|
 |
|
|
Kentsel rantlar
Görüş / Engin Önen
Türkiye’deki kentleşme tarzının, sosyal ve siyasal yapıyı çok derinden etkilediği sıkça söylenir. Ama bu daha çok yoğun göç ve onun beraberinde getirdiği, kalabalık, kültürel uyumsuzluklar ve kamu hizmetlerinin yetersiz kalması bağlamında dile getirilir.
Oysaki meselenin başka yönleri de bulunmaktadır.
Hızlı kentleşme, beraberinde yoğun konut talebinin yanı sıra yoğun bir kentsel alt yapı yatırımlarını da yaratmaktadır.
Bu yöndeki gelişmeler, başta yerel siyaset olmak üzere siyasal partilerin yapısında en etkili faktörler haline gelmiştir.
Gerek yeni konut alanlarının oluşturulma tarzı, gerek gecekondu alanlarının yasal hale getirilme tarzı ve gerekse kentsel alt yapı hizmetlerinin üretilmesi sırasında yaratılan rantların paylaşılma mücadelesi, siyaseti ve siyasal partilerimizi himayecilik ilişkilerine hapsetmiştir. Siyasetteki yozlaşma ve kalite düşüklüğünde de bu ilişkilerin payı büyüktür.
* * *
Partilerin yerel örgütlerine, belediye meclis gruplarına bakarak bu yapıyı açıkça görebiliriz.
Hızlı ve düzensiz kentleşmenin yarattığı rant mekanizmalarının siyasal parti yapılarını ve belediyeleri himayecilik ilişkilerine açık hale getirmesinin göstergelerinden birisi, imar planlarının, kentsel altyapı yatırımlarının önemli bir siyasi mücadele arenasına dönüşmesidir.
Bu sürecin diğer önemli bir sonucu ise, yeni imar planlarının çok katlı yapılaşmayı yaygınlaştırmasıdır.
Bu sayede çok geniş bir kitle, birden fazla konut sahibi olma olanağına kavuşmuş oldu.
Çalışma yaşamıyla elde edilemeyecek kazançların, kentleşme sayesinde edinilmesi şeklinde gelişen bu süreç, Türkiye’deki orta sınıflaşmanın çok önemli bir kaynağını oluşturdu.
* * *
Kamu adına yaratılan bu rantların kamu yararına kullanılması ya da en azından bir kısmının tekrar kamuya aktarılması yolunda herhangi bir arayış gözükmüyor.
Bir örnekle açıklayalım.
Kentin eski bir yerleşim yeri, yeni planlama ile çok katlı yapılaşma imkanına kavuşunca, belediye tarafından yaratılan bu rant kime aktarılıyor?
Mal sahibi ve müteahhite...
Ev sahibi, arsasının büyüklüğü ve rant değerine göre, çok sayıda daire sahibi olabiliyor. Hem de sıfır vergiyle... Müteahhit de payına düşeni alıyor.
* * *
Bugün belediyeler ve merkezi hükümet sürekli olarak kaynak yetersizliğinden söz edip, temel kamusal hizmetlerden tasarrufa gitme yolunu tercih ediyorlar.
Oysaki yukarıda sözünü ettiğimiz mekanizmalar sayesinde kamu tarafından yaratılan kentsel rantların bir kısmı da kamuya aktarılsa, kentsel hizmetler için önemli bir kaynak sağlanabilir.
ege@milliyet.com.tr
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
Sitene Ekle
İletişim Kurumsal
Blog
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
