilmiş sadrazamların da 24'üncüsüydü.
Osmanlı Hazinesinde paralar suyunu çektiği ve mali bir bunalım başladığından ötürü; 10 yaşındaki Avcı Mehmet'in annesi, Valide Turhan Sultan tarafından getirilmişti sadrazamlığa.
* * *
Tarhuncu Ahmet Paşa, Hazine'deki para darlığını giderebilmek için, önce devlet gelirleriyle giderlerinin bir dökümünü yaptırdı. Gelirin, giderlerin çok altında kaldığını saptayarak, kamu harcamalarını ve saray giderlerini kıstı. Haksız kazanç sağlayanların ve rüşvet alanların varlıklarına el koydu, bazılarını da idam ettirdi.
* * *
Ayrıca "Tarhuncu Layihası" diye bilinen ve ilk bütçe sayılan bir düzenlemeyi gerçekleştirmeye çalıştı. Buna göre genel bütçe gelirlerinin toplamı 14.503 kese, giderlerinin toplamı ise 16.400 kese idi ve 1.900 kese bir açık vardı.
* * *
Ancak avanta musluklarının kapatıldığını görerek öfkelenenler; Tarhuncu'nun, Padişah'ı devirme çabaları içinde olduğu söylentilerini yaydılar.
Kendisi sadrazamlığının 9'uncu ayında, tersanede donanma işleriyle uğraştığı bir sırada Saray'a davet edildi. Denizden kayıkla gitti "Hasbahçe"ye.
Tarhuncu Ahmet Paşa'yı Kızlarağası karşıladı, önce sadaret mührünü aldı elinden; sonra da 9 aylık sadrazamı bostancılara, yani cellatlara teslim etti.
Tarhuncu Ahmet Paşa, boğularak idam edildiğinde 60 yaşındaydı.
* * *
Bir ülke için "çağdaş bir uygarlık düzeyine varma" yolculuğunun en sağlam haritası; "resmi tarih" yerine, bilimsel objektif bir tarih ile şeffaflıktır. Hazine'den geçinmeli takım ise, kendini "devlet" saydığından, eski tür çöplüklerde horozluk etmeyi yeğleyebilir.
O nedenle bir hayli şaşırtıcı oldu yıldırım operasyonları...
c.altan@prizma.net.tr
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
Sitene Ekle
İletişim Kurumsal
Blog
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
