BAŞBAKAN RECEP TAYYİP ERDOĞAN'IN AÇIKLAMALARI GÜNDEMİ SARSTI

Hemen seçim kararı

Seçim tarihi 24 Haziran ya da 1 Temmuz. Meclis seçemezse cumhurbaşkanını halk belirlesin. Cumhurbaşkanı 5+5 formülüyle ve iki turla seçilsin. Milletvekili seçimleri 4 yılda bir yapılsın.

ANKARA Milliyet

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, "hemen seçim" için 24 Haziran veya 1 Temmuz tarihlerini ortaya atarken, gerçekleşmesi halinde Türkiye'de parlamanter sistemi sona erdirebilecek bir plan açıkladı. Cumhurbaşkanını halkın seçmesini istediklerini belirten Erdoğan'ın sözleri, bu konudaki hareket planının zamanlaması konusunda kafa karışıklığı yarattı. Yarın birinci turu yeniden yapılacak cumhurbaşkanı seçiminin "sonuçlanmaması halinde durumu değerlendireceklerini" belirten Erdoğan, "tercihi halkın yapması için bugün TBMM'ye başvuracaklarını" da duyurdu.
Erdoğan, Anayasa Mahkemesi'nin Köşk seçimlerinin ilk turunu iptal etmesinin ardından dün akşam saat 20.00'de AKP MYK'yı topladı. 3 saat süren durum değerlendirmesinden sonra gazetecilerin karşısına çıkan Erdoğan, aldıkları kararları şöyle açıkladı:

MAHKEME ADINA TALİHSİZLİK: Anayasa Mahkemesi kararını ve siyasi sonuçlarını değerlendirdik. Kararı saygıyla karşılıyoruz. Bununla birlikte mahkemenin karar alma sürecinde yaşanan gelişmeleri ve özellikle CHP liderinin yaklaşımını mahkeme adına talihsizlik olarak değerlendiriyoruz. Karar, hukuki boyutuyla tartışılacaktır.

24 HAZİRAN YA DA 1 TEMMUZ: Yeni bir takvimle süreç işleyecektir. AKP olarak ortaya çıkan bu yeni durumu mümkün olan en kısa sürede aziz milletimizin takdirine sunmayı bir zaruret olarak görüyoruz. Hemen yarın (bugün) sabahtan itibaren ve öncelikle genel seçim tarihini öne almak için TBMM'ye başvurulacaktır. Bizim öngördüğümüz seçim tarihi, 24 Haziran ya da 1 Temmuz tarihleri olabilir. Tabii 25 yaşa seçilme hakkını korumak için değişiklik gerekiyor. Bu konuda partilerin daha önce verdiği desteği bekliyoruz.

KÖŞK İÇİN MİLLETE: Turlar perşembeden itibaren devam edecektir. Bizler ilk turun neticesini görüp bunu tekrar değerlendireceğiz. Millete bu konuda da gidilmesinin geleceğe yönelik en isabetli yol olduğuna inanıyoruz. Neden? Anayasa Mahkemesi'nin vermiş olduğu bu kararla...

Bundan sonra parlamenter demokratik sistem artık bloke edilmiştir, bu blokdan kurtulmak için, azınlığın çoğunluğa tahakkümünü ortadan kaldırmak için gidilecek tek kapı 'Egemenlik Kayıtsız Şartsız Milletindir'. O zaman millete gidiyoruz.

SEÇEMEZSEK MİLLETE GİDECEĞİZ: O zaman cumhurbaşkanını millet kendisi seçsin. Neyle? İki turlu seçimle. Bu da şu anda almış olduğumuz kararımızdır. Buna yönelik olarak her türlü adımı atmaya hazırız. Biz yasalar, başta Anayasa olmak üzere neyi gerektiriyorsa bunu yapacak ve cumhurbaşkanlığı seçimiyle de eğer parlamentodan cumhurbaşkanı seçilemezse bu konuyu da millete götürecek ve milletimizin cumhurbaşkanı seçmesini temin eden yolu açacağız.

DÖRT YILDA BİR SEÇİM: Milletvekili seçimlerinin 4 yılda bir olmasına da varız. Cumhurbaşkanı seçiminin "5+5" formülüyle (bir kişinin 5 yıllık iki dönemde görev yapabilmesi) yapılmasına da varız. Bunu getiriyoruz, ama milletimiz seçecek.

YARIN BAŞLATIYORUZ: Erdoğan, "Perşembe günü 367 kişi çıkmazsa cumhurbaşkanını halkın seçmesi yolunda karar alabilecek misiniz?" sorusuna, "Yarından daha tezi yok, yarın bu süreci başlatıyoruz" yanıtını verdi. Sürecin yetiştirilmesi konusundaki sorular üzerine Başbakan, "Yaptığımız çalışmalara göre yetişebilir. Tarihe baktığımızda 41 günde yapılmış seçim var" dedi.

REFERANDUMU GÖZE ALDIK: Biz çağrımızı yaptık, bu çağrımızla birlikte bu yürüyüşe başlayacağız. Bu yürüyüş esnasında (Anayasa değişikleri için) biz referandumu da göze alıyoruz.

GENELKURMAY AÇIKLAMASI: Erdoğan, "Genelkurmay açıklamasıyla Türk demokrasisi yara aldı mı?" sorusuna da şu yanıtı verdi: "Biz devletin en önemli kurumları arasında, bana bağlı olan bir Genelkurmay Başkanı var, bu kurumları zayıflatmak ülkeye kan kaybı yaşatır, bunun bedelini ülkemiz öder. Bu tür şeylere tahammülümüz yok. Bu konuda sizlere de görev düşüyor."

