Fikret BİLA Yön

Üskül: Atatürk vurgulanmalı, Atatürkçülük değil

AKP'den Mersin Milletvekili seçilen Prof. Dr. Zafer Üskül'ün, "Anayasa'da Atatürk milliyetçiliğine, ilke ve inkılaplarına gerek yok" sözleri tartışmaya neden oldu.
Üskül'ün bu yaklaşımına ilk tepki CHP lideri Deniz Baykal'dan geldi. Baykal, Prof. Dr. Üskül'ü "kınadığı"nı belirttikten sonra şu değerlendirmeyi yaptı:
"Seçim sonrası dakika bir, gol bir. Atatürk ilkeleri Anayasa'dan çıkarılsın diye başlandı."
Prof. Dr. Zafer Üskül'le dün konuştum. "Atatürk milliyetçiliği, ilke ve inkılaplarına Anayasa'da yer vermeye gerek yok" görüşünün gerekçelerini sordum.
Şu yanıtı verdi:

'İdeolojik anayasa olmaz'
"Benim dile getirdiğim görüş, AKP'nin seçim bildirgesinde de var. Biz kurucu ilkeleri tartışmayız. AKP kurucu ilkelere bağlıdır. Nedir bunlar? Türkiye bir cumhuriyettir. Üniter bir devlettir. Demokratik, laik bir sosyal hukuk devletidir. Yani Anayasa'nın ilk üç maddesinde yer alan kurucu ilkeler konusunda bir tartışma yok. AKP bu ilkeleri benimser. Zaten bizim hazırlayacağımız sivil anayasada da bu ilk üç madde yer alacaktır. Bunda bir kuşku yok. Ancak kurucu ilkeler başka, ideolojik anayasa başkadır. İdeoloji anayasaların işi değildir. Siyasi partilerin işidir."
Prof. Dr. Üskül, anayasaların renksiz olması gerektiğini de vurguladı ve 1961 Anayasası ile 1982 Anayasası'nın başlangıç kısmının farklı olduğuna dikkat çekerek şu yorumu yaptı:
"1961 Anayasası'nın başlangıç kısmı milli devlete vurgu yapar. Milliyetçiliğe değil. 1982 Anayasası ise milliyetçiliğe, Atatürk milliyetçiliğine vurgu yapıyor. Oysa milliyetçilik farklı anlamalara, yorumlamalara neden olabilecek ideolojik niteliklidir. Bu nedenle Anayasa'da yer almaması gerekir. Anayasada kurucu ilkeler yer alır. Herhangi bir ideoloji yer almaz. Ben bunu söylemek istedim."

'Atatürk yer alır'
Üskül, kurucu lider olarak Atatürk'e Anayasa'da vurgu yapılabileceğine, ancak Kemalizme vurgu yapılmasına gerekli olmadığını şöyle savundu:
"Atatürk kurucumuzdur. Kurucu liderimizdir. Elbette Anayasa'da Atatürk'e vurgu yapılır. Ama Atatürkçülüğe vurgu yapılmasına, ilke ve inkılaplarına ideoloji bağlamında yer verilmesine gerek yoktur. Atatürk hepimizin ortak değeridir. Bu tartışma götürmez. Ama milliyetçilik anlayışı dediğiniz zaman, bu, ideolojiye girer."

'Eleştirilebilir'
Prof. Dr. Üskül'e, "Bu yaklaşımınız AKP aleyhine tartışma yaratmaz mı? AKP, Atatürkçülüğe karşı diye eleştirilere neden olmaz mı? Nitekim Sayın Baykal böyle bir eleştiri yaptı. Siz bu açıklamayı yapmadan önce Başbakan'la görüştünüz mü?" diye sorduğumda ise şu karşılığı verdi:
"Bizim sivil anayasa yaklaşımımız seçim bildirgesinde var. Bizim görüşümüz bu. Elbette isteyen eleştirebilir. Sayın Erdoğan'la da görüşmedim. Seçim sonrası yoğunluk var. Ama dediğim gibi bu yaklaşım zaten AKP'nin yaklaşımıdır ve seçim bildirgesinde de vardır."
Prof. Üskül'ün bu görüşleri AKP içinde de, dışında da önemli tartışmalara neden olacaktır.

Bildirge ve anayasalar AKP'NİN SEÇİM BİLDİRGESİNDEN:
"Yeni Bir Anayasa" başlığı taşıyan bölümde, Atatürk veya Atatürkçülükten söz edilmiyor. "Cumhuriyetin değiştirilemez temel nitelikleri olan demokratik, sosyal, hukuk devleti ilkelerinin tam olarak hayata geçirilmeli" ifadesi yer alıyor. Ayrıca, Anayasa'nın kısa, öz ve açık olması gerektiği vurgulanıyor.
1961 ANAYASASI'NIN başlangıç kısmında, "Türk milliyetçiliğinden hız ve ilham alarak ve; 'Yurtta Sulh, Cihanda Sulh' ilkesinin, Milli Mücadele ruhunun, millet egemenliğinin, Atatürk devrimlerine bağlılığın tam şuuruna sahip olarak;" ifadesi yer alıyor.
1982 ANAYASASI'NIN başlangıç bölümünde şu ifadelere yer veriliyor:
"Türk vatanı ve milletinin ebedi varlığını ve Yüce Türk Devleti'nin bölünmez bütünlüğünü belirleyen bu Anayasa, Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu, ölümsüz önder ve eşsiz kahraman Atatürk'ün belirlediği milliyetçilik anlayışı ve O'nun inkılap ve ilkeleri doğrultusunda;
...
Hiçbir faaliyetin Türk milli menfaatlerinin, Türk varlığının, devleti ve ülkesiyle bölünmezliği esasının, Türklüğün tarihi ve manevi değerlerinin, Atatürk milliyetçiliği, ilke ve inkılapları ve medeniyetçiliğinin karşısında korunma göremeyeceği ve laiklik ilkesinin gereği olarak kutsal din duygularının devlet işlerine ve politikaya kesinlikle karıştırılamayacağı;"

fbila@milliyet.com.tr