AB'den ikili uyarı

Olli Rehn, "Ordu, demokrasinin işleyişini hükümete bırakmalı" derken, laikliğin de Türkiye'nin Avrupalılaşma projesinin çekirdeğini oluşturduğunu belirtti

Güven Özalp

Genelkurmay Başkanlığı tarafından önceki gece yapılan açıklama, Avrupa Birliği'nde (AB) yankı buldu. AB Komisyonu'nun Genişlemeden Sorumlu Üyesi Olli Rehn, "Ordu, demokrasinin işleyişini demokratik olarak seçilmiş hükümete bırakmalıdır" mesajı verirken demokratik ve laik bir Türkiye'nin önemine de vurgu yaptı.
Hem uluslararası düzeyde barışı sağlamak hem de Türkiye'nin güvenliğini sağlamak açısından ordunun, çok önemli ve çok profesyonel bir kurum olduğunu söyleyen Rehn, "Ordu, demokratik oyunun kurallarına ve bu oyun içinde kendi rolüne saygı göstermeli" dedi. Genelkurmay açıklamasının zamanlamasını "şaşırtıcı ve garip" olarak tanımlayan Rehn, "Ordunun demokrasinin işleyişini demokratik olarak seçilmiş hükümete bırakması önemli ve bu Türk Silahli Kuvvetleri'nin demokratik sekülarizme ve asker-sivil ilişkileriyle ilgili demokratik düzenlemelere saygısı açısından açık bir testtir" diye konuştu.
Genelkurmay Başkanlığı'nın açıklamasının AB tarafından derinlemesine ve dikkatli bir şekilde incelenmesinin sürdüğünü ifade eden Rehn'in sözleri, AB'nin asker-sivil ilişkilerine bakışını tam anlamıyla yansıtan bir yapıya sahip olsa da "laikliğe verilen önem" vurgusuyla dikkat çekti.
Seküler demokrasinin Türk askeri ve modern Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu olan Mustafa Kemal Atatürk'ün takipçileri açısından çok önemli olduğunun bilincinde olduğunu belirten Rehn, "Seküler demokrasi, AB açısından da çok yüksek bir değer ve Türkiye'nin Avrupalılaşma projesinin çekirdeğini oluşturuyor" diye konuştu.

Berlin: İlkelere bağlı kalın

AB Dönem Başkanı Almanya tarafından yapılan açıklamada da, "Siyasi arenadaki tüm sorumluların, cumhurbaşkanlığı seçiminin anayasada güvence altına alınan demokrasi ve hukukun üstünlüğü ilkelerine uygun şekilde yapılması için üzerlerine düşen rolü oynamaları beklemektedir" denildi. Dönem Başkanlığı açıklamasında, "Seçimlerin ve özellikle de Anayasa Mahkemesi'nin dış baskılardan etkilenmemesinin önemli olduğu düşünülmektedir" ifadeleri kullanıldı.
Türkiye'yi yakından izleyen AB yetkilileri de açıklamanın tonunu ve zamanlamasını eleştirerek demokratik ilkelere bağlılık çağrısı yaptılar. Yapılan vurgular özellikle askerin demokratik bir sistemdeki rolüne odaklandı.



AP: Türkiye karşıtlarına koz verildi

Avrupa Parlamentosu (AP) Sosyalist Grup Başkanvekili Hannes Swoboda, Genelkurmay Başkanlığı'ndan önceki gece yapılan açıklamanın, Türkiye'nin AB'ye üyeliğini istemeyen Avrupa'daki bazı çevrelerce, "Ordu demokrasiye saygı duymuyor" denilerek kullanılabileceği uyarısında bulundu. Swoboda, Genelkurmay Başkanlığı'nın açıklamasını eleştirerek, "(Dışişleri Bakanı ve Başbakan Yardımcısı) Abdullah Gül'ün cumhurbaşkanı adaylığı aslında iyi bir sınav olacaktı. 'Laikliğe saygı duyuluyor mu? Gizli bir ajandaları var mı?' gibi sorular cevap bulacaktı. Bu kuşkular giderilerek, Türkiye doğru yolda devam edecekti" ifadesini kullandı. "Şimdi Türkiye'nin üyeliğini istemeyenler, 'Ordu demokrasiye saygı duymuyor' diyerek bunu kullanmak isteyecektir" diyen Swodoba, mevcut ortamda AKP'nin "daha net olmasının, başka partilerle uzlaşmaya gitmesinin" faydalı olabileceğini ifade etti. "Gelinen ortamda herkesin çok dikkatli davranmasını" isteyen Swoboda, AB'nin Türkiye'deki demokratik sürece ve laikliğe saygı duyduğunu ifade etti.




Mahkemeye baskı

AB-Türkiye Karma Parlamento Komisyonu Eşbaşkanı Joost Lagendijk, Genelkurmay Başkanlığı'nın açıklamasının siyasete açık bir müdahale olduğunu söyledi. Türk Silahlı Kuvvetleri'nin rolünün Avrupa'daki asker-sivil ilişkileriyle uyumlu olması gereğinin altını çizen Lagendijk, "Bu açık bir tehdittir ve siyasilerin olduğu kadar Anayasa Mahkemesi'nin üzerinde de baskı oluşturmayı amaçlamaktadır. Bu açıklamadan rahatsızlık duyduğumu belirtmeliyim" dedi.