GÖZLER FRANSA SEÇİMİNDE

Seçimlerin anası

İlk turu yarın yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimlerinin sonucunda Fransa, derinleşen ekonomik ve sosyal sorunlarını çözmek için yeni bir yola girip girmeyeceğine karar verecek

Sabetay Varol

Fransa'da yaklaşık 44.5 milyon seçmen, cumhurbaşkanlığı seçiminin ilk turu için yarın sandık başına gidiyor. Fransa'da "Seçimlerin anası" diye nitelendirilen seçimle son 10 yılda yaşadığı ekonomik ve sosyal sorunlar yüzünden içine kapanan Fransa'nın yeni bir rotaya girmesi umut ediliyor.
Sağın adayı Nicolas Sarkozy ile Sosyalist Segelone Royal'in çekişmesine sahne olacağına yüksek ihtimal verilen seçime Fransız seçmen kadar Avrupa da büyük ilgi gösteriyor. Çünkü seçimin sonunda Fransa'nın gireceği yeni rota belirlenecek ve bu da Avrupa'yı etkileyecek.

Avrupa'nın da derdi

Avrupa'nın 50 büyük şirketinden 10'una sahip olan ancak çok yavaş büyüyen ekonomisiyle, gayri safi milli gelirinin büyük bölümünü yutan kamu harcamalarıyla, en hızlı artan kamu borcuyla ve nihayet yüksek işsizlik oranıyla Fransa'nın içinde bulunduğu durum Avrupa'yı endişelendiriyor. Banliyölerdeki genç işsiz azınlıkların isyanı da Fransa'nın ateşini yükseltiyor. Ekonominin bu kötü durumu ve göçmen isyanı, Fransızları ilk kez kimlik sorunuyla da yüz yüze getirdi.

Yol ayrımı

Seçimin sonunda, Sosyalist Cumhurbaşkanı François Mitterrand ve sağcı Jacques Chirac döneminde, 26 yıldan beri kozasına kapanan Fransa'nın bu sorunları aşmak için daha rekabetçi, daha liberal bir ekonomik yapıya dönüşüp dönüşmeyeceği, daha az korumacı, düşük vergi uygulanan, kamu harcamaları kısılan bir model uygulayıp uygulamayacağı ortaya çıkacak.
Seçmene son sözlerinde favori aday Sarkozy, 1968'den bu yana benimsenen ve "çalışmayı angarya sayan" aşırı özgürlükçü bir dönemin bu seçimle noktalanacağını ilan etti. Royal de, "kararların halkla birlikte alındığı, tepeden inmeciliğe son veren bir 6. Cumhuriyet Fransa'sı" vaat etti.
Son kamuoyu yoklamaları, 12 adayın katıldığı seçimin iki iddialı adayının, Sarkozy ve Royal'in sandığa başa baş gittiğini gösterdi. TNS Sofres Unilog'un araştırmasına göre, Sarkozy yüzde 28, Royal 24, merkezci aday François Bayrou 19.5 ve aşırı sağcı Jean-Marie Le Pen yüzde 14 oranında oy alacak.
6 Mayıs'taki ikinci tura Sarkozy ve Royal'in kalması halinde Sarkozy yüzde 53'le ipi göğüslerken, Royal yüzde 47'de kalacak. Ipsos'un yoklamasına göre ise Sarkozy yüzde 30, Royal 23, Bayrou 18 ve Le Pen de yüzde 13 oranında destek bulacak.
Seçmenin yüzde 40'ını oluşturan 16 milyon kararsızdan sağa oy vereceklerin Sarkozy ile Le Pen arasında bocaladığı sola oy vermeyi planlayanların Royal ve Bayrou arasında gidip geldikleri anlaşıldı.

'Hep kendinden bahsediyor'

ABD ile yakın ilişkilerden yana olduğunu açıklayan Sarkozy seçmene verdiği son mesajda, "herkesin karşısındakinin ne dediğine kulak verdiği müsamahakâr bir toplum istediğini" belirtirken, Royal de doğrudan rakibine yüklendi ve "Nicolas'nın durmadan kendinden söz etmesinden bıktım" dedi.
Seçime ilgi ve katılımın yüksek olması bekleniyor. Mitinglere gösterilen büyük ilgi yanında, radyo ve televizyonlardaki seçim programlarını izleyenlerin sayısındaki rekor artış, yükselen gazete ve dergi tirajları, evlerde, işyerlerinde, internet ortamında cereyan eden sıcak tartışmalar bu seçimin daha öncekilerden çok farklı olduğunu kanıtladı.

2 milyon yeni seçmen

Fransa'da yasalara göre, oy vermek zorunlu değil. Seçmenler kendi iradeleriyle seçmen kütüklerine kaydoluyor. Bu yıl yeni seçmen sayısı rekor düzeyde kaydedildi ve 2 milyona yaklaştı. Özellikle göçmen kökenli nüfusun yoğun yaşadığı banliyölerde seçmen yazılımı yoğun oldu. Sandıklar TSİ 09.00'da açılıp 19.00'da kapanacak. Sandık çıkışı sonuçlar da TSİ 21.00'de açıklanacak.