Avrupa Birliği paketten memnun

Erdoğan'ın açıklamalarını yabancı ajanslar 'acil' koduyla geçti. Fransız Basın Ajansı (AFP), Erdoğan'ın önerilerini "Türk siyaseti çehresini değiştirecek reform paketi" olarak tanımladı. İngiliz Reuters haber ajansı da Erdoğan'ın AB'yi Türkiye'nin seçimle normal demokratik sürece döneceğini bildirerek tatmin ettiğini söylediğini duyurdu. Amerikan AP ajansı Erdoğan'ın açıklamalarını geniş şekilde aktardı.



Şimdi ne olacak?

Tek aday çok olasılık

Anayasa Mahkemesi'nin kararının ardından erken seçim gündeme otururken, AKP'de "tek adayla devam" kararı benimsendi.
Gelinen aşamada beklenen gelişmeler şöyle sıralanıyor:

Anayasa Mahkemesi'nin kararına göre cumhurbaşkanlığı seçiminin bugün yapılması öngörülen ikinci turu gerçekleştirilemeyecek. AKP'nin aldığı karara göre bugün toplanacak TBMM Danışma Kurulu, 15 Mayıs'a kadar 4 turluk yeni bir takvim belirleyecek.

4 tur yapılacak

TBMM Başkanı Bülent Arınç başkanlığında AKP, CHP ve ANAP grup başkanvekillerinin yapacağı toplantıda netleşecek yeni takvime göre teknik olarak 15 Mayıs'a kadar 4 tur yapılabilecek. Bu da ilk turun 3 Mayıs'ta başlaması ve 7 Mayıs, 11 Mayıs, 15 Mayıs'ta diğer turların yapılmasıyla mümkün olacak.

Anayasa, seçimin 30 günde tamamlanmasını ve bu sürenin ilk 10 gününde adaylık başvuru süresinin tamamlanmasını emrediyor. Mevcut seçimin adaylık süresi 26 Nisan'da bitti. Bu nedenle seçim turlarında Abdullah Gül dışında aday olmayacak. CHP lideri Deniz Baykal ise, 10 günlük aday olma süresinin yeniden işletilebileceğini savunuyor. Ancak bu ihtimalin gerçekleşmesi zor görünüyor.

Seçimin yenilenen ilk turunda AKP 367 milletvekilinin bulunmasını sağlar ve Gül'e de 367 oy verilirse, seçim sonuçlanacak.

Yenilenen ilk tura 367 milletvekili katılır, ancak Gül'e 367 oy verilmezse seçimin ikinci turuna geçilebilecek. AKP, ilk turun ardından turların devamına karar verirse, şu ihtimaller yaşanabilecek:

İkinci turda toplantıya 367 vekil katılmazsa oylama yapılamayacak. 367 milletvekili katılır Gül bu sayıda oy alırsa cumhurbaşkanı olacak.

Seçilmek için salt çoğunluğun arandığı üçüncü turda toplantıya en az 276 milletvekilinin katılması gerekiyor. Gül bu turda 276 oy alırsa cumhurbaşkanı olabilecek. Aksi takdirde dördüncü tura geçilecek.

Gül, dördüncü turda da 276 oy alamazsa seçim süreci sonlanacak. Anayasa'ya göre "derhal" genel seçime gidilecek.

Derhal seçim kaçınılmaz

İlk turda oturuma 367 milletvekili katılmazsa, tablo değişecek. Bu durumda seçimin diğer turlarına geçilemeyecek. Anayasa'ya göre 15 Mayıs'ta seçim sürecinin tamamlanması ve en az üçer gün ara verilmesi gereken 4 turlu yeni bir takvimin bu tarihe yetişmemesi nedeniyle yeni bir ilk tur yapılabilmesi söz konusu olamayacak. Buna göre, Anayasa'nın 102. maddesine göre derhal seçim yapılacak.

Gül'ün adaylıktan çekilmesi halinde de başka aday olmadığı için yine seçime gidilmesi gerekiyor.

AKP'nin yenilenecek birinci turda da 367 saysını bulma olasılığının çok zayıf olduğu belirtiliyor. AKP'nin, bir yandan erken seçim için bugün TBMM Başkanlığı'na başvururken bir yandan da turlara devam etme kararı alması, Anayasa değişikliği yapabilmek için ANAP'la uzlaşma için zaman kazanma taktiği olarak değerlendiriliyor.

Muhalefetle Anayasa değişiklikleri için uzlaşma sağlanırsa, erken seçim kararı alındıktan sonra Anayasa değişikliği turlarına başlanabilecek.

Çiçek: Karar tartışılacak

Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararının ardından AKP kanadından, "İlk tur mu yenilensin, bu yapılmadan seçim kararı mı alınsın" noktasında net olmayan açıklamalar geldi. Hükümet Sözcüsü Cemil Çiçek, "Hükümet bildirisinde Genelkurmay açıklamasının yüce yargıyı etkileme girişimi olarak algılanabileceğini ifade etmiştiniz. Bugünkü karardan sonra aynı düşünceleri devam ettiriyor musunuz" sorusuna "Kamu vicdanı değerlendiriyor. Kim ne söylediyse hepsi kayıtlara geçmiştir" yanıtını verdi.
Anayasa Mahkemesi'ne baskı niteliğinde değerlendirmeler yapıldığını savunan Çiçek, "Bunlar utanç verici sahnelerdi. Bunları meydanlarda konuşacağız" dedi.
AKP Grup Başkanvekili Eyüp Fatsa karar için "gereğini yaparız" dedi. Başbakan Yardımcısı Abdüllatif Şener de, kararı "Bana göre toplantı yeter sayısı 367 değildir" diye konuştu.