PARTİLER ÇALIŞANA, GİRİŞİMCİYE, SANAYİCİYE VE ESNAFA NE VAAT EDİYOR?

Tek çatı, eşit emeklilik

AKP, CHP, MHP ve DP'nin ortak vaadi; işçi, memur ve esnaf için tek emeklilik sistemi oldu. Ancak MHP dışındaki partiler, Anayasa Mahkemesi'nin 'Memurlar için ayrı düzenleme gerekir' kararını dikkate almadı

Gülçin Üstün

Çalışanların ve emeklilerin yaşam koşullarını doğrudan etkileyen, son bir yılın en çok tartışılan konularından olan Sosyal Güvenlik Reformu, siyasi partilerin seçim vaatleri arasında geniş yer buldu.
AKP, CHP, MHP ve DP'nin seçmene ortak vaadi; işçi, memur ve esnaf için tek bir emeklilik sistemi içeren "tek çatı" oldu. Ancak MHP dışındaki partiler, tek çatının önündeki en büyük engel olarak görünen, Anayasa Mahkemesi'nin, memurların diğer çalışanlardan farklı bir sisteme tabi olması gerektiği yönündeki kararını dikkate almadı.
AKP, seçim bildirgesinde, altyapısını hazırladığı Sosyal Güvenlik Reformu'nu hayata geçireceğini belirtirken, evlenme, emzirme ve geçici iş göremezlik yardımlarını artırmayı vaat ediyor.
Yürürlüğü 2008'e ertelenen Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Yasası'na kamuoyundan gelen eleştirileri dikkate almış görünen diğer siyasi partiler ise reformun tepki çeken yönlerini değiştirme sözü veriyor.
CHP, reformla 9 bine çıkması planlanan prim ödeme gün sayısını işçiler için halen olduğu gibi 7 binde tutmayı, işçi emeklilerinin aylıkları arasındaki uçuruma son vermeyi vaat ediyor.
MHP, emekli olduktan sonra ikinci bir işte sigortalı olarak çalışan esnaf ve sanatkârdan kesilen "sosyal güvenlik destek primini" kaldıracağı sözünü veriyor. DP de muhtarların Bağ-Kur priminin devlet tarafından ödenmesini öneriyor. İşte dört partinin vaatleri:



AKP

Herkes sigortalı olacak

Sosyal güvenlik reformu bütün yönleriyle hayata geçirilecek.

Herkes sigortalı olacak.

Mevcut çalışanların emekliliklerini hak edecekleri yaş, prim ödeme gün sayısı ve sigortalılık süreleri korunacak. Tüm vatandaşlara eşit ve adil hizmet sunulmasını sağlayacak bir emeklilik rejimi oluşturulacak.

Bağ-Kurlular için gelir basamağı kaldırılacak. Esnaf kendisinin seçtiği miktar üzerinden prim ödeyecek.

Evlenme, emzirme, cenaze, hastalık, analık, geçici iş göremezlik yardımlarının miktarı ve ödenme süreleri artırılacak.

CHP

Emekliye 4 yıllık fark

Sosyal güvenlik sistemi tek çatı altına alınacak. Tüm yurttaşlar sosyal güvenlik kapsamı içinde yer alcak.

İşçiler için prim ödeme gün sayısı 7 bin olacak.

İşçi emekli aylıkları arasındaki uçurum sona erecek. Fazla prim yatıranlar daha yüksek aylık alacak.

İşçi emeklilerinin 2003'ten bu yana ödenmeyen aylık farkları ödenecek.

Emeklilere milli gelir artışından pay verilecek.

Gelecek yıl yüzde 30'a çıkacak olan çalışan emeklinin primi, bugünkü gibi yüzde 10'a indirilecek.

Bekâr kız çocuklarının belli yaştan sonra anne-baba sigortasından yararlanmasını yasaklayan uygulama kalkacak.

MHP

Yüksek emekli aylığı

Bütün nüfusu kapsayacak bir sosyal sigorta sistemi oluşturulacak. Herkese sisteme katkısı ölçüsünde emekli aylığı ödenecek.

Sosyal Güvenlik Reformu hukuki boyutu itibarıyla uygulanabilir bir yapıya kavuşturulacak.

Emeklilerin ücret ve maaşları bu kesimin tüketim kalıplarını ve hayat standardını dikkate alacak özel bir endekse göre belirlenecek.

Emeklilik döneminde tekrar çalışmaya başlayan esnaf ve sanatkârlardan sosyal güvenlik destek primi kesilmeyecek.

Kamuda ücret adaleti sağlanacak, eşit işe eşit ücret.

DP

Sigorta askerdeyken işleyecek

Sosyal güvenlik kuruluşları tek çatı altında birleşecek. Etkin işletmecilik anlayışıyla yönetilecek.

Sosyal güvenlikte norm ve standart birliği sağlanacak.

Herkes sisteme katkısı ölçüsünde emekli aylığı alacak.

Emekli ikramiyesi ve kıdem tazminatı aynı seviyeye çekilecek.

Muhtarların Bağ-Kur primi devlet tarafından ödenecek.

Vatani görevini yapanlar askerlik süresi başladığı andan itibaren sigortalı olacak.

UZMANLAR NE DİYOR?

