Faik ÖZTRAK Rakamlar ne diyor?

Belirsizlik artarsa işler zorlaşabilir

Küresel piyasalar Küresel piyasalarda şubat sonunda başlayan risk iştahsızlığının martın ikinci yarısında durulduğunu gördük.
Önce ABD'deki riskli ev kredileri piyasalarında yaşanan sıkıntıya rağmen, büyümedeki yavaşlamanın korkutucu olmayacağını destekleyen veriler geldi.
Ardından Para Komitesi enflasyon endişelerinin azaldığı ve ABD'de politika faizlerinin beklenenden daha kısa sürede düşebileceği, izlenimini veren bir açıklama yaptı. Japon yeni yeniden değer kaybetmeye başladı. Sonuçta küresel piyasaların gelişmekte olan ekonomilerin varlıklarına olan ilgisi yeniden arttı. Ancak ayın sonlarına doğru FED başkanı Bernanke'nin Kongre'de yaptığı enflasyon endişesinin azalmadığına ilişkin açıklamalar kafaları yeniden karıştırmaya başladı. ABD'deki son enflasyon verileri de beklenenden kötü çıktı.
Jeopolitik nedenlerle petrol fiyatları yükseldi. Bütün bunlar dikkate alındığında içinde bulunduğumuz ayda küresel iştahta oynaklıkların artması şaşırtıcı olmayacaktır.

İçerdeki gelişmeler İçeride ise mali dengelerdeki bozulmanın artık çok açık bir şekilde ortaya çıkması ve IMF ile görüşmelerin durması dikkat çekti. Ayrıca ocak ayı imalat sanayii üretimindeki hızlı artış ve hafta sonunda gelen dış ticaret verileri kafaları karıştırdı.

Beklendiği kadar hızlı yavaşlama olmadı Ocak ayında sanayi üretiminin geçen yılın aynı ayına göre yüzde 14.8 imalat sanayi üretiminin ise yüzde 15.4 arttığı açıklandı. Bu yüksek artışlar kısmen geçen yılın üretimlerinin çok düşük olmasından kaynaklansa da ekonomide beklendiği kadar hızlı bir yavaşlamanın da olmadığını ortaya koydu.
Ancak şubat ayı imalat sanayinde eğilimler anketinden türetilerek hesaplanan imalat sanayii üretim rakamları şubatta da yüksek bir artıştan sonra martta üretimin hızla gerileyebileceğini ortaya koyuyor.

Mali disiplin hızla bozuluyor IMF'nin gelmesiyle, 2006 yılında beklenen yüzde 7,5 oranındaki göz kamaştırıcı faiz dışı fazlanın gerçekleşmediği ve bir defaya mahsus düzenlemelere rağmen faiz dışı fazlanın yüzde 6,5'lik hedef civarında kalacağı anlaşıldı.
Diğer taraftan geçen yıl şubatta yarım milyar YTL olan iki aylık bütçe açığı bu yıl 8,5 milyar YTL'ye yükseldi. Faiz dışı fazla ise 8,5 milyar YTL'den 3,8 milyara geriledi. Rakamlar mali disiplinin hızla bozulmakta olduğunu ortaya koyuyor.

Dış açığın yeniden artma riski yüksek Türkiye 2007 yılında iki seçimi ardı ardına yaşayacak. Siyasi istikrar algılaması hızla zayıflayabilecek. Böyle bir ortamda güçlü olması gereken diğer dış ve iç çapalar ise daha yılın üçüncü ayında taramaya başladı.
50. yıl kutlamalarında AB Türkiye'yi adeta görmezden geldi. IMF ile müzakereler durdu. Dış ticaret verileri revizyonlarla karma karışık. Buna rağmen, hem üretimin artan ithal bağımlılığı, hem de petrol fiyatlarındaki artış, dış açığın yeniden artma riskini yükseltiyor.
Dış borç yükü yeniden artıyor. Mali disiplin hızla zayıflıyor. Enflasyon yükseliyor.
Bu risk yönetimindeki başarısızlık, siyasi belirsizlik ve küresel koşullarda bozulmayla birleşirse işimiz çok zor olacaktır.

Dış ticaret Cuma günü açıklanan rakamlara göre şubat ayında ihracat geçen yıla göre yüzde 26, ithalat da yüzde 16 artmış. Bunun sonucunda dış ticaret açığı geçen yıla göre 23 milyon dolar düşmüş.
Ancak yine bu ay ocak ithalatının bir ay önce açıklanandan 835 milyon dolar daha yüksek olduğunu gördük. Bu revizyonla Ocakta dış ticaret açığı bir önceki yıla göre 1 milyar dolara yakın artmış oluyor. 2006 sonunda 52.1 milyar dolar olan 12 aylık açık da Ocakta 53.1 milyar dolara sıçrıyor. Sonuçta şubat ayında açıktaki artış durdu demek için bundan sonraki revizyonları beklemek gerekiyor.
Aslında son üç ayda ithalattan alınan KDV oranlarına baktığımızda hiç de normal olmayan oynamalar dikkat çekiyor. Bu da 2006 sonu ve bu yılın ithalat rakamlarının hala önemli revizyonlara gebe olabileceğini gösteriyor.

Diğer taraftan yıllık ihracat artış hızı ilk defa şubatta toplam ithalat artış hızını geçmiş. Ancak ara malı ithalatı artışı hala ihracat artış hızının çok üstünde.
Bu da ithalattaki yavaşlamanın yatırım ve tüketim malı ithalatından kaynaklandığını gösteriyor. Asıl ilginç olan ham petrol, petrol ürünleri ve doğalgaz hariç ara malı ithalatındaki hızlanma.
Bu üretim ve ihracatın ithal girdi bağımlığının son dönemde TL'nin yeniden değer kazanmasıyla görünenden çok daha hızlı arttığını ve yerli girdi üreticilerinin tasfiyesinin hızlandığını gösteriyor. Petrol fiyatlarında son birkaç aydır gözlenen gerilemenin ithalatı azaltıcı etkisinin, bunu bir ölçüde gizlediği anlaşılıyor.
İngiltere-İran kriziyle petrol fiyatlarının Martta yeniden artmaya başlaması ise önümüzdeki dönemde dış açık açısından önemli bir risk.

Dış borç Geçen hafta sonunda 2006'nın dış borç verileri açıklandı. Dış borcun GSMH'ye (390 milyar dolar civarında olacağı tahminiyle) oranı dört yıldan sonra yeniden artmaya başlamış. Diğer taraftan özel kesimin dış borcunun GSMH'ye oranı da son on yılın rekoru.

Yıllık TÜFE'nin yüzde 11'i aşması bekleniyor Son haftalarda TL değer kazansa da ay ortalamasında TL nin değeri bir ay önceye göre bir miktar düştü. Bunun yanı sıra şubat sonunda yapılan bazı vergi artışlarının fiyatlar üzerindeki tam etkisini martta göreceğiz. Bu çerçevede mart ayında fiyat artışlarının yüksek olması ve 12 aylık TÜFE'nin yüzde 11'i aşması bekleniyor.

foztrak@yahoo.com