BM'de sergi krizi

BM'nin New York'taki merkezinde önceki gün açılması gereken Ruanda Soykırımı sergisi, metninde Ermeni soykırımı iddialarına atıf içermesi üzerine Türkiye'nin yaptığı itiraz sonucu ertelendi

Sema Emiroğlu - New York

Birleşmiş Milletler'in (BM) New York'taki merkezinin ziyaretçi girişinde önceki gün açılması planlanan Ruanda soykırımıyla ilgili fotoğraf ve metinlerden oluşan bir sergi, Ermeni soykırımı" iddialarına atıf yapıldığının öğrenilmesi üzerine harekete geçen Türkiye'nin BM Daimi Temsilciliği'nin girişimleri sonucu ertelendi.
Dünya çapında soykırımı engellemeyi amaçlayan İngiltere merkezli Aegis Trust adlı bir kuruluşun organize ettiği serginin açılışını BM Genel Sekreteri Ban Ki-Moon yapacaktı. Ancak Türkiye'nin BM nezdindeki daimi temsilciliği, serginin metninde yer alan ve "Ermenilerin Birinci Dünya Savaşı sırasında Türkler tarafından öldürülmesinin, soykırım teriminin oluşmasına katkıda bulunduğunu" öne süren cümleye itiraz etti ve bunun kaldırılmasını istedi.
Aegis Trust yetkililerinin verdiği bilgiye göre, bu cümle, "Türkiye'de 1 milyon Ermeninin öldürüldüğü Birinci Dünya Savaşı'nın ardından, Polonyalı hukukçu Raphael Lemkin, Milletler Cemiyeti'ni barbarlık suçlarını uluslararası suçlar olarak tanımaya çağırdı" şeklindeydi.
BM'nin Halkla İlişkiler Şubesi'nin, serginin BM binasının ziyaretçi lobisinde açılmasına ilk onayı verdiğini belirten örgüt yetkilileri, ancak Türkiye'nin ve ismini vermedikleri diğer bazı ülkelerin itirazı üzerine sergi açılışının ertelendiğini bildirdiler. Genel Sekreterlik ofisinin de bu ertelemeyi kabul ettiği kaydedildi.
BM sözcü yardımcılarından Farhan Haq, serginin BM'deki inceleme süreci tamamlanıncaya kadar açılmayacağını doğruladı.
Ermenistan'ın BM Daimi Temsilcisi Armen Martirosyan ise BM'nin Halkla İlişkilerden Sorumlu Genel Sekreter Yardımcısı Kiyotaka Akasaka ile görüştüğünü ve sergi açılmadan önce söz konusu cümledeki "Türkiye" sözcüğünün çıkarılması konusunda anlaştıklarını belirtti. Ancak bu ifadeyi doğrulamayan Akasaka, "Bu Ermeni Büyükelçi'nin önerisiydi, ben sadece bunu, metindeki nihai ifadeyi belirlerken göz önüne almayı kabul ettim" dedi.
Aegis Trust'un İletişim Direktörü David Browan, ilgili cümledeki "Türkiye" sözcüğünün çıkarılmasının kendileri için de uygun olduğunu söyledi; "Ama bunun, BM için kabul edilebilir olmadığı anlaşılıyor" dedi.
Ancak Aegis'in, serginin söz konusu cümlenin sergi metninden çıkarılarak açılmasına karşı çıktıkları ve sonunda BM yetkililerinin sergiyi erteledikleri bildirildi.
6 Nisan 1994'te başlayan Ruanda Soykırımı'nda 800 bin Tutsi, fanatik Hutular tarafından öldürülmüştü.


İlkin: Paralellik kurmak yanlış olur


Türkiye'nin Birleşmiş Milletler Daimi Temsilcisi Büyükelçi Baki İlkin, "Ruanda'daki soykırım ile Ermeni iddiaları arasında paralellik kurmak yanlıştır" dedi. İlkin, Türkiye'nin BM Daimi Temsilciliği'nin, geçen hafta BM Sekreteryası'na itirazını ilettiğini kaydetti. İlkin, Ruanda'da yaşananların soykırım olduğu konusunda ise tereddüt olmadığını belirtti.