Sezer'den veto

Cumhurbaşkanı Sezer, Anayasa değişikliği paketini, "Uygulaması duyulmayan yeni bir sistem getiriliyor. Parlamenter modelden uzaklaşılıyor. Ama, başkanlık ya da yarı başkanlık modeli de değil. Rejimi sıkıntıya sokar" diyerek iade etti

ANKARA Milliyet

Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer, cumhurbaşkanını halkın seçmesini öngören düzenlemenin de bulunduğu Anayasa değişikliği paketini "rejim için çok sayıda sakınca yarattığı" gerekçesiyle TBMM'ye iade etti. Aynı kişinin iki kez cumhurbaşkanı seçilmesine ilişkin düzenlemeye itiraz eden Sezer, halkın seçmesinin vereceği manevi güçle, cumhurbaşkanının siyasal sistemin egemen öğesi olabileceği vurgusunu yaptı. Sezer, cumhurbaşkanının görev süresinin 7 yıldan 5 yıla indirilmesine ve genel seçimlerin 5 yıl yerine 4 yılda bir yapılmasına ilişkin Anayasa değişikliklerine veto gerekçesinde değinmeyerek, "bu düzenlemeleri benimsediği" mesajını da verdi.

'Basit bir yöntem değil'

Cumhurbaşkanının 5 yıllığına iki kez halk tarafından seçilebilmesi, TBMM'deki tüm oturumlarda toplantı yeter sayısının 184 olması gibi değişiklikleri iade ederken "Devleti ve ulusu temsil eden makam olarak günlük politikanın dışındaki cumhurbaşkanını seçmek basit bir yöntem sorunu değildir" diyen Sezer, cumhurbaşkanının anayasal düzeni koruması için güçlü kılındığını kaydetti.
Her kesimi temsil edecek bir aday üzerinde uzlaşılması için mevcut cumhurbaşkanlığı seçiminin ilk iki turunda üye tam sayısının üçte iki çoğunluğunun (367) arandığını belirten Sezer, başka hiçbir kurala dokunmadan sadece cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesi için değişiklik yapılmasının "örneği duyulmayan yeni bir sistem getirilmesi anlamı taşıdığı"nı vurguladı.

Sakıncalı sonuçlar

Sistemde parlamenter modelden uzaklaşıldığını, ancak başkanlık ya da yarı başkanlık modeli özellikleri getirilmediğini kaydeden Sezer, "Rejimi sıkıntıya sokacağı açıktır" ifadesini kullandı.
İktidar gücünü dengelemek için tanınan geniş yetkileri, halkın seçtiği cumhurbaşkanının kullanması halinde farklı ve rejim yönünden sakıncalı sonuçlar doğurabileceğini kaydeden Sezer, yürütmenin iki başlı ve sorunlu duruma geleceğini vurguladı.
Dengeleyici yetkilerin icracı niteliğe dönüşeceğini kaydeden Sezer, cumhurbaşkanının seçimle gelen TBMM ve hükümetle aynı görüşte olması halinde dengelenemez bir iktidar gücü yaratılacağını, tersi durumun çekişmelere ve devlet otoritesinin bölünmesine neden olabileceğini belirtti. Cumhurbaşkanı ile yasama arasında tam çatışma ya da tam bütünleşme yerine "mesafeli uyum" bulunması gerektiğini kaydeden Sezer, tam çatışma ya da bütünleşme doğurabilecek sistemin devlet düzeneğine zarar vereceğini vurguladı.
Halk tarafından yapılacak seçimde adayların partilerin önerisiyle belirlenmesinin halkoyu ile seçilmenin özüyle bağdaşmadığını kaydeden Sezer, halkın kişiye değil, genel seçimlerdeki gibi siyasi partiye oy vereceğini dile getirdi.


Uzlaşmaya dayanmıyor

Propaganda yapmadan seçilmenin, siyasal parti örgütünden yararlanmadan propaganda yapmanın "işin doğasına aykırı" olduğunu vurgulayan Sezer, seçimin doğası gereği ulusun iki ya da daha çok kampa ayrılacağını ifade etti. Halk tarafından seçim için Anayasa'da kapsamlı değişiklik gerektiğini vurgulayan Sezer, bunun için konunun kamuoyunda ilgili tüm kurumlar ve akademisyenlerce tartışılması gerektiğini söyledi.
Anayasa değişikliklerinin "rejim krizinin aşılması", "temel hakların geliştirilmesi", "toplumsal gönencin artırılması" gibi haklı bir gerekçe, toplumsal istek ya da uzlaşmaya dayanmadığını vurgulayan Sezer, temsilde adaletin sağlanamadığı bir Meclis tarafından kısa süre içinde tartışılmadan değişiklik yapılmasını da "Giderilmesi olanaksız sakıncalar yaratır" sözleriyle niteledi.
Sezer, ikinci kez seçilme olasılığının da yansızlık ve partilerüstü konumu gereği bir kez görev yapması gereken cumhurbaşkanını, kimi siyasal partileri hoşnut etme, bir partiyle özellikle iktidarla özdeşleşme yoluna itebileceğini kaydetti.


Görev süresine itiraz etmedi

Sezer, Anayasa değişikliği paketinde cumhurbaşkanının görev süresinin 5 yıla indirilmesine, genel seçimlerin de 5 yerine 4 yılda bir yapılmasına ilişkin noktalara hiç değinmedi. Sezer'in paketteki bu düzenlemelere yönelik veto gerekçesinde herhangi bir ifade kullanmaması "benimseme" olarak yorumlandı. Ancak Anayasa değişikliği paketinin bir bölümünü veto edip bir bölümünü onaylama hakkı bulunmayan Sezer'in bu nedenle paketin tümünü iade etmek zorunda kaldığı ifade edildi. Paketin TBMM tarafından 367'nin üzerinde bir oyla aynen kabulü halinde bu iki düzenleme Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girebilecek.


AKP'den aynen iade turları,

SALİHA ÇOLAK Ankara

Cumhurbaşkanı Sezer'in Anayasa değişikliği paketini veto etmesinin ardından AKP, "aynen iade" için hızlandırılmış turlara başlıyor. Veto için TBMM'yi hafta sonu da çalıştırma kararı aldıran AKP, bu sayede 4 Haziran'da milletvekili aday listeleri kesinleşmeden paketi yeniden Köşk'e göndermeyi hedefliyor.
AKP grubu, veto kararının hemen ardından milletvekillerine "Hafta sonu Ankara'dan ayrılmayın" mesajı geçerken, Grup Başkanvekili İrfan Gündüz de paketin aynen iade edileceği mesajını verdi. Gündüz, "Cumhurbaşkanının yetkileri yerinde duruyor. Parlamenter sistem neden değişsin" dedi.