BUNDAN SONRA NE OLACAK?

İktidarda tek parti Köşk'te 'koalisyon'

AKP, 22 Temmuz'da oy oranını artırmasına rağmen, parlamentoya giren CHP, MHP ya da çoğu DTP'nin adayı olan bağımsız milletvekilleriyle uzlaşmaksızın TBMM'de 11. cumhurbaşkanını seçemeyecek

10 SORU 10 CEVAP

1 - Seçim sonuçları ne ifade ediyor?
- Seçimin sonuçlarına göre, AKP yeniden tek başına iktidar olacak. Ancak, aldığı yüksek oy oranına rağmen AKP parlamentoya giren CHP, MHP ya da çoğu DTP'nin adayı olan bağımsız milletvekilleriyle uzlaşmaksızın TBMM'de 11. cumhurbaşkanını seçemeyecek.

2- AKP, 11. cumhurbaşkanını neden tek başına seçemiyor?
- Anayasa Mahkemesi'nin kararına göre, cumhurbaşkanlığı seçimine geçmek için TBMM'de yapılacak oturuma, en az TBMM üye tamsayısının üçte ikisine denk gelen 367 milletvekilinin katılması gerekiyor. Aksi takdirde, oylamaya geçilemiyor. Ancak AKP, aldığı yüksek oy oranına rağmen 367 milletvekili çıkaramadı.

CHP ile MHP olmadan

3 - Bu durumda AKP'nin 11. cumhurbaşkanlığına istediği bir ismi seçebilmek için, diğer partilerin desteğini mi alması gerekiyor?
- Resmi olmayan ilk sonuçlara göre bağımsız milletvekillerinin tamamının desteğini alması halinde AKP'nin, CHP ile MHP'nin desteği olmaksızın 11. cumhurbaşkanını seçme olasılığı bulunuyor. Ancak 23 koltuğa sahip DTP'nin tek başına desteği de AKP için yeterli olmayabilir.
Kesin sonuçların belirlenmesinden sonra, AKP ve bağımsız milletvekillerinin toplam sayısı 367'yi geçerse, 11. cumhurbaşkanı, CHP ile MHP'nin desteklemediği bir isim olabilir.

4 - AKP, umduğu desteği alamazsa, cumhurbaşkanını seçmek için referandumdan çıkacak sonucu bekleyebilir mi?
- Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer, AKP'nin seçimden önce yasalaştırdığı cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesini de içeren Anayasa değişikliği paketini referanduma götürdü. Olağan koşullarda referandum 21 Ekim'de yapılacak.
Mevcut Anayasa'ya göre ise cumhurbaşkanının "derhal" seçilmesi gerekiyor. Bu nedenle hukukçulara göre mevcut hukuki düzenlemeler değişmedikçe, AKP'nin ekim ayındaki referandumu bekleme olanağı bulunmuyor.

367 olmadan oylama yapılamıyor

5 - Mevcut duruma göre 11. cumhurbaşkanı nasıl seçilecek?
- TBMM Başkanı seçilip TBMM Başkanlık Divanı oluşturulduktan sonra parlamentodaki bir aylık cumhurbaşkanı seçimi takviminin başlaması gerekiyor. 1 aylık sürenin ilk 10 gününde cumhurbaşkanlığına adaylığını koyanlar veya aday gösterilenler TBMM Başkanlığı'na başvuruyor.
Kalan 20 günlük sürede de üçer tam gün arayla 4 tur yapılıyor. Seçimin ilk iki turuna 367 milletvekilinin katılması gerekiyor.
Bu toplantılara 367 milletvekilinin katılmaması halinde oylamaya geçilemiyor. 367 milletvekili bulunur ve oylamaya geçilirse, bu turlarda adaylardan birinin cumhurbaşkanı seçilebilmesi için yine 367 milletvekilinin desteğini alması gerekiyor.

Salt çoğunlukla nasıl seçilir?

