|
 |
|
|
Siyaset, ordu, yargı
DİYELİM Kİ mayıs ayında Meclis basiretsiz davranarak ordunun ve kurumların tepkisine yol açacak. Ordu da basiretsiz davranarak siyasi tepki gösteriyor; mesela seçilen cumhurbaşkanını kutlamıyor, haftalık kabullere gitmiyor falan...
Yargı da bir basiretsizlik yapıyor, cumhurbaşkanı seçimini iptal ediyor!
Mayıs ayı içinde PKK terörü kırlarda ve şehirlerde patlıyor; Barzani destekliyor! Irak'ta iç savaş kızışıyor; İran-Irak-Lübnan-Körfez hattında militan bir Şiilik; buna karşı ABD destekli Ürdün-Mısır-Arabistan Sünni hattı!..
Petrol fiyatları Everest'in tepesine fırlıyor!
Türkiye'de Meclis, hükümet, ordu, yargı birbirine girmiş! Üstelik herkes seçim derdine dalmış!
Almanya'da Hitler yükselirken Fransa'nın hali; Raymond Aron'un deyişiyle:
"Fransa iyi yönetilmeye muhtaç olduğu bir sırada, bırakın kötü yönetilmeyi, hiç yönetilemiyordu."
Öyle bir şey!..
Ülkenin yönetilmesi
Kritik dönemlerde çözüm üretecek mekanizmalar işlemez de her bir mekanizma öbürünü çelmelerse krizler felakete dönüşür. Yüzlerce yıllık tecrübeyle demokrasiler, böyle "yönetilemezlik" sorunuyla karşılaşmamak için tedbirler geliştirmiştir:
Ordu siyasete hiçbir surette karışamaz, ordu siyasi otoritenin emrindedir. Savunma görevini aksatmaması için de bu şarttır. Yargı bir kanunun, bir kararın, bir seçimin, bir atamanın "yerinde" yani isabetli olup olmadığını denetleyemez. Sadece hukuka aykırılık olup olmadığına bakar. Siyaset siyasi hatalar, basiretsizlikler yapabilir, o zaman yoğun eleştirilere maruz kalır, cezasını da seçimlerde millet verir!
Çünkü siyasetin basiretsizliğini siyaset dışı kurumlar mesela ordu veya yargı düzeltmeye kalkarsa, "kötü yönetim"den de kötü olan "yönetilemezlik" veya "yönetmede kargaşa" ortaya çıkar.
Tarihin öğrettiği budur.
Ama Türkiye'de demokrasinin "yönetim" işlevi yeterince içselleştirilmediği için, hâlâ orduya davetiye çıkaran üniversite senatolarımız bile var!
Seçilmişler ve kurumlar
Meclis'in cumhurbaşkanı seçmek için evvela 376 üyenin katılımıyla toplanması gerektiğini, aksi halde Anayasa Mahkemesi'nin iptal edeceğini söylemek de yargıya siyasi işlev yüklemektir!
İyi bir hukukçu olan DYP'li dostum Ahmet İyimaya dikkatimi çekti. Danışma Meclisi'nde Anayasa Komisyonu sözcüsü Prof. Turgut Tan, toplantı ve karar yetersayılarını anlatırken, "bu Anayasa'nın toplantı için hiçbir özel toplantı yetersayısı öngörmediğini" söyleyerek anayasa koyucunun iradesini ortaya koymuştur! (Komisyon Tutanağı, sf. 271)
Meclis'te her konu için 184 milletvekiliyle toplantı açılır; af çıkarmak için de, cumhurbaşkanı seçmek için de gensoruyla hükümeti düşürmek için de böyle! Ama her birinin karar yetersayıları yüksektir!
Demokrasi, "kurumlar"ın siyasi iradeyi içine sindirmesini gerektirir. 1950'den beri bu konuda sorunlar yaşıyoruz. Ordunun siyasetteki rolü de, yargının "yerindelik" denetimi yoluyla siyasete müdahaleleri de bunun örnekleridir.
"Yöneten demokrasi" için:
Bir: 'Kurumlar' seçilmişleri içinde sindirmeli, 'siyaseti düzeltme' tavrından uzak durmalıdır.
İki: 'Seçilmişler' de yetkilerine tam sahip çıkmalı ama bu yetkilerin kullanımında 'uzlaşma'ya, basiretli davranmaya özen göstermelidir.
t.akyol@milliyet.com.tr
|
|
|
 | Taha AKYOL | | Siyaset, ordu, yargı
DİYELİM Kİ mayıs ayında Meclis basiretsiz dav... | |  | Çetin ALTAN | | Hamsiyi koydum ta.. ta.. tavaya...
Sabahın erken saatlerinde ortalık henüz sakin... | |  | Melih AŞIK | | Neden asıldı?
Saddam'ın idamı tartışılıyor. Daha tartışılac... | |  | Fikret BİLA | | Edip Paşa: Az da olsa umudum var
Başbakan Erdoğan'ın, PKK konusunda ABD'yi ele... | |  | Hasan CEMAL | | Tarih korkusu!
Düşündürücü bir yazı girişi... "Hepimizde aşa... | |  | Abbas GÜÇLÜ | | Güzel yazı, güzel konuşma
Temel eğitimin amacının ne olduğunu, dün, tra... | |  | Semih İDİZ | | Bulgaristan ve Romanya'nın 'üçüncü sınıf' AB üyelikleri
AB üyeliğinin sevincini yaşayan Bulgar ve Rom... | |  | Sami KOHEN | | Türkiye yeni AB stratejisi hazırlıyor
Önümüzdeki çarşamba günü Dışişleri Bakanı Abd... | |  | Metin MÜNİR | | Sümbül bayan, Allah diyen aslan...
Sümbül Hanım bayramda Türk Hava Yolları ile B... | |  | Hasan PULUR | | Telif vergisinin dünü, yarını...
1998'de Meclis'e "vergi reformu" adında bir t... | |  | Derya SAZAK | | Kuran'lı yemin
ABD'de Demokratların çoğunluğa geçtiği Temsil... | |  | Meral TAMER | | Huntington'a karşı Amartya Sen
Yeni yılın ilk gününe Nobel ödüllü ünlü Hintl... | |  | Yaman TÖRÜNER | | Gayrimenkul yatırımı
Önceki hafta, Donald J. Trump'ın gayrimenkul ... | |  | Güngör URAS | | Merkez'in brüt rezervi 10 milyar dolar arttı
Merkez Bankası'nın döviz rezervi, bankanın se... | |
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
Sitene Ekle
İletişim Kurumsal
Blog
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
