PETKİM'İN YARISI 2 MİLYAR DOLARA SATILDI
Alıcı iki Kazak bir Rus
Petkim ihalesini, 2 milyar 50 milyon dolarla TransCentralAsia grubu kazandı. Petkim'in yüzde 51'i, piyasa değerinin üç, ilk ihale fiyatının altı katına satılmış oldu
GÜLÇİN ÜSTÜN - ÜNSAL EREKE
Genel seçime sayılı günler kala yüzde 51 hissesi satışa çıkarılan Petkim, 2 milyar 50 milyon dolarlık rekor fiyatla TransCentralAsia Petrochemical Holding Ortak Girişim Grubu'nun oldu.
Pazarlık görüşmeleri, dün Petkim Yönetim Kurulu üyesi ve Özelleştirme İdaresi Başkan Yardımcısı Osman İlter'in komisyon başkanlığında gerçekleşti. 8 firmanın teklif verdiği ihalede önce kapalı 'elemesiz' turda en yüksek teklif 1 milyar 50 milyon dolar olarak belirlendi. Daha sonra 3 elemeli yazılı tur yapıldı ve en düşük teklifi veren Fırat Plastik, Hokan Chemicals ve Naksan-Torunlar-Toray-Kiler grubu elendi.
Kalan 5 grupla, 1 milyar 680 milyon dolar 'başlangıç fiyatı' ve 5 milyon dolar artırım aralığı ile açık artırmaya geçildi. Carmel-Limak, TransCentralAsia, Zorlu, Çalık-IOCL, Socar&Turcas-Injaz arasına geçen ve 10 turda sonuçlanan kıran kırana rekabet yaşandı. İhalenin 3. turunda Carmel-Limak, 5. turunda Zorlu grubu çekildi.
İkili mücadele başladı
7. turda TransCentralAsia ile Socar&Turcas-Injaz mücadelesi başladı. 8. turda fiyat 2 milyar doları buldu. 10. turda TransCentralAsia teklifini 2 milyar 50 milyon dolara yükseltti. Socar&Turcas-Injaz OGG ihaleden çekildi. Böylece açık artırmanın ilk 7. turundan itibaren ikili mücadeleye başlayan Socar&Turcas-Injaz Ortak Girişim Grubu ve TransCentralAsia arasındaki yarış, 10 turda TransCentralAsia'nın galibiyetiyle sonuçladı.Komisyon Başkanı İlter, TransCentralAsia'dan rakamı bir miktar daha yükseltmesini istedi. Şirket yetkilileri, "Yüksek bir fiyata çıktık, burada kesmek istiyoruz" dedi. İlter, ihalenin teknik olarak sonuçlandığını ilan etti. İhale sonucu önce Rekabet Kurulu'na, daha sonra da Özelleştirme Yüksek Kurulu'nun (ÖYK) onayına sunulacak.
Ofer ihaledeydi
İhaleye katılan sekiz grup şöyle:
160 milyar dolarlık işlemin danışmanı
REUTERS
Troika Dialog yatırım bankacılığı ve girişim sermayesi alanında faaliyet gösteriyor. Son yıllarda ABD ve Avrupa şirketlerinin gerçekleştirdiği birçok halka arz ve alım satım işlemlerine aracılık etti. Mergers and Acquisitions dergisine göre 2005'te sayı olarak dünyada en çok alım ve satım işlemlerine danışmanlık yapan kuruluşlar arasında 4'üncü sırada yer alıyor.Bankanın internet sitesinde yer alan bilgilere göre gerçekleştirdiği menkul kıymet işlemlerinin hacmi 2006 yılında 160 milyar dolara ulaşırken, Rusya hisse piyasasındaki pazar payı yüzde 15, ruble cinsi tahvil piyasasındaki ise yüzde 25'e denk geliyor. Varlıkları 2 milyar dolara ulaşıyor.
Bankanın girişim sermayesi şirketi Troika Capital Partners 2006'da kuruldu. Girişim ve risk sermayesi yatırımları için 500 milyon dolarlık fonu bulunuyor. Rusya'da 12 şubesi, Rusya dışında ise New York, Londra, Kiev ve Güney Kıbrıs'ta temsilcilikleri var.
Rus asıllı ABD vatandaşı Peter Derby tarafından 1991 yılında kurulan bankanın Yönetim Kurulu Başkanlığı ve CEO'luğunu Rugin Voskanian yürütüyor.