İlk iki turda 367 milletvekilinin oyunu alan aday olmazsa 3. tura geçiliyor. Bu turda 276 milletvekilinin oyunu alan kişi cumhurbaşkanı seçiliyor. 276'yı da bulan olmazsa, dördüncü ve son tura en çok oy alan iki aday katılabiliyor. Adaylardan, TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğu olan 276 oyu alan kişi cumhurbaşkanı oluyor.


Çankaya için takvim 13 Ağustos'ta başlıyor
6 - TBMM, nasıl bir çalışma takvimi izleyecek?
- YSK'nın seçimin resmi sonuçlarını en geç 29 Temmuz'da açıklaması bekleniyor. Bu durumda TBMM ilk toplantısını 3 Ağustos'ta saat 15.00'te gerçekleştirecek. İlk oturumda, milletvekili yemin töreni yapılacak. En yaşlı milletvekilinin geçici olarak başkanlık yapacağı bu oturumda, en genç 2 milletvekili de kâtip üye olarak çalışacak.
Yemin töreninden itibaren 5 gün içinde TBMM Başkanlığı için adaylık başvuruları yapılacak. Sonraki 5 gün içinde seçimler gerçekleştirileceği için yeni TBMM Başkanı en geç 13 Ağustos'ta koltuğuna oturacak. Bu aşamadan sonra da TBMM Başkanlık Divanı oluşturularak cumhurbaşkanlığı seçimi takvimi başlatılacak.

7 - Bu süreçte hükümet kurma çalışmaları da yürütülecek mi?
- Evet. Anayasa ve teamüllere göre Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer'in yemin töreninden sonra AKP'den bir milletvekilini hükümeti kurmakla görevlendirmesi gerekiyor. Milletvekilleri, büyük bir olasılıkla 3 Ağustos 2007 Cuma günü yemin edeceği için, Cumhurbaşkanı, hükümeti kurma görevini bu törenden hemen sonra verebilir.
Cumhurbaşkanı'nın hafta sonunun geçmesini beklemesi durumunda, hükümeti kurma görevi en geç 6 Ağustos'ta verilecek. 60. Hükümet, yeni Bakanlar Kurulu listesinin Cumhurbaşkanı'nca onaylandığı anda kurulmuş olacak.
Olası takvime göre, yeni hükümetin programının 11 Ağustos'ta TBMM'de okunması, 14 Ağustos'ta da güvenoyu görüşmelerinin yapılması bekleniyor. Bu takvim işlerse 16 Ağustos'ta güvenoylaması yapılabilecek.


Cumhurbaşkanı seçimi için 1 aylık süre şartı
8 - Hükümet kurma çalışması, cumhurbaşkanlığı seçimi sonrasına bırakılabilir mi?
- Hayır. Anayasa'ya göre hükümet 45 gün içinde güvenoyu alamazsa, genel seçimin yenilenmesi gerekiyor. Bu nedenle, TBMM hükümet kurma ve cumhurbaşkanlığı seçimi çalışmalarını bir arada yürütecek.

9 - TBMM'nin cumhurbaşkanı seçememesi halinde süreç nasıl işleyecek?
- Anayasa, iki durumda parlamentonun feshini öngörüyor; güvenoyu alacak bir hükümetin kurulamaması ve cumhurbaşkanının seçilememesi. TBMM'nin 1 aylık sürede cumhurbaşkanı seçememesi halinde genel seçimlerin, dolayısıyla parlamentonun "derhal" yenilenmesi gerekiyor.

10 - Bu durumda referandum yapılacak mı?
- Evet. TBMM'nin cumhurbaşkanı seçememesi halinde referandum ile yenilenen genel seçimin bir arada yapılması olasılığı da gündeme gelebilir. Bu durumda referandumda, Anayasa değişikliğine "evet" oyu çıkması halinde, 11. cumhurbaşkanı TBMM değil ilk kez halk tarafından seçilecek.