Hükümet fındığa "iyi fiyat" verdi (Yaşasın seçim ekonomisi!)

Hükümet kabuklu fındığın ortalama fiyatını (her yılki açıklama tarihinden bir ay önce) 5 YTL olarak açıkladı. Geçen yıl TMO fındığa yarısı peşin, yarısı vadeli 4 YTL ödüyordu. Hükümet önemli ölçüde fiyat artırdı. Fındığa iyi fiyat verdi.
Fiyatlar açıklanmadan önce, tüccar peşin parayla geçen yılın ürünü Giresun fındığının kilosunu 3.6 YTL'den, Düzce, Trabzon fındığını 3.5 YTL'den satın alıyordu.
Kabuklu fındık talebi yılda 500 bin ton dolayındadır. İki kilo kabuklu fındıktan bir kilo iç fındık elde edilir. 500 bin ton kabukludan elde edilen 250 bin ton iç fındığın 220 bin tonunu ihraç ederiz. 30 bin tonunu içeride tüketiriz.
Fiyatı ne olursa olsun, 220 bin tonluk dış talebi kısa sürede artırma şansı yoktur. Fındığın alıcıları Avrupa'nın çikolatacıları ve pastacılarıdır.
Yurtdışında fiyatı istediğimiz kadar artıramayacağımız için, içeride fiyat belirlerken ihraç fiyatını dikkate almak zorundayız. 2004-2005 yılı eylül-ağustos ürün döneminde iç fındığın ihraç fiyatı 8.7 dolar, 2005-2006 ürününde 7.5 dolardı. 2006-2007 ürününde eylül - mayıs ayları ortalama ihraç fiyatı 5 dolar oldu.

İhraç fiyatı önemli
2007-2008 döneminde hükümetin ilan ettiği ortalama 5 YTL kabuklu fındık fiyatının karşılığı 4 dolar, bu fiyata göre iç fındığın maliyeti ortalama 8 dolardır. Açık anlatımıyla, yeni ürün fındığın kilosunu 5 YTL'ye alacaklar, iç fındığı en az 8 dolardan ihraç edebilmeli.
Eskiden satılamayan fındıkları Fiskobirlik alır, her yıl 100 milyon dolar dolayında zarar eder, zararı da devlet karşılardı. 2003 yılından bu yana Fiskobirlik "özerk" hale geldi. Devlet Fiskobirlik'e para vermiyor, zararını karşılamıyor.
Geçen yıl Fiskobirlik hükümet tarafından aforoz edildi. Hükümet Fiskobirlik'e yardıma yanaşmadı. Depoları fındıkla dolu olan Fiskobirlik para bulamadığından geçen yıl piyasaya giremedi. İhracatçı tüccar kabuklu fındığın kilosunu 2.5-3.5 YTL'den toplamaya başlayınca kıyamet koptu.
Hükümet Toprak Mahsulleri Ofisi'ni görevlendirdi. TMO, parasını kısa sürede ödemek şartıyla kilosu 4 YTL'den fındık satın almaya başladı. Şimdilerde TMO depolarında 162 bin ton kabuklu fındık stoku var. Fiskobirlik depolarında da geçen ürün dönemlerinden biriken kabuklu fındık stoku 80 bin ton.

Üretim yayıldı
Geldik 2007 yılına... Seçim döneminde Başbakan fındık üreticilerine özel ilgi gösterdi. Artık fındık sadece Karadeniz bölgesini de ilgilendirmiyor.
Bu yıl 500 bin ton olacağı öngörülen kabuklu ürünün 140 bin tonu Ordu'dan, 65 bini Giresun'dan, 45 bini Trabzon'dan çıkacak. Adapazarı'ndan 80 bin, Düzce'den de 70 bin ton rekolte bekleniyor.
Fındık üretimi o kadar yayıldı ki, Kocaeli, Samsun, Zonguldak, Bartın ve Artvin için de fındık fiyatı çok önemli. Bu yıl rekoltenin az olması nedeniyle fiyatların yükselmesi beklenmelidir ama, ihracatçı tüccarın açıklanan fiyatlardan alım yapıp yapamayacağını zaman gösterecek.
Hükümetin fındık üreticisine, geçen yılki fiyata göre yüzde 25, yüzde 29 zamlı fiyat ödemesi, seçim yatırımları dizisinin bir halkasıdır.
Önce mevsimlik işçiler kadroya alındı. Kamu işçilerine beklenenin üzerinde zam yapıldı. Ardından buğday fiyatları artırıldı. Derken, fındık fiyatları zamanından önce açıklandı.
Bakalım seçime kadar ayçiçeği, mısır, pancar ve tütün üreticileri için de bir şeyler yapılacak mı?

guras@milliyet.com.tr

Yazarın eski yazılarına ulaşmak için tıklayın