Bloglar, seçim günü sonucu etkileyebilir

Bilgi işlem teknolojisi, seçimlerde önemli hukuki kargaşa doğurabilecek bir potansiyel taşıyor. Bu tehlike iki farklı nedene bağlı.

Kimi internet sitesi ve blog sahipleri, oylama bitmeden, sandık çıkışında düzenlenen anket sonuçlarını açıklayacağını ilan etti. Bu yola başvurmak Fransa'da suç oluşturuyor. Cezası 75 bin euro. Ama İsviçre ve Belçika'dan yayın yapan Fransızca sitelerin sandıkların kapanma saatlerini beklemeden sonuçları duyurması, Fransızları da benzer yönde hareket etmeye zorluyor. Birçok seçmenin, kararlarını bu sonuçları gördükten sonra verebileceği, adaylar arasındaki farkların düşük olması durumunda, bu tip seçmenlerin sonucu değiştirebileceğinin üstünde duruluyor.

Bu seçimde 1 milyon seçmen Fransa'da ilk kez pilot bölgelerde, bilgisayar düğmesini tıklayarak elektronik oy verecek. Bazı çevreler, tartışmalı hallerde yeniden oyları sayma imkânı bulunmadığını belirterek bu yönteme itiraz ediyor, 7 yıl önce Florida'da olanları anımsatıyor.

Adaylar Türkiye için ne diyor?

NİCOLAS SARKOZY (Halk Hareketi İçin Birlik - Sağ)

AB ÜYELİĞİ

Türkiye Avrupa'da değil, Küçük Asya'da. Türkiye'nin AB'ye üye olması, Avrupa kimliğinin sonu olur. Ankara ile imtiyazlı ortaklığa gidilmeli, ayrıca Akdeniz'in kuzeyi ile güneyi arasında yeni bir birlik kurulmalı, Türkiye'ye bu birliğin belkemiği rolü verilmeli.

MÜZAKERE SÜRECİ

Türkiye'nin AB üyeliği için müzakere sürecine sıcak bakmıyor, ama müzakerelere nokta koymaktan söz etmiyor. Fransa'nın büyük patronlarıyla ve Washington'la yakınlığı nedeniyle, seçimden sonra katı tutumundan geri adım atacağına inanılıyor.

SOYKIRIM TASARISI

Ulusal Meclis'ten geçip Senato'da bekleyen Ermeni soykırımı iddialarının inkârını cezalandıran yasa konusunda net değil. Türkiye, Ermenistan'la sınırını açar, Ankara ile Erivan arasında siyasi bir komisyon kurulursa ve Türkiye TCK'nin 301. maddesini kaldırırsa yasaya engel olabileceğini Başbakan Erdoğan'a ifade etmişti.

FRANÇOİS BAYROU (Fransız Demokrasisi İçin Birlik - Merkez)

AB ÜYELİĞİ

Türkiye'nin AB üyeliğine şiddetle karşı. Dünya çapında bir siyasi güç haline gelmesini arzuladığı Avrupa ile Türkiye'nin varlığının çeliştiğini düşünüyor. O da Sarkozy gibi imtiyazlı ortaklığı savunuyor.

MÜZAKERE SÜRECİ

Artık müzakereler açıldığına göre, bunların sonuna dek sürmesini ve mümkünse imtiyazlı ortaklık formülüne doğru yonlendirimesini istiyor. İngiltere'nin üyelik müzakereleri sırasında bu üyeliğe karşı olan General De Gaulle'un izlediği "konsey toplantılarında boş sandalye" politikasının tekrarına karşı.

SOYKIRIM TASARISI

Soykırım yasasına karşı. "Tarih yazan yasalara yer yok" diyor, ama 2001'de Ermeni yasası lehine oy kullanmıştı.

SEGELONE ROYAL (Sosyalist Parti - Sol)

AB ÜYELİĞİ

Müzakerelerin ardından Fransız Anayasası'na göre Türkiye'nin AB üyeliği referanduma sunulacağından, "Halk o zaman ne derse o olur" görüşünde. Türkiye'nin üyelik kriterlerini yerine getirmesi durumunda uzun vadede AB'ye girmesine karşı değil. Ama imtiyazlı ortaklığı da dışlamıyor.

MÜZAKERE SÜRECİ

Türkiye ile müzakerelerin devamından yana. Ancak, AB'nin içindeki yönetim krizi nedeniyle yeni üyeliklere ara verilmesini savunuyor.

SOYKIRIM TASARISI

Seçilirse Ermeni soykırımının inkârını cezalandıran yasa teklifini bir an önce Senato'ya getirip yasalaştıracak. Atayacağı dışişleri bakanı da aynı görüşü savunan biri olacak. Bu husus, seçimlerden hemen sonra Paris'le Ankara arasında yeni bir kriz yaratabilir.