Yaman TÖRÜNER Çözüm

Uzmanlar yabancıları hangi konularda uyarıyor?

Yalnız ülkemize değil, bütün gelişmekte olan ülkelere yabancı yatırımcı akını var. Hatta, yabancılar ülkemize çok gecikerek geldiler, denilebilir. Küreselleşmenin süratle artışı, ekonomik uygulamaların giderek benzeşmesi ve gelişmekte olan ekonomilerden bol ve doğru bilgi akımının artması, bütün gelişmekte olan ülkelere sermaye yığılmasına yol açtı. Bu açılım, tesadüfen AKP dönemine rastlamış görülüyor.
Diğer gelişmekte olan ülkelerle birlikte, biz de iyi sayılabilen büyüme oranları yakalayabildik. Ancak, gelişmekte olan ülkelerdeki ortalama büyüme oranı yüzde 7.4 olurken, çok övündüğümüz büyüme oranımız, bu ortalamanın altında kaldı. Üstelik bu yıl, iyice altına düşecek. Örneğin, Çin son 10 yıldır her yıl yüzde 11 oranında büyüyor. Biz de büyümemize rağmen, karşılaştırmalı olarak küçülüyor, geriliyoruz. Bu durum, artan nüfusumuza işgücü sağlayamamamızdan ve işsiz sayısının gittikçe artmasından belli.
Yabancı yatırımcıların bizim gibi ülkelere para yatırmaları da belli ölçüde risk taşıyor ve olası riskler konusunda yatırım uzmanları onları da uyarıyorlar.

Risk dağıtılmaya çalışılmalı
İşte, uzmanların bu konudaki uyarılarından en önemli olanları:

Gelişmekte olan piyasalar, istikrarlı değildir. Bu piyasalarda, mali altyapılar yeterince oturmamıştır.

Piyasa sığ olduğundan büyük dalgalanmalarla karşılaşılabilir ve beklenmeyen çöküşler yaşanabilir.
Öte yandan, gelişmekte olan ülkeler, sıklıkla ihtiyaçlarının üzerinde borçlanıyorlar. Bu durum da krizlere davetiye çıkarıyor. Bu nedenlerle, reyting (değerleme) şirketlerinin öngörülerine iyi bakılmalı ve risk çeşitli piyasa ve enstrümanlar arasında dağıtılmaya çalışılmalıdır.

Fonlarınızın ancak sınırlı bir bölümünü "hedge funds" veya "carry-trade" denilen bir piyasadan borçlanıp başka bir piyasada yatırarak para kazanan enstrümanlara yatırabilirsiniz.

Bankalar, genellikle bu işlemler için kredi sağlasalar da risk tamamen sizin üzerinizde bırakılır. En küçük bir hareketlenme durumunda, bankalar kredi musluklarını kapatacaklar ve sizin kredinizi de yenilemeyeceklerdir. Son yıllarda, en büyük piyasa dalgalanmaları bu biçimde yapılan yatırımlar yüzünden oluşmuştur.

Kurumsallaşmış fon

Toplumca kabul edilmemeye başlanan "sigara" gibi malları üreten şirketlere yatırım yaparken, iki kez düşünün. Yine, küresel ısınmadan etkilenecek ve olası çevre kirletme durumu bulunan şirketlere yapılacak yatırımlarda da dikkatli davranılmalı.

Piyasaların yükselme eğiliminde olması, bu yükselmenin süreceği anlamında değildir. Yükselmenin sonuna gelinmiş olabilir. "Piyasayı satın almak" her zaman para kazanmak anlamında olmayabilir.

Fon yöneticileri arasında da rekabet vardır. Bazı yöneticiler, kârlı görünmek için çok riskli alanlara yatırım yapmayı tercih edebilmektedirler. Bu nedenle, seçtiğiniz fonun yeterince kurumsallaşmış olmasına dikkat etmelisiniz.