Bizzat yarıştılar
İlk ihale fiyatını 6'ya, piyasa değerini 3'e katladı
Petkim'in yüzde 51'i ihalede 2 milyar 50 milyon dolara satıldı. Buna göre şirketin toplam değeri 4 milyar 19 milyon dolara karşılık geldi. Şirketin yüzde 88.86'sı sonuçsuz kalan birinci (2003) özelleştirme girişiminde Uzanların şirketi Standart Kimya'ya 605 milyon dolara satılmıştı.
Uzan grubuna yönelik İmarbank operasyonu olmasaydı Petkim satılmış olacaktı. Birinci ihaledeki değere göre yüzde 100'ünün fiyatı 680 milyon dolar, yüzde 51'inin değeri de 350 milyon dolara denk geliyor.
Dün yapılan ihalede ortaya çıkan (yüzde 51'i için 2 milyar 50 milyon dolar) değer, şirketin ilk ihaledekinden 6 kat daha yüksek bir fiyata satıldığını gösteriyor. Başka bir ifadeyle Petkim dünkü ihalede, ilkindeki değerinin üzerine 3.3 milyar dolar koymuş oldu.
Petkim'in Nisan 2005'te yüzde 34.5 hissesi halka arz edildi ve 267 milyon dolar gelir sağlandı. Halka arz tarihi itibariyle Petkim'in toplam değeri 773 milyon dolardı. Dün ihaledeki değer bu rakamı da 5.2 kat aştı.
Dün akşam itibariyle Petkim'in borsadaki değeri 1 milyar 417 milyon 500 bin doları bulurken, satışa konu yüzde 51'lik hissenin karşılığı ise 722.7 milyon dolar olarak hesaplanmıştı. Buna göre, ihalede ulaşılan 2 milyar 50 milyon dolarlık rakamla, Petkim borsa fiyatını yaklaşık üçe katlamış oldu.
Sanayinin hammaddecisiPetrokimya alanında faaliyet gösteren Petkim yılda 3.2 milyon ton brüt üretim gerçekleştiriyor.
3 bin 561 personeli bulunan şirket Türkiye'nin en büyük entegre petrokimya şirketi. 50'den fazla ürün çeşidi var. Ürettiği hammaddelerden plastikler ve sentetik kauçuklar inşaat, tarım, otomotiv, elektrik, elektronik, ambalaj sektörlerinde, sentetik elyaflar ise tekstilde kullanılıyor.
Türkiye'de petrokimyasal talebi, gelişmiş ülkelerden daha hızlı artıyor. 2006'da büyüme talep büyümesi yüzde 15 oldu. Yıllık ortalama büyümesi yüzde 10. Sektör cirosu 6 milyar dolara yakın. 2015'te bu rakamın 15 milyar dolara ulaşacağı tahmin ediliyor. Yabancı yatırımcının istekliliğini etkileyen de bu büyüme potansiyeli.
14 fabrikası var
Petkim'in 2006 cirosu 1.5 milyar dolardı. 2006 sonu itibariyle pazar payı yüzde 27. Bu rakamla kendi sektörünün en önemli şirketi.Petkim 3 Nisan 1965'te kuruldu. İzmit-Yarımca'da (1970) 5 fabrikayı işletmeye açtı. İkinci kompleksini Aliağa'da (1985) kurdu. Bugün 14 fabrikası, 8 ortak tesisi, elektrik üretim ünitesi, atık giderme ünitesi, liman ve barajıyla (Güzelhisar Barajı) Türkiye'nin en gözde şirketlerinden biri. 50'yi aşan petrokimya ürünü yelpazesiyle Türk sanayinin vazgeçilmez hammadde üreticisi durumunda.
İzmit-Yarımca kompleksi 2001 yılında 60 milyon dolara satıldı. Şirketin özelleştirme süreci 2003'te başladı. 6 Haziran 2003'teki ihaleyi Standart Kimya kazandı ama ihale iptal oldu.