'Mahkeme kararı engel'

Sosyal güvenlik uzmanı Ali Tezel, tek çatının fiilen uygulanmasının mümkün görünmediğini iddia ederek şöyle konuştu: "Çünkü Anayasa Mahkemesi'nin Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Yasası'na ilişkin kısmi iptal kararı, tek çatının temelini yıkıyor. Karar, memurun çalışma ve emeklilik şartlarının işçi ve esnafla ile aynı olamayacağını, memurların farklı bir konumu olduğunu söylüyor. Mevcut sistemde ayda 100 YTL prim yatıran esnaf 350 YTL maaş alıyor. Aynı primi yatıran işçi 500 YTL, üst düzey memur ise 1300 YTL alıyor. Norm ve standart birliğindeki amaç, herkesin eşit ödediği primin emekli aylığına eşit yansıması ise bu aşamada ancak işçi ve esnaf için sağlanabilir. Kurumsal olarak SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı zaten birleşti. Ancak norm ve standart birliği açısından Anayasa Mahkemesi kararını değiştirmediği sürece tek çatı uygulanamaz.

İş dünyasına destek vaadi
Temel ekonomik hedeflerin yakalanmasında ve istihdamın artmasında en önemli faktörlerden birisi de sanayici ve girişimcinin önünü açmak. AKP, CHP, MHP ve DP seçim bildirgelerindeki vaatlerle ekonomik gelişmenin lokomotifi olan bu kesimlerden de oy istiyor. Dört partinin, teşvik politikasından özelleştirmeye, bankacılıktan KOBİ'lere kadar farklı konulardaki vaatleri şöyle:


AKP

İstihdama vergi-prim teşviki

Yeni kurulan veya mevcut işletmelerin çalıştırdıkları personele ait vergi ve sigorta yükü azaltılacak.

Otomotiv, beyaz eşya, makine ve elektronik gibi alanlarda sektörel stratejiler hazırlanacak.

Teşvik politikalarında köklü değişikliğe gidilerek bölgesel düzeyde teşvike ağırlık verilecek. Girdi ve finansman maliyetleri rakip ülkelerin seviyesine inecek.

Sermaye giriş ve çıkışları serbest olmaya devam edecek.

CHP

Ziraat ve Halkbank kamuda kalacak

Sektörel teşvik sistemine geçilecek. Yatırımlar öncelikli alanlara yönlendirilecek.

Sektörel teşviklerde nakit desteği, prim ödemesi, vergisel avantajlar, arsa-arazi tahsisi, enerji desteği, kredi garantisini içeren "paket" uygulanacak.

Sanayiye ara malı üreten KOBİ'lere KDV indirimi sağlanacak. Personele ait vergi ve sigorta yükü azalacak.

Ziraat Bankası özelleştirilmeyecek. Halk Bankası'nın yönetiminde kamu kontrolü korunacak.

Bankacılık sektöründe yabancı sınırlandırılacak.

MHP

İşyerine kreş-okul desteği

İşyeri hekimi ve avukat çalıştırma, kreş ve anaokulu açma gibi yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesinde hizmet alımına gidilebilecek. Devlet işverenin maliyetini paylaşacak.

Hedef sektörler belirlenip bu desteklenecek.

KOBİ'lerin katma değeri yüksek mal ve hizmet üretmeleri desteklenecek. Ar-Ge yatırımı özendirilecek. KOBİ'lere kolay finansman sağlanacak.

Halk Bankası'nın satışında sektörü ilgilendiren meslek kuruluşlarına öncelik verilecek.

Yabancı sermayenin hâkimiyeti önlenecek.

DP

Bankacılıkta yabancıya sınır

Özel sektör, sivil toplum kurumları ve uzmanların katılımıyla "Teşvik Politikası Konseyi" oluşturulacak.

Esnaf Sanatkâr ve KOBi Bakanlığı kurulacak.

Esnaf ve sanatkârlara ucuz maliyetli kredi sağlanacak.

Küçük esnaf ve sanatkârın kullandığı ürünlerin maliyetleri düşürülecek.

Ziraat ve Halk Bankası özelleştirmeleri program sonuna bırakılacak.

Bankacılıkta yabancı payı sınırlanacak.

UZMANLAR NE DİYOR?

'Vaatlerin altyapısı yok'

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) Yönetim Kurulu üyesi ve Gaziantep Sanayi Odası Başkanı Nejat Koçer, partilerin sanayicilere ilişkin pek çok vaatte bulunduğunu, ancak bu sözlerin altının boş olduğunu söyledi. KOBİ'lere yönelik Ar-Ge ve finansman desteğinin nasıl verileceğinin de açıklanması gerektiğini vurgulayan Koçer, "Sanayiciler en çok elektrik faturalarına eklenen yüzde 2.5 TRT payından şikâyetçi. Bildirgelerde bu konuya değinilmemiş" dedi.

AKP'nin "bölgesel", CHP ve MHP'nin "sektörel" olacağını açıkladığı teşvik sistemini de değerlendiren Koçer, şöyle konuştu:"Sektörel teşvik daha doğru. Bugün Türkiye'de yığılma yaşanan pek çok s ektöre 49 ilde ayrımsız teşvik devam ediyor. Türkiye'nin bir tarafında yüzlerce un fabrikası çalışmadan dururken, 49 teşvik ilinde yüzlerce un fabrikası kuruluyor. Her il, ihtiyaç duyulan yatırım doğrultusunda teşvik edilmeli."

YARIN:

PARTİLER, AB İLE İLİŞKİLER VE DIŞ POLİTİKA KONULARINDA NE DÜŞÜNÜYOR?