Faik ÖZTRAK

Kur kapanı

Brezilya Merkez Bankası dün politika faizlerini düşürdü. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) ise faizleri değiştirmedi. Temkinli duruşunu güçlendireceğini söyledi.

Cazibemiz artıyor
Gelişmekte olan ekonomilerde de faizler düşmeye başladı. Bu durumda Türkiye'de faizlerin değişmemesi küresel piyasalar açısından göreli olarak daha da yükselmesi anlamına geliyor. Bunun sonucunda, Türkiye'ye borç vermek çok daha cazip hale geldi.

Dezenflasyon politikası
Yüzde 10'un üzerindeki enflasyonu yıl sonunda yüzde 4'e çekmeyi hedefleyen bir merkez bankasının faizleri yüksek tutması oldukça doğal görünüyor. Ancak bunu küresel konjonktürle birleştirdiğinizde küresel sermaye girişine ve yerli paranın hızla değerlenmesine aşırı yaslanan bir dezenflasyon politikası ortaya çıkıyor.
Bu durumun farkında olan TCMB son dönemde yaptığı açıklamalarda TL'nin hızla değer kaybetmesine izin vermeyeceğini söylüyor. Ancak TL'nin hızla değer kazanması halinde tepkisinin ne olacağı konusunda bir ipucu vermiyor. Bu da TL geçmişteki ortalama değerlerinden ne kadar hızla uzaklaşırsa uzaklaşsın, hızlı bir geri dönüşe TCMB'nin izin vermeyeceği algılamasını yaratıyor. Küresel sermayeyi daha da rahatlatıyor. Çünkü kur riskini azaltıyor.
Küresel risk iştahı sürdükçe yabancılar Japonya'dan borçlanıp Türkiye'ye borç veriyor. Çok da iyi para kazanıyorlar. TL hızla değer kazanıyor. Sadece bu nedenle yüksek faiz yanında yatırdıklarından daha fazla dolar alma imkânına kavuşuyorlar.

Parayı kim ödüyor?
Bu para, ücreti artmayan, işini kaybeden, kârı düşen, işyerini kapatan reel kesimin cebinden çıkıyor. Ülkenin rekabet gücünü hızla zayıflatan politikalar ülkede özellikle sanayinin büyüme potansiyelini sınırlıyor. Bizim gibi ekonomilerde kalıcı büyümenin öncüsü olan sanayi sektöründe potansiyel büyümeyi sınırlayan bir dezenflasyon politikasının uzun dönemde başarı şansı olamaz. Bunu görmek için kullanılan enflasyon denklemine bakmak yeterlidir.
Diğer taraftan, geliri düşen, işini kaybeden kesimlerin bütçeden talepleri artıyor. Bu da mali disiplini kaybetme riskini artırıyor.
Kura aşırı yaslanıldığı algılaması başarılı bir dezenflasyon politikasının olmazsa olmazı olan kurda enflasyona geçişi zayıflatmak yerine güçlendiriyor. Bu da küresel risk iştahında meydana gelebilecek ani değişiklikler karşısında enflasyonu savunmasız hale getiriyor.

Balonlar disiplini zayıflatıyor
Hem hükümette hem de geniş bir toplum kesiminde ekonomi politikalarının başarısını kurdaki, borsadaki ve gayrimenkul fiyatlarındaki gelişmelerle ölçme eğilimi var. Sermaye girişlerinin buralarda oluşturduğu balonlar piyasa disiplinini zayıflatıyor. Hükümete hem ekonomide hem de siyasette geniş bir manevra alanı veriyor. Mali disiplindeki bozulma ve siyasetteki dayatmalar algılanmıyor. Küresel iklimin bozulması halinde bizi paraşütsüz bırakacak kırılganlıklar artıyor.
Bu gün TL'nin değer kazanmasına sevinenler var. Yarın küresel iklim bozulduğunda veya sanayi daralma sürecine girdiğinde, enflasyonu azdırmadan bu kapandan nasıl çıkılacağını kara kara düşünmek zorunda kalacağız.

foztrak@yahoo.com