Meral TAMER

TÜİK'in yeni sistemine itiraz var

Bölge gruplamaları, AB normlarına uymak adına gelişigüzel saptanmış. Büyük gelişmişlik farkları olan iller, aynı bölgede bir araya getirilmiş

Başbakan Erdoğan'ın her fırsatta rakamları alt alta sıralayarak iftihar ettiği 2007 Türkiyesi, il bazında maalesef hâlâ 2001 verileriyle tartıya çıkarılıyor ve dolayısıyla ortaya hiç de gerçekçi olmayan bir tablo çıkıyor.
Türkiye İstatistik Kurumu Başkanı Ömer Demir, Birleşmiş Milletler hesaplar sisteminden Avrupa Birliği hesaplar sistemine geçtiklerini ve bu çerçevede kent bazında milli gelir hesaplamasına son verildiğini, geçtiğimiz günlerde bu köşeden açıklamıştı.
Bundan böyle istatistiklerimiz, AB ülkelerinde olduğu gibi bölgesel bazda hazırlanacaktı. Türkiye 26 bölgeye ayrılmıştı ve birincil veri kullanılan bir sistemle üretilecekti.
Öteden beri rakamlara meraklı araştırmacı-iktisatçı Mustafa Sönmez'in bu uygulamaya haklı itirazları var. Madde madde sıralayalım:
1) AB ülkelerinin aksine Türkiye'de gerek bölgeler, gerekse komşu 2 kent arasında bile büyük dengesizlikler var. Dolayısıyla il bazında hesaplama sisteminin de bir süre daha sürmesi gerek.
2) Bölge gruplamaları, AB normlarına uymak adına gelişigüzel saptanmış. Büyük gelişmişlik farkları olan iller, aynı bölgede bir araya getirilmiş.

Malatya ile Tunceli
2a) Örneğin Malatya gelişmiş bir kent, Bingöl ve Tunceli gibi azgelişmiş illerle gruplanmış. Hal böyle olunca da Malatya'nın işsizlik oranı, 2006 verilerine göre % 24'ü aşmış görülüyor. Halbuki Malatya'nın tuzu kuru; oradaki işsizlik Tunceli ve Bingöl'den kaynaklanıyor.
2b) Hatay, Osmaniye, Kahramanmaraş'ı eşleştirmişler. Kahramanmaraş, Gaziantep'in hinterlandında ve Antep'le birlikte müthiş yatırım çekiyor. Buna karşın Osmaniye ve Hatay'la hiçbir ekonomik bağlantısı yok.
2c) Denizli, Aydın ve Muğla, kimyaları farklı iller olmasına karşın tek bölgede toplanmış.
Gerçekten de Türkiye'de çok türdeş iller yok. Gaziantep gelişmiş, ancak hemen yanı başındaki Adıyaman, Antep'in gölgesinde büyüyebiliyor.

İyi niyetten uzak
Sönmez'e göre il bazında milli gelir rakamlarının 2001'den beri ihmal edilmiş olması, başlı başına iyi niyetten uzak bir tutum: "Aradan 6 yıl geçti. 2001 krizinden sonra kim büyüdü? Kim krizden darbe yedi? Bu ülke böyle bir fotoğraftan yoksun bırakılabilir mi? 2007'nin Türkiyesi, 2001'deki kriz yılının verileriyle tartıya çıkarılıyor. İnsanın aklına, bilinçli mi yapılıyor endişesi geliyor. Çünkü krizden sonra bölgeler arasında çok büyük altüst oluşlar oldu!" diyor.
Sönmez şu haklı soruyu da sormadan edemiyor:
"Bölgelere ait istatistikleri nereden elde edecekler? Anketörleri nereye gönderecekler? Ham data nereden toplanacak?"
Doğru ya...Anketörler yine o illere gidecek, bilgiler yine o illerden toplanacak. İl düzeyindeki bilgileri versinler ki resmi görebilelim.
Kaldı ki Sönmez bazı istatistiklerin bölge düzeyinde yayınlandığını, ama isteyene il düzeyinde de verildiğine dikkat çekiyor ve sağlık göstergelerini örnek veriyor.
Sönmez, Odalar Birliği'nin, diğer mesleki kuruluşların ve hatta tek tek illerde valiliklerin, bu bilgiyi neden talep etmediklerini de çok merak ediyor.

mtamer@milliyet.com.tr