Yaman TÖRÜNER Çözüm

Saadet zinciri

Hafta başındaki yazımda, bu hükümetin ekonomi politikalarının doğru veya yanlış olduğunu anlayabilmek için, cari işlemler dengesi açığının veya fazlasının nasıl meydana geldiğini ve açığın nasıl kapatıldığını incelemek gerektiğini anlatmıştım. Bu konu çok önemli olduğu için, incelemeyi sürdürüyorum.
AKP iktidarının görevi devraldığı 2002 yılından beri cari açık veriliyor. AKP iktidarı döneminde, toplam cari açık 79.3 milyar dolar oldu. Seçime kadar geçecek süre de hesaba katılırsa, açığın 105 milyar dolar civarına yükseleceğini söyleyebiliriz. Ekonomimizin büyüklüğü göz önüne alınırsa, bu açık hem bizim ekonomimizin hem de dünya ekonomisinin "en büyük açığı" hüviyetinde. Yani, dünya rekoru.
Peki, neden ekonomik kriz olmuyor? Çünkü:
a) Açık, kapatılabildikçe kriz olmaz.
b) Açık arttıkça, geçici olarak ekonomi düzelir.
c) Siyasi istikrar, krizleri erteler.
d) Açığın nasıl kapatıldığına bakılmalıdır.

İhtiyacın üzerinde dış ve iç borç
Peki, açık nasıl kapatılıyor?
a) Özelleştirme gelirleriyle. (4 yılda 17.8 milyar dolara ulaştı.)
b) İhtiyacın üzerinde dış veya iç borç alınarak. (Borçlar 221.7 milyar dolardan 385 milyar dolara yükseldi. Ancak, faiz dışı bütçe fazlası kadar ihtiyacın altında bir borç alındığını varsayabiliriz.)
c) Doğrudan yabancı yatırımlarla. (4 yılda 31.2 milyar dolara yaklaştı.)
d) Sıcak parayla. (Yaklaşık, 40 milyar dolar borsada, 30 milyar dolar Hazine bonosunda yabancı yatırımcı olduğu hesaplanıyor.)
e) İllegal işlerden, kaçakçılıktan giren veya kayıtlarda gösterilemeyen paralarla.
Üstelik, açık kapatıldıktan sonra, bankaların borçları karşılığında aşağı yukarı yeterli dövizleri olduğu, yani açık pozisyonları olmadığı varsayılarak Merkez Bankası döviz rezervleri kadar da fazla veriliyor. Rezervler 4 yılda, 26.6 milyar dolardan 67.5 milyar dolara çıkmış durumda.
Şimdi, yaklaşık rakamlarla, açığın nasıl kapatıldığına bir kez daha bakalım:
Özelleştirme gelirleri +17.8 milyar dolar.
Doğrudan yabancı yatırımlar +31.2 milyar dolar
Sıcak para +70.0 milyar dolar
Faiz dışı fazla +120.0 milyar dolar
İllegal işler -120.0 milyar dolar
Rezerv artışı -40.0 milyar dolar
Kapatılan cari açık yaklaşık -80.0 milyar dolar
Hesap açık. AKP hükümetinin iyi bir ekonomi politikasından çok, tehlikeli bir "saadet zinciri" yarattığı anlaşılıyor.