Ayşe Hanım Teyzem panik yapma

Seçim dönemine girdiğimiz için herkesin gözü faiz, döviz ve borsada. Yabancılar bekle - gör havasında. Ya Ayşe Hanım Teyzem ne yapsın? Paracıkları neredeyse orada tutsun. Telaşa kapılarak riske girmesin

Üretimle doğrudan ilgili olanların, doğal olarak (sermaye ihtiyaçları nedeniyle) piyasalara (döviz, faiz piyasasına, borsaya) ilgileri var. Ama üretimle ilgili olmayanlar da tasarruflarını dövizde, faizde, hisse senedinde değerlendirdikleri için piyasalara ilgi duyuyorlar.
Ve de genelde ortalık karıştığında insanlar, "Üretim ne oluyor?" diye merak etmiyor da, "Piyasalar ne oluyor?" diye sorgu sual eyliyor.
Korkulan, ortalık karıştığında dövizin fiyatının artması, faizin yükselmesi, borsada hisse senedi fiyatlarının inişe geçmesi. Bunun sonunda şirketlerin, insanların zarara uğraması.
Her zaman piyasalarda olan biten merak ediliyor ama şimdilerde seçim dönemine girdiğimiz için herkesin gözü piyasalarda. Gözler, faize, dövize ve borsaya dikilmiş durumda.

Herkes riskten korkuyor
Yabancı yatırımcıların sahip oldukları bonoları ve hisse senetlerini satarak Türkiye'den yurtdışına döviz çıkarmalarından ve döviz fiyatlarının yükselmesinden korkuluyor.
Bugüne kadar korkulan olmadı. Acaba bundan sonra ne olur?
Piyasa oyuncularına (paradan para kazanmayı meslek edinenlere) sordum. Bana anlatılanlar şunlar:

Olan biten karşısında piyasalar çok ciddi bir tepki göstermedi. Bunun arkasında 2 önemli neden var. (1) Küresel piyasalarda iyilik devam ediyor. (2) Yabancıların içeride büyük bağlantıları ve riskleri var. Çabuk çözülemezler.

Yabancılar ve büyük yerli oyuncular hızlı tepki gösterdiklerinde ellerindeki kâğıtlardan çıkabilmek için fiyatı düşürmek zorunda olacaklarını, bunu yaptıklarında dövizin tırmanışa geçeceğini, hem satıştan hem alıştan kaybedeceklerini biliyor. Daha önce bu hatayı yaptılar. Tekrarlamak istemiyorlar.

İyimserliği devam ettirmeye çalışıyorlar. Eğer önümüzdeki günlerde büyük riskler ortaya çıkmazsa büyük çıkışlar olmaz.

Yapacak bir şey yok

Piyasacılar kandırılmış olmanın kırıklığı içinde. AKP'nin cumhurbaşkanlığı seçiminde sorun çıkmayacağı, seçimlerin zamanında yapılacağı ve koalisyonsuz bir AKP iktidarının devam edeceği konusunda verdiği güvencenin tersi bir durumun ortaya çıkması karşısında şaşkınlar.

Piyasacılar için kimin nereye geldiği geleceği önemli değil. Bekleyişleri mevcut düzenin devam etmesi. Özelleştirmenin sürmesi, Sosyal Güvenlik Reformu'nun yapılması. Bütçeden faize yeterli ödenek ayrılması.

Yabancılar bekle - gör havasında. Siyasette kilitler teker teker açıldığında rahatlıyacaklar. Kilitlenme artarsa ne yapacaklarına karar verecekler.

Piyasacılara sordum:

"Parası olanlar ne yapsınlar?" Cevapladılar: "Belirsizliğin ilacı dövizdir."

"Ya Türk lirasında olanlar ne yapsınlar?" "Türk liralarını gecelik mevduat hesabına yatırsınlar, faiz alsınlar."

"Ya borçlanacak olanlar?" "Şimdilik dövizle borçlanmasınlar."

"Ya Ayşe Hanım Teyzem ne yapsın?" "Paracıkları neredeyse, orada tutsun. Telaşa kapılarak riske girmesin. "

guras@milliyet.com.tr