|
 |
|
|
AİHM, DEHAP'LI adaylarIn BAŞVURUSUNU KARARA BAĞLADI
Yüzde 10 barajı ihlal değil
Türkiye'deki yüzde 10'luk seçim barajının ihlal oluşturmadığı görüşüne varan AİHM, kararında "Arzu edilen, barajın düşürülmesidir. Bununla birlikte karar alıcılara serbestliğin sağlanması gerektiği görüşündeyiz" dedi
Güven Özalp
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Türkiye'de uygulanan yüzde 10'luk seçim barajının Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) açısından herhangi bir ihlal oluşturmadığına karar verdi.
Eski DEHAP üyeleri Mehmet Yumak ve Resul Sadak tarafından 2003'te açılan davayı sonuçlandıran AİHM'nin kararında, seçim sistemi konusunda Avrupa'da çok farklı uygulamalar bulunması ve bu alanda devletlere geniş bir takdir hakkı tanınması etkili oldu.
Son genel seçimlerde DEHAP'ın Şırnak milletvekili adayları olan Sadak ve Yumak, partilerinin kentte yüzde 45.95 oranında oy almasına karşın Türkiye genelinde barajı aşamaması üzerine milletvekili seçilemedi. Bunun üzerine AİHM'ye başvuran davacılar Türkiye'den yaklaşık 900 bin euro tazminat ile seçilememelerine rağmen 5 yıllık milletvekilliği aylığı ve sosyal haklarını da talep etti.
Farklı uygulamalar var
Bu talepleri reddeden AİHM, gerekçeli kararında seçim sistemi konusunda Avrupa genelinde çok farklı uygulamalar olduğunu belirterek, "Bir sistem için kabul edilemez olan kurallar bir başka sistem açısından meşru olabilir" dedi.
AİHS'nin serbest seçim hakkıyla ilgili 1. Protokol'ün 3. maddesinin önem verdiği dört nokta olduğunu vurgulayan AİHM, bu unsurları, "Seçimlerin serbest olması, makul aralıklarla yapılması, gizli oy ilkesine dayanması ve halkın kanaatlerinin özgürce açıklanmasını sağlayacak şartlar içerisinde gerçekleştirilmesi" olarak sıraladı.
İdeal sistem önerisi yok
Mahkeme, ilgili maddenin bunun ötesine geçemeyeceğini ve spesifik bir sistem uygulama zorunluluğunun bulunmadığını kaydetti. Davacıların mevcut sistemle milyonlarca oyun boşa gittiği yönündeki iddiasına da değinen AİHM, "Oyların boşa gitmesini engelleyecek seçim sistemi yok" dedi. Seçim sistemi konusundaki kuralların her devletin tarihi ve siyasi yapısı bağlamında oluştuğunu vurgulayan Mahkeme, bu nedenle devletlerin seçim kanunlarını belirlerken geniş bir takdir hakkına sahip olmaları gerektiğine dikkat çekti.
AİHM'nin "ideal bir sistem" önerisinde bulunamayacağının vurgulandığı kararda, "İstikrarlı parlamenter çoğunluğu oluşturmak hedefiyle değişik akımların en uygun temsilini sağlayıcı düzenlemeler yapmak veya barajı aşağı çekmek ulusal planda yargı, yasama ve politika dünyasının görevidir" denildi.
Avrupa'nın en yükseği
AİHM, Portekizli yargıç Ireneu Cabral Barreto ve San Marinolu yargıç Antonella Mularoni'nin olumsuz görüş belirtmesi nedeniyle, 2'ye karşı 5 oyla alınan kararla ihlal bulunmadığına kanaat getirse de, Türkiye'deki yüzde 10'luk seçim barajının yüksekliğine dikkat çekti. Bu düzeyin, Avrupa'daki uygulamaların en yükseği olduğunu vurgulayan AİHM, "Arzu edilen, seçim barajının düşürülmesi ve azami temsil için gerekli önlemlerin alınmasıdır. Bununla birlikte Mahkeme, bu alanda ulusal karar alıcılara yeterli serbestliğin sağlanması gerektiği görüşündedir" değerlendirmesini yaptı.
AİHM'nin bu kararı, özellikle AB kurumlarının "Seçim barajını düşürün" yönündeki çağrılarının telkin düzeyini aşmasının önünü kesecek olması açısından da önem taşıyor.
Yumak ve Sadak'ın, kararı 3 ay içinde, temyiz işlevi gören ve 17 yargıçtan oluşan Büyük Daire'ye götürme hakları var.
DEHAP'lılar itiraz edecek
HABER MERKEZİ
AİHM'nin baraj kararı, siyasi yelpazede farklı tepkiler aldı.
CHP Genel Başkanı Deniz Baykal: Şaşırmadım, zaten bekliyorduk. Ama konu siyasidir, tartışmalar sürecektir.
AKP Diyarbakır İl Başkanı Abdurrahman Kurt: Bu, Türkiye'nin istikrarı için istediğimiz bir karardı. Fakat bu, temsil probleminin olduğunu ortadan kaldırmıyor. Türkiye Milletvekilliği konusunda bir tasarımız var. Türkiye'nin istikrarının devam etmesi aynı zamanda demokrasinin gelişmesinin devamını sağlayacaktır.
DYP Diyarbakır İl Başkanı Galip Ensarioğlu: Karar siyasi. Daha önce Avrupa mahkemeleri başörtüsü meselesinde de siyasi karar vermiştir. Hukuki bir karar değildir. Türkiye'de temsilde adaleti sağlamak için baraj düşürülmeli.
Davayı açan eski DEHAP'lıların avukatı Tahir Elçi: Karar adil değil. AİHM Büyük Daire'de itiraz edeceğiz. Kararın gerekçesinde Türkiye'deki seçim barajının aşırı yüksek olduğu belirtilmiş ve AB'ye üye devletlerin standartlarıyla uyuşmadığının altı çizilmiştir.
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
Sitene Ekle
İletişim Kurumsal
Blog
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
