41 adet dipnot

Genelkurmay Başkanı Orgeneral Büyükanıt'ın, Harp Akademileri'nde yaptığı konuşmanın dikkat çekici yönlerinden biri de dipnotlara gösterdiği hassasiyetti

Ankara Kulisi

Genelkurmay Başkanı Orgeneral Yaşar Büyükanıt'ın, 16 Mart'ta Harp Akademileri'nde yaptığı ve "Cumhurbaşkanlığı seçim sürecine ilişkin bir mesaj verecek mi?" merakıyla beklenen konuşma iç ve dış politikayla ilgili değerlendirmelerin yanı sıra başka yönleriyle de dikkati çekiciydi.
Konuşma, "atıf" çeşitliliği ve dipnotların büyük bir titizlikle ifade edilmesi bakımından akademik çizgiler taşıyor. 15 sayfalık metindeki alıntı zenginliği Atatürk'le başlıyor, bilimin ve insanlığın gelişmesine damgasını vurmuş Galilei, Einstein ve Newton gibi isimlerle devam ediyor. Aristo ve Tagore gibi dünya felsefesi ve edebiyatına damgasını vurmuş iki isim de Orgeneral Büyükanıt'ın konuşmasında katkı aldığı kaynaklar arasında. Yaşayan en önemli fizikçilerden Stephen Hawking'i de unutmayalım.

41 alıntı yaptı

Genelkurmay Başkanı'nın konuşmasının sonundaki kaynakçada çoğu alıntıların kaynağını gösteren toplam "41" dipnot var. İlginçtir ki, gönderme yapılan kaynaklar arasında kendisi de bulunuyor.
Avrupalı Parlamenter Lagendijk'e "Türkiye'yi bölmeyi rüyalarında görenler kâbusla uyanacak ve derslerini alacaklardır" yanıtını verirken, dipnot olarak 13 Şubat'ta Türkiye'nin Washington Büyükelçiliği'nde yaptığı konuşmasını gösteriyor.
Ayrıca, konuşmadaki "Bir nehirde akıntıya karşı yüzerken, ya akıntıyı yenip ileriye gideceksiniz veya geriye. Yerinizde durmanız mümkün değildir" ifadesinin telif sahibi de yine konuşmanın alıntılar bölümünde Orgeneral Büyükanıt olarak karşımıza çıkıyor. İlginçtir ki, basından da alıntılar var. Radikal gazetesinden yapılan bir alıntı da, "Radikal Gazetesi Lagendijk: 'Laikliği Neden Ordu koruyor?' Haber yazısı, 03.03.2007" ifadesiyle not düşülmüş.
Ayrıca "TBMM Başkanlığı'nın bir soru önergesine yanıt olarak PKK terör örgütü sözde Yürütme Konseyi Üyesi Remzi Kartal'a emekli aylığı ödendiğine ilişkin açıklaması" da dipnotlar arasında. Dipnotlarda ivme yasası da "F=m.a (F: kuvvet, m: kütle, a: ivme)" şeklinde ifade ediliyor. Ayrıca 'wikipedia'nın da kaynaklar arasında gösterilmesi Genelkurmay Başkanı'nın internet ortamındaki bu zengin ansiklopedik kaynaktan da yararlandığını gösteriyor.
Orgeneral Büyükanıt'ın konuşmasında kaos kuramları geniş bir yer tutuyor. Komutan, kaos teorisine ilişkin üç ayrı kitaptan alıntılar yapıyor. Bunlar, Edward Lorenz'in "Kaosun Esasları", David Ruelle'in "Rastlantı ve Kaos" ve James Gleick'in "Kaos" adlı kitapları.

Büyükanıt'tan 'döngülü düşünme'

Orgeneral Büyükanıt'ın konuşmasında en çok kullandığı kavramlardan biri de döngü. Bu öz Türkçe sözcük, Ali Püsküllüoğlu'nun Türkçe sözlüğünde şöyle anlatılıyor:
"Bir önermeyi ikinci bir önermeyle, onu da dönüp birincisiyle tanıtlamaya kalkışma yolu." Anlamdaş sözcük olarak kısırdöngü gösteriliyor.
Orgeneral Büyükanıt'ın döngü sözcüğünü kullandığı bölümlerden bazıları şöyle:

Soğuk Savaş döneminin geleneksel ve durağan öğretileri, simetrik bir anlayışa göre kurgulanmıştı. Her şey basit ve anlaşılırdı. Mavi ve kırmızı renklerle oluşturulan senaryolar, kartpostal çözümler bulmak için yeterli ortamı sağlıyordu. Bu basitlik tek döngülü düşünce şekli ile kolayca çözümlenebiliyordu.

Sonradan çift döngülü düşünme gibi tezler doğdu ve üç döngülü öğrenme süreci tanımlandı.

Ne sadece tümevarım yöntemi ne de tümdengelim yöntemi başlı başına çok yönlü problemlerin çözüm anahtarıdır. Her iki yöntem sürekli döngü içinde birlikte kullanılmalıdır. Böylece gerektiğinde de asimetrik düşünebilen liderler yetiştirebiliriz.

İşte alıntılardan bir demet

Orgeneral Büyükanıt'ın konuşmasından bazı ilginç alıntılar:

Çok derin olan kuyu değil, kısa olan iptir. İpinizi uzun tutarsanız kuyu derin değildir. (Çin atasözü)

Denizin kenarında durarak, suya bakarak denizi aşamazsınız. (Tagore)

Bugünün sorunları, dünün çözümleridir. (Peter Drucker-Avusturyalı yönetim bilimci)

Bir kuramın gücü, o kuramın eski kuramlardaki olguları açıklama ve bu olgulara açıklanabilir yeni olgular ekleyebilme özelliklerini barındırması kadar, kuramın öngörülerindeki isabetliliğe bağlıdır. (Imre Lakatos- Macar matematikçi)

Yere düşen cismin ivmesi ağırlığıyla doğru orantılıdır. Bir cismin hareketi ancak ona uygulanan kuvvetin devamlılığıyla mümkündür. (Aristo)

Bütün cisimler aynı ivme ile yere düşerler. (Galileo Galilei)

İyimser her felakette bir fırsat, kötümser ise her fırsatta bir felaket görür. (Halk deyişi)

Dünyanın bir yerinde, bir kelebeğin kanatlarını çırpması dünyanın bir başka yerinde açık ve yağışsız bir havanın tahmin edilmesine rağmen fırtınaya sebep olabilir. (Prof. Edward N. Lorenz, Massachussetts Institute of Technology'de meteoroloji profesörü)

Unutmayın, hayatta yaşamanın iki yolu vardır: Biri hiçbir şeyin mucize olmadığını düşünmek, diğeri ise her şeyin bir mucize olduğuna inanmaktır. (Albert Einstein)