Güngör URAS Olayların içinden

Yıllar boyu vergi rekortmenleri değişiyor

2006 yılı vergi rekortmenleri listesinde ismi geçenlerden acaba hangileri 1996-1986-1976 vergi rekortmenleri listelerinde de vardı?
Yıllar boyu listelerden kimler çıktı, listelere kimler girdi?
Vergi rekortmenleri listesi servet (zenginlik) sıralamasını göstermiyor. O yıl içinde kişilerin elde ettikleri "gelir vergisine tabi" geliri gösteriyor. Yıl içinde elde edilen her gelir "gelir vergisine" tabi değil. Ama gene de o yıl içinde tahakkuk eden vergi kişilerin ekonomik faaliyetlerinin bir göstergesi oluyor. O yıl içindeki gelir akımını (bir kısmını da olsa) ortaya koyuyor.
Yirmi, on yıl o kadar uzun süreler değil. Ama "Burası Türkiye"... Ekonomi dalgalandıkça, vergi rekortmenlerinin isimleri de dalgalanıyor.
Türkiye'nin sanayileşme yarışını başlatan ailelerinin, Koç, Sabancı. Eczacıbaşı ailelerinin üyeleri ilk yıllardan bu yana vergi rekortmenleri listesinde yer alıyor ama zamanla bu ailelerle birlikte listelere giren ve üst sıralara tırmananlar da var. Aydın Doğan 1986 yılı rekortmenler listesinde 54'üncü sırada. On yıl sonra İstanbul ve Türkiye vergi şampiyonu olmuş. Şampiyonluk yarışını sürdürmüş. 2006 listesinde ikinci sırada.

Giren az, çıkan çok
Koç, Sabancı, Eczacıbaşı ve Doğan dışında İstanbul listelerinde devamlı olarak yer alanlar hemen hemen yok gibi.
Eski yıllarda listelere giren gayrimüslimler daha sonra görünmez olmuş.
Otuz yıl öncenin, 1976 yılının İstanbul şehri rekortmenler listesinde Aslan Rıza Sadıkoğlu, Osman Özdemiroğlu, Mehmet Üretmen, Muammer Kireçci, Jak Benhabib, RecaiAslan, Haluk Akbaşoğlu, Jak Kamhi, Mehmet Kavala, Vitali Yaşar, Vitali Hakko, Fevzi Akaya, Hayri Baran, Can Kıraç, İzzet Baysal, Şaban Çavuşoğlu, Eli Burla, gazeteci Safa Kılıçoğlu, Eli Acıman önde gelen isimler. Vergi rekortmeni sanatçılar ise Zeki Müren, Fatma Girik, Sevda Ferdağ, Kamuran Akkor, Vasfi Uçaroğlu ve Neco.
1980 yılında vergi rekortmenleri listesinde Kastelli (Cevher Özden), Raif Dinçkök, Ali Koçman yanında çok sayıda gayrimüslim işadamının bulunduğu görülüyor. Jak Kamhi, Haçik Özçilingir, Samuel Kamhi, Mişel Gülçiçek, Mondo Konbahar, Naim Sadakça, Dikran Özçilingir.
1986 yılında İstanbul'da 105 kişilik vergi şampiyonları listesinde ilk sıralarda 18 müteahhit ile 10 sanayici yer alıyor. İlk 10 arasına girebilen sanayiciler Halil Bezmen ile Selahattin Beyazıt daha sonraki listelerde yer alamamış. 1983-1984 vergi şampiyonu Şarık Tara 1986 listesinde yok. 18'inci sırada Salih Tatlıcı var. İbrahim Bodur 51'inci sırada Nejat Eczacıbaşı 90'ıncı sırada. Ünlü genelev işletmecisi Manukyan 79'uncu sıraya oturmuş.

İstikrar yok
1986 yılı sanatçı sıralaması, Selami Şahin, İbrahim Tatlıses, Sezen Aksu, Perran Kutman, Gönül Yazar, Müjde Ar, Zeki Müren, Can Gürzap, Nükhet Duru, Kemal Sunal şeklinde.
On yıl sonra 1996 yılında İstanbul sıralamasında vergi rekortmeni Aydın Doğan olmuş. Koç ve Sabancı, Eczacıbaşı, Şahenk aileleri üyeleri dışında listede yer alan diğer dikkat çeken isimler 7'nci sıradaki Erol Aksoy, 20'nci sıradaki Halis Toprak, 23'üncü sıradaki Korkmaz Yiğit, 33'üncü sırada Kadir Has, 51'inci sırada Tevfik Ercan, 62'nci sırada Eli Acıman.
Manukyan listeye 63'üncü sıradan girmiş. Muazzez Ersoy ve Fatma Girik listede yer alan sanatçılar.
On yıl önceki rekortmenler listesinde yer alan müteahhitler ve parlak sanayici ve bankacıların isimlerine 1996 listesinde rastlanmıyor.
2006 yılın rekortmenler listesi önceki hafta yayımlandı. Tekrarlamayacağım. Ama görülüyor ki geçen on, yirmi, otuz yılda düzenli olarak yüksek miktarda gelir vergisi ödeyenlerin isimlerinde devamlılık yok. Bu, gelir akımlarının düzenli olmadığının göstergesidir. Bu, istikrarsızlığın, iş âlemine çok hızlı giriş ve çıkışların olduğunun göstergesidir.

guras@milliyet.com.tr