Yaman TÖRÜNER Çözüm

Yargıtay: Patrikhane ekümenik değil

"Konstantinopolis Ekümenik Patrikhanesi" savını desteklediği anlaşılan internet sitesinden (www.megarevma.net/patrikhane.htm) alınmıştır:

Dinin ve inancın ne demek olduğunu bilen AKP hükümeti, Patrikhane'nin (ruhban okulunun yeniden faaliyete geçmesi, vakıf malları) ve genelde tüm gayrimüslim yurttaşların karşılaştıkları çağdışı sorunlara kalıcı çözümler bulmaya hazır gibi görünmektedir.

Lozan barış görüşmelerinde, müttefik devletlerin heyetleriyle yapılan görüşmeler sonucu, "Rum Kilisesi'nin reisi olan patriğin tayinini onaylayan Türk hükümetine daima tabi kalmasına, Patrikhane'nin ise, İstanbul'da ikametine devam edecek olan münhasır bir dini müessese olmasına karar verilmiştir.

Patrikhane'nin ana kapısı, 1821 yılındaki Mora İsyanı'nın desteklediği gerekçesiyle idam edilmesi anısına kapalı tutulmaktadır.

260 milyon Hıristiyan
Ekümenik tabirinin karşılığı, "evrensel" olarak anlaşılabilir. Birçok ülkedeki Ortodoks kilisesi kendilerini İstanbul'a bağlı sayarken, başta Rus Ortodoks kilisesi olmak üzere bazı ülkelerdeki kiliseler, İstanbul'u ekümenik saymıyor.
Rus Ortodoks kilisesini, ekümenik sayan Hıristiyanların sayısının, İstanbul'u sayanlardan çok olması da işleri karıştırıyor. Rusya'da İstanbul Patrikhanesi'ni ekümenik kabul etmeyen 260 milyon Hıristiyan yaşıyor.
Muhtemelen, ABD ve AB, İstanbul Patrikhanesi'ni ekümenik kabul ederek, Rusya'yı dışlamak istiyorlar. Patrikhane'nin ekümenik olarak kabul edilmesinin, Lozan Antlaşması'nın bozulmasına veya sulandırılmasına neden olabileceği de söyleniyor.
Bir de, "ekümene" kavramı var. Bu kavram, "ekümeniğin hâkim olduğu coğrafi alan" anlamına geliyor. İstanbul Patriği ekümenik kabul edilirse, "ekümene" kavramı da devreye girebilecek. Bu durumda, ekümenik patrik, "ekümene"sinin her yönden tam hâkimi olacak ve ayrı bir devlet gibi hareket edebilecek.
Bulgar Kilisesi'nin, İstanbul Fener Patrikhanesi aleyhine açtığı davayı sonuçlandıran Yargıtay 4. Dairesi, 2007/5603 sayılı ilamıyla, "ekümenik" tartışmalarına Türk hukuku bakımından son noktayı koydu. Yargıtay özetle diyor ki:

Ruhanilik sıfatı

Patrikhane, yalnızca Rum kökenli Hıristiyan Ortodoks inancına mensup Türk vatandaşlarının dini işlerini yürütmeye yetkilidir.

Patrikhane'nin yasalarla belirlenen çerçeve dışına çıkarak ruhani olarak rütbe üstünlüğü olduğu düşüncesini içeren bir savdan hareketle, Bulgar Ortodoks Kilisesi papazının "ruhanilik sıfatı"nı kaldırma yetkisi yoktur.

Patrikhane'nin ekümenik olduğu iddiasının yasal bir dayanağı yoktur.

Patrikhane'de dini ve ruhani seçimlere katılacak ve seçilecek kişilerin Türk vatandaşı olmaları ve seçim sırasında Türkiye'de görevli bulunmaları gerekmektedir.

Lozan Antlaşması, Fener Rum Patrikhanesi'ni ismen zikretmemiş, bir azınlık kilisesi olarak belirtmiştir.

Patrikhane'nin Kutsal Meclisi'nin (Sen Sinod) geçen hafta toplanıp bu gelişmeyi değerlendirmesi gerekirken, toplanamadı. Bu konu bizim açımızdan bitmiş gibi ama tartışmaların sürmesi doğal.

ytoruner@milliyet.com.tr