Bütün suç global likiditede

Global likidite inanılmaz ölçülere ulaştı. Önümüzdeki yıllarda daha da büyüyecek. Bunun sonucu olarak:

Mal ve enerji fiyatları gittikçe artacak.

Hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerde borsalar yükselecek.

Borçlanma faizleri düşecek.

Devletlerin varlıkları, bol paralar verilerek ele geçirilecek.

Şirketler birbirlerini satın alarak aldıkları malın değeri yükseldiği için kâr edecekler.

Global ekonomi büyüyecek.

Ülkelerin büyüme hızları artacak.

İyi yetişmiş profesyonel yönetici ve meslek sahiplerine gittikçe daha fazla ihtiyaç olacak.

Becerisi olmayan işgücü gittikçe ucuzlayacak.

Global likidite neden bu derece büyüdü?

Başta Çin ve Japonya olmak üzere birçok ülke dış ticaret fazlası verdiler. Bu ülkelerde ciddi miktarlarda döviz birikti.

Ülkeler arası kutuplaşma, din çatışmaları ve savaş olasılıkları nedeniyle, başta ABD olmak üzere gelişmiş ülkelerden büyük miktarda Arap ve Müslüman sermayesi çıkışı yaşandı.

Federal Reserve (ABD Merkez Bankası) enflasyona neden olmadan para basma olanağı buldu. Böylelikle çok büyüyen iç borçları, az faiz yüküyle sürdürme olasılığı kazanıldı.

Global likidite neden gelişmekte olan ülkelere de geliyor?

Ulaşım ve haberleşme kolaylıkları nedeniyle, gelişmekte olan ülkelerle daha rahat ilişki kurulabildi.

Para ve sermayenin emin bir biçimde uluslararası dolaşımı kolaylaştı ve çok hızlandı.

Ülkelerin ekonomik ve sosyal sistemleri birbirlerine benzemeye başladı.

Ülke ekonomileri hakkındaki bilgi akışı çok daha güvenilir, detaylı ve anında ulaşılır duruma geldi.

Mal ve hizmet fiyatları, ülkeler arasında rahatça karşılaştırılabilir oldu.

Piyasalaşma sayesinde, edinilen mallar, hisseler, tahviller vs. kolayca elden çıkarılabilir hale geldi.

Gelişmiş ülke yatırımcıları, gelişmekte olan ülkelere gelmekle, görmedikleri büyüklükte kârlar elde etmeye başladılar.

Bizim gibi ülkelerin paraları, dolar gibi güçlü paralar karşısında değer kazanınca, bu para birimlerine dönülmesi kârlı hale geldi.

Şimdi yeniden biraz yükselme başlasa bile, gelişmiş ülkelerde faiz oranları çok düşük seviyelere indi. ABD'de yüzde 1'e, euro bölgesinde yüzde 2'ye ve Japonya'da yüzde 0'a düşen oranlar yaşandı. Şimdi yeniden, faiz oranlarında düşme olasılıkları konuşuluyor.

Ne yapmalı?

Likidite bolluğu durumunu iyi değerlendirip elimizdeki malların ucuza kapatılması engellenmeli.

Ani para çıkışları karşısında, Merkez Bankası, Maliye ve Hazine'nin planı hazır olmalı.

Elde edilen paralarla, diğer ülkelerde emin yatırımlar yaparak globalleşme sürecinden pay alınmaya çalışılmalı.

Yabancı yatırımdan korkarak gereksiz, kısıtlayıcı ve piyasa ekonomisi dışı tedbirler almamalı.

ytoruner@milliyet.com.tr

Yazarın eski yazılarına ulaşmak için tıklayın