Güngör URAS Olayların içinden

Şirketlerin dış borcu 72 milyar dolar

2006 yılı sonunda (kamu+özel) dış borç stokumuz 206 milyar dolara ulaştı. Bunun yüzde 59'u, 121 milyar dolarlık kısmı özel sektör borcu.
2006 yılında, kamunun ve Merkez Bankası'nın toplam dış borç stoku sadece 1.5 milyar dolar artarken, özel sektörün dış borcu 36.1 milyar dolar arttı.
2006 yılında 121 milyar dolarlık özel sektör borcunun 48 milyar doları bankaların, 72 milyar doları şirketlerin borcu.
Eski yıllarda özel sektör borcu denilince bankaların yurtdışından kullandıkları krediler gündeme gelirdi. Şimdilerde şirketler yurtdışından doğrudan borçlanmaya başladı.
Şirketlerin toplam dış borcu 2002'de 33 milyar dolardı. 2005 yılında 51 milyar dolar oldu. 2006 yılı içinde yüzde 41 oranında (21 milyar dolar) arttı ve böylece 72 milyar dolara yükseldi.

Şirketler dış borcu sevdi
Bankaların ve şirketlerin borçlarının toplamından oluşan özel sektörün dış borçları 2002'de 44 milyar dolardı. 2003'te 50 milyar dolar, 2004 yılında 65 milyar dolar, 2005 yılında 85 milyar dolardı. 2006 yılındaki 121 milyar dolar özel sektör dış borcu stokunun yüzde 32'sini oluşturan 39 milyar dolarlık bölümü kısa vadeli döviz borcu.
2006'da bankaların iç ve dış kaynaklı kurumsal kredilerinin (şirketlere kullandırdıkları kredilerin) toplamı 105 milyar dolar. Demek ki şirketlerimiz, Türkiye'deki bankalardan 2006 yılında 105 milyar dolar (yerli para+yabancı para) kredi kullanırken, yurtdışından 72 milyar dolar kredi almışlar. Yurtiçinde bankalardan aldıkları kredilerin yüzde 69'u kadar yurtdışından borçlanmışlar.
Bu rakamlar ne anlama geliyor?

Türkiye'deki döviz bolluğunun bir nedeninin de özel sektörün yurtdışından her yıl daha fazla borçlanarak içeriye daha fazla döviz getirmeleri olduğu anlaşılıyor.

Dış kredi bedavaya geliyor

Özel sektörün borçlanması ülkenin dış borç stokunu devamlı büyütüyor.

Fakat döviz borcuyla ülkeye giren dövizler cari açığın (döviz açığının) kapatılmasını kolaylaştırıyor.

Özel sektör dışarıdan ucuz faizle, hatta sıfır faizle kredi bulduğu için borçlanıyor.

Ülkede beş yıldır döviz fiyatı artmıyor. Buna karşılık, enflasyon ortalama yüzde 10'lar dolayında. Bu tabloda, yurtdışından yüzde 6-8 maliyetle döviz kredisi bulanlar (reel olarak-enflasyon etkisi dikkate alındığında) faiz ödemiyor. Dövizi Hazine bonosuna yatırırsa, üstelik para kazanıyor.

Halbuki yurtiçinde bankalardan YTL olarak yüzde 25 dolayında maliyetle kredi alanlar (enflasyondan arındırılmış olarak) yılda yüzde 15 dolayında reel faiz ödüyor.