Hurşit GÜNEŞ Gösterge

Para politikasının durumu -2-

Cumhurbaşkanlığı ve genel seçimler sürecinde çıkabilecek siyasal gerginliklerin mali piyasaları sarsabileceğini düşünülüyor. Oysa son haftalardaki dalgalanma geçen yıla göre çok daha sınırlı kaldı. Demek ki piyasalar artık çok farklı bir noktada. Aşırı likidite emilmiş, bankalar ile diğer mali kuruluşlar da daha sınırlı risk taşıyor.
MB şu anda para politikasını (yani faizleri) belirlerken iki parametreye bakıyor: ilki kuşkusuz enflasyon bekleyişleri, ikincisi de mali piyasaların tedirginliği yahut riskler. Faizler şu anda bu nedenle hala yüksek.

Likidite genişlemesi sürüyor
Ancak yüksek faiz politikasının likiditeyi etkilemesi konusunda kaygılarımız var. İkincisi de yüksek faizlerin fiyatlar üzerindeki etkisi net değil; dolaylı ve sınırlı.
Malum, MB'nin parasal hedefleri bulunmasa da para arzını belli bir disiplin altında tutması gerekiyor. 2005 yılında nisan sonunda birden bire hızla artan para arzı haziran ayında kontrol altına alınabilmişti. Fakat her türlü önleme rağmen M2Y (dolaşımdaki para, döviz dâhil tüm vadesiz ve vadeli mevduatlar) tanımlı para arzları sürekli artış gösteriyor. Bu da gösteriyor ki, para talebi bir durgunluğa girmiş değil.
MB'nin izlediği bu politikanın daha çok kendi bilançosunu oluşturan MB Parası üzerinde etkili olduğu görünüyor. Geçen yıl şubat ayında MB Parası hızla (yüzde 18) yükselmiş ancak daha sonra alınan tedbirlerle daralmıştı. Bununla beraber bu değişimin faizlerle değil, doğrudan alım ihaleleriyle sağlandığı da unutulmamalı. Diğer bir deyimle paranın ne denli MB eliyle sıkıldığı tartışılabilir.
Bununla beraber yüksek faizlerin iç talebi etkilemediğini savunmak mümkün değil. Özellikle kredili tüketim (örneğin konut, beyaz eşya ve otomotivde) ve özel kesim yatırımlarında durgunluk gözleniyor. Buna rağmen artan faizler iç talebi tam anlamıyla kontrol edemiyor. Örneğin hizmetler ve gıda kesimleri

Faizin etkisi sorgulanmalı
Bir düşünün reel faizin bu denli yüksek olduğu bir ortam tam bir yıl sürer ve daha epeyce süreceği izlenimi MB tarafından piyasalara verilirse durgunluk olmaz mı? Olmuyor. Ekonomi yavaşlıyor ama bu durgunluk olmuyor. Bunun üç nedeni var: birincisi uluslararası likidite bolluğu ve içeri giren inanılmaz yatırım; ikincisi mali disiplin sanıldığının aksine gevşek ve üçüncüsü de faizler iç talep üzerinde sanıldığı kadar etkin bir araç değil.
Ancak buradan faizlerin aniden aşağı çekilmesi tavsiyesi de çıkarılmamalı. Çünkü o taktirde enflasyonist eğilimler büsbütün güçlenebilir. Bizim vurgulamak istediğimiz; zaten sınırlı bir etkiye sahip olan para politikasının tek başına kalmasıyla işinin daha da zorlaştığı ve olması gerekenden daha fazla çaba sarf ettiği gerçeği.