|
 |
|
|
Dolar ve küresel mali sistem nereye? (2)
Davos'ta bir araya gelen ünlü ekonomist ve bankacıların, ABD dolarının ve küresel mali sistemin geleceğini tartıştığı toplantıda edindiğim izlenimlerin bir bölümünü pazartesi günkü yazımda aktarmıştım. Toplantıda ortaya konan tablo, ABD'nin giderek büyüyen cari işlemler açığının, petrol ihracatçısı ülkeler ve Asya ülkeleri tarafından finanse edildiğini gösteriyordu.
Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS) Direktörü Malcolm Knight'a göre ABD son 7 yılda birikimli olarak 4.2 trilyon dolarlık cari işlemler açığı vermiş ve ABD'nin dış yükümlülüklerinin GSYİH'sına oranı % 5'ten % 20'ye yükselmişti.
Bank of China'nın başkan yardımcısı Min Zhu da, 2006'da, ABD'nin dış borç servisi için ödediği faizlerin ilk kez dış yatırımlarından elde ettiği toplam geliri aştığını belirterek bu açığı finanse etmenin giderek zorlaştığını vurguladı. Doların hızla değer kaybetmesini gündeme getirebilecek bir tabloydu bu.
Çin'in ikilemi
Ancak, Min Zhu'nun da değinmeden edemediği gibi, doların önemli oranda değer kaybedeceği yolundaki beklenti dört yıldan beri her Davos toplantısında dile getiriliyor ama gerçekleşmiyordu. Dolar değer kaybetse de bu sınırlı kalıyordu. Bu nedenle 'doların çöküşü' senaryosunu dile getirenlerin sayısı azalmıştı.
Öte yandan, Çin ve bazı petrol ihracatçısı ülkelerin döviz rezervlerinin kompozisyonunu dolar aleyhine değiştireceklerine ilişkin söylentilerin doların değeri üzerindeki etkisi de sınırlı kalıyordu. Davos'ta bulunan Çin Merkez Bankası Başkan Yardımcısı Wu Xiaoling ve diğer Çinli uzman ve yetkililerin yaptığı açıklamalar, Çin'in dolardan vazgeçmesinin neden kolay olmadığını gösterdi.
Büyük cari işlemler fazlası veren ve döviz rezervleri 1 trilyon doların üzerine çıkan Çin, daha fazla dolar biriktirmek istemiyor ama muazzam miktarda dolar rezervi tuttuğu için, doların hızlı düşüşüne yol açacak bir adım atmaktan da çekiniyordu.
ABD'nin giderek büyüyen dış açığına karşın doların değer kaybının sınırlı kalmasının önemli bir nedeni, Çin gibi büyük miktarda dolar rezervi tutan birçok ülkenin doların hızlı değer kaybını göze alamamasıydı.
Doların gizli gücü
Ayrıca doların küresel boyutta ölçü birimi ve tedavül aracı olarak çok yaygın kullanılması da doların önemini artırıyor ve hızla değer kaybetmesini önlüyordu.
Min Zhu'nun verdiği rakamlara göre, dünyadaki toplam döviz rezervlerinin % 76'sı dolar cinsinden, dünyada ticarete konu olan malların % 68'inin fiyatı dolar cinsinden belirleniyor, dünya döviz piyasasındaki işlemlerin % 62'si, menkul kıymet piyasalarındaki işlemlerin % 55'i dolarla yapılıyordu.
Emtia piyasalarında ve küresel finans sisteminde bu kadar yaygın kullanılan ve belirleyici olan doların kısa sürede önemli oranda değer kaybetmesinin nelere yol açabileceği ortada. Doların gizli gücü biraz da bundan kaynaklanıyor ama buna karşın ABD'nin cari açığının sürdürülemez olduğunu ve bunun ancak doların yüksek oranlı değer kaybıyla kapanabileceğini iddia etmeye devam edenler de var.
oulagay@milliyet.com.tr
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
Sitene Ekle
İletişim Kurumsal
Blog
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
