|
 |
|
|
Seneye bütçeyi acaba kim açıklayacak?
Geçen hafta 2006 bütçesinin kesin sonuçları açıklandı. Anlaşılan Başbakan sonuçlardan öylesine mutlu olmuş ki, Maliye Bakanı'nı yanına alıp sonuçları bizzat açıklamak istemiş. Bu açıklama piyasaları rahatlattı. Çünkü Başbakan'ın mali disipline önem verdiği ve seçimlerde işlerin gevşemeyeceği izlenimi doğdu.
2006 bütçesi gerçekten ilk bakışta gayet başarılı. Çünkü maliye politikasının hedefi belli: Faiz dışı fazla yaratmak. Bunu da fazlasıyla başarmış görünüyor. Ne de olsa bu fazla hem borç ödemeye yarıyor, hem de iç talebi kısarak enflasyonla mücadeleyi sağlıyor.
Sürdürülemez sonuçlar
Mali disiplinin göstergesi ya bütçe açığıdır ya da faiz dışı fazla. Yalnızca bu düzeyde bakıldığında bütçe çok başarılı görünüyor. Çünkü 2006'da bütçe açığı 14 milyar YTL gibi tasarlanmıştı, ancak 4 milyar YTL'nin altında kapandı. Faiz dışı fazla da 32.2 milyar YTL olarak tasarlanmıştı, o da 42 milyar YTL'ye yakın çıktı.
Ancak iş bu kadar basit değil. Sürdürülemez büyüme politikası olduğu gibi, sürdürülemez mali disiplin de olabilir. Aslında elde edilen mali disiplin sanaldır. Makyajlıdır. Sonuçlar böyle bir disiplinin olduğu izlenimini verir ama aslında yoktur. Bu kadar abartılı olmasa da 2006 yılında izlenen mali disiplin hiç kimseyi şımartmamalı.
Bütçeye iki açıdan bakmak gerekir. Birincisi, bir önceki yıla göre bütçenin gösterdiği değişim. Bütçe açığı 2005 yılına göre yüzde 58 daralırken, faiz dışı fazla da yüzde 16 büyümüş. Ancak buna elveren iki fırsat oldu; biri ekonomideki canlı hava, diğeri de faizlerin hızla düşmesi. Ekonomideki canlı hava vergi gelirlerini (özellikle KDV, özel tüketim ve ithalat vergileri) artırarak bütçe gelirlerini yüzde 14'e yakın yükseltti. Sıkı bir özelleştirme furyasıyla da bu pekişti.
Faiz dışı harcamalara dikkat
Harcamalara gelince. Faizlerin hızla düşmesi faiz harcamalarını düşürdü. Hatta 2006'da faiz harcamaları hiç artmadı denebilir. Ancak faiz dışı giderlerin yüzde 17'ye yakın artması göz ardı edilemez. Personel ve mal-hizmet alımlarındaki aşırı artışlar bütçeden kaynakla yapılmış olsa da oranları çok yüksek.
Kuşkusuz bütçede hiç disiplin olmadığı iddia edilemez. Ancak burada iradeden daha fazla koşulların rol oynadığı görülüyor. Bütçe gelirlerinde bazı kalemlerin bir defaya mahsus olduğu hatırlanırsa, bu sonuçların geçici olduğu ortaya çıkar. Bu nedenle sonuçlar parlak olsa da övünülecek pek bir durum yok. 2007 bütçe gelişmelerini dikkatle izlemek gerekiyor. Ekonomi daha durgun, yani vergiler azalacak. Öte yandan, sosyal güvenlik ve sağlık harcamalarındaki delikler su kaçırmaya devam edecek. Faizler ise, yükseldiğinden, bütçeyi rahatlamanın aksine, zorlamaya başlayacak. Dolayısıyla, önümüzdeki yıl bütçe sonuçlandığında Tayyip Erdoğan (eğer Köşk'te olmazsa) "Kemal Abi işim var, bütçe sonuçlarını sen kendin açıklar mısın" derse şaşırmayın!
| | 2005 Gerç. | 2006 Gerç. | Yüzde Değişim | | Bütçe giderleri | 156316 | 175304 | 12.1 | | Faiz dışı giderler | 110636 | 129359 | 16.9 | | Personel | 29009 | 42800 | 47.5 | | Mal ve hizmet alımları | 13449 | 18446 | 37.2 | | Cari transferler | 51230 | 49603 | -3.2 | | Sermaye giderleri | 8546 | 11934 | 39.6 | | Sermaye transferleri | 2424 | 2637 | 8.8 | | Borç verme | 1784 | 3736 | 109.5 | | Yedek ödenekler | -1 | 0 | -100.0 | | Faiz giderleri | 45679 | 45945 | 0.6 | | Bütçe gelirleri | 146709 | 166620 | 13.6 | | Genel bütçe | 119621 | 137474 | 14.9 | | Vergi dışı gelirler | 23909 | 26435 | 10.6 | | Sermaye gelirleri | 2044 | 1841 | -9.9 | | Özel gelirler | 1134 | 870 | -23.3 | | Bütçe dengesi | -9606 | -3995 | -58.4 | | Faiz dışı fazla | 36073 | 41951 | 16.3 | |
hgunes@milliyet.com.tr
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
Sitene Ekle
İletişim Kurumsal
Blog
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