Yüzde 88.86'sı için ikinci ihaleye 26 Ağustos 2003'te çıkıldı. Yeterli teklif gelmedi, ihale iptal edildi. Nisan 2005'te yüzde 34.5'i halka arz edildi. Dünkü ihalede Özelleştirme'ye ait yüzde 44 hisse ile Emekli Sandığı'na ait yüzde 7 hisse (toplam yüzde 51) satılmış oldu.
| Ortak | Pay (%) |
| ÖİB | 54.32 |
| Emekli Sandığı | 7 |
| Halka Açık | 38.68 |
| Satılan | 51 |
| Halka açık | 38.68 |
| Kalan ÖİB payı | 10.32 |
Petrol - İş'in iddiasıPetrol -İş Sendikası Başkanı Mustafa Öztaşkın, şirketin 'kimliği belli olmayan bir şirkete verilmek istendiğini' iddia ederek devrin gerçekleşmemesi için ellerinden geleni yapacaklarını söyledi. Öztaşkın'ın açıklaması şöyle:
"Herkese sorduk 'Bu şirket kim? Biz açıklama yapamayız' dediler. Şirket bir açıklama yaptı ama net olarak kim olduklarını açıklamadılar. 'Bir Rus şirketi, bir Rus bankası, bir Kazak şirketi var' denildi. Ama isimleri söylenmedi. Duyumlarımıza göre şirket Rus, Kazak ve Malezya bağlantılı. Arkasında Kazakistan Devlet Başkanı'nın olduğu tahmin ediliyor. Dava açacağız."
Petkim ihale süreci Ankara Swissotel'de devam ederken, Petkim işçileri de dışarıda eylem yaptı. 500 kişilik olan grup otobüslerle ihalenin yapılacağı otelin önüne geldi. Eylemde "Petkim özelleştirilemez, satılamaz", "Tayyip'i alana Unakıtan bedava" gibi sloganlar atıldı.
TuranAlem ve ABD bağlantısıSONGÜL HATISARU
Türkiye'nin en büyük sanayi şirketlerinden Petkim'e borsa fiyatının üç katı teklif veren TransCentralAsia'nın kamuoyunu bilgilendirme konusunda yetersiz kaldığı görüldü. Konsorsiyumun ortakları hakkındaki açıklamayı danışman Haluk Recai Ulusoy yaptı. Ulusoy, "Konsorsiyumda 3 ana ortak var. Rus bankası Troika Dialog, stratejik yatırımcılar ise Kazak Caspi Neft ile Investment Industrial Group Eurasia. TuranAlem danışman şirket. Yerli ortak da alabiliriz" dedi.Daha sonra yapılan yazılı açıklamada da ortaklığın petrokimya yanı sıra rafineri, liman ve enerji yatırımları yapacağı belirtildi. Açıklamanın ortaklık yapısı ve ödeme şekli gibi detayları içermemesi dikkat çekti.
Stratejik yatırımcı ve 'Kazak' olduğu belirtilmesine karşın, Caspi Neft'in sahibinin ABD-Houston merkezli, halka açık Transmeridian Exploration olduğu anlaşıldı. Amerikalı şirket Caspi Neft'in önce yüzde 50'sinin sahibiyken, daha sonra diğer yüzde 50'sini Kazstroiproekt'ten alarak tamamına sahip olmuş. 2005 yılında ABD borsasına kote olan şirketin piyasa değeri 187 milyon dolar. Bu kadar küçük piyasa değeri olan bir şirketin 1.4 milyar YTL piyasa değerine sahip Petkim'e alıcı olması borsada bazı soru işaretleri doğurdu.
Diğer stratejik ortak Investment Industrial Group Eurasia'nın arkasında da Şekerbank'ı alan TuranAlem'in bulunması olasılığı var. Çünkü Investment Industrial Group Eurasia'nın Başkanı Mukhtar Ablyazov, aynı zamanda TuranAlem'in de yönetim Kurulu Başkanı. Ablyazov, bir dönem Kazakistan'da Enerji Bakanlığı yaptı. Bakanlığı sırasında suiistimal ve yasadışı girişimcilikle suçlandı. 'Muhalefet lideri' olan Ablyazov, hapis cezası da aldı.
Geçen dönemde Şekerbank'ı satın alan TuranAlem grubunun bu süreçte de şeffaf bir ortaklık yapısı sunmaması bankanın satışının onaylanmasını geciktirmişti. Dün piyasada bu ilişkiler ağı yanı sıra konsorsiyumun arkasındaki ana sermeyadarın TuranAlem grubu olduğu iddiaları dolaşıyordu.
