10 SORUDA

Meclis'in takvimi

GÖKÇER TAHİNCİOĞLU Ankara

1- 22 Temmuz'da yapılan erken genel seçimin sonuçlarının kesinleşmesi ne anlama geliyor?

Yüksek Seçim Kurulu (YSK) seçimin kesinleşen resmi sonuçlarını dün açıkladı. Sonuçların kesinleşmesi, seçim takviminin resmen sonlandığı anlamına geliyor. Böylece, yeni parlamentonun göreve başlaması, yeni hükümetin kurulması süreçleri için de mevzuatta belirtilen takvim işlemeye başladı.

2- Resmi sonuçların açıklanması neden gecikti?

Bazı illerde sonuçlara itiraz edildi. Partiler ve adayların, yasal olarak geçici sonuçlar açıklandıktan sonra üç gün içinde il seçim kurullarına itiraz hakları bulunuyor.

Kurulların verdiği kararlara karşı da üç gün içinde YSK'ya itiraz edilebiliyor. Başta Hakkâri ve Aksaray olmak üzere bazı seçim bölgelerinde bu sürecin işletilmesi, sonuçların da geç açıklanmasına neden oldu.

3- Sonuçlar kesinleştiğine göre TBMM ne zaman toplanacak?

Mevzuata göre, TBMM, resmi seçim sonuçlarının açıklanmasından beş gün sonra çağrısız toplanıyor. Buna göre, yeni parlamento ilk toplantısını 4 Ağustos Cumartesi 15.00'te yapacak. Milletvekilleri, yemin ederek görevlerine başlayacak.

4- TBMM Başkanlığı seçimi ne zaman yapılacak?

Yemin törenini izleyen beş gün içinde TBMM Başkanlığı için adaylık başvuruları yapılacak. Sonraki beş gün içinde de TBMM Başkanlık seçimi gerçekleştirilecek. Dört turlu seçimin son tura kadar sürmesi halinde yeni TBMM Başkanı, 14 Ağustos'ta koltuğuna oturacak. Bu aşamadan sonra TBMM Başkanlık Divanı oluşturulacak.

5- Hükümet kurma çalışmaları ne zaman başlayacak?

Yemin töreninden sonra TBMM Başkanlığı seçiminin sonucu beklenmeden hükümet kurma çalışmaları da başlayacak. Teamüllere göre, Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer, seçimde en çok oy alan parti olan AKP'nin Genel Başkanı, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ı yeniden hükümeti kurmakla görevlendirecek.

Yemin töreni cumartesiye geldiği için Sezer'in görevlendirmeyi, 6 Ağustos Pazartesi yapabileceği belirtiliyor. Bu durumda, TBMM Başkanı Bülent Arınç'ın daha önce açıkladığı takvime göre, hükümet programı 11 Ağustos'ta TBMM'de okunacak. Böylece 16 Ağustos'ta güven oylaması yapılabilecek.

6- Cumhurbaşkanlığı seçimi ne zaman yapılacak?

Seçimden önce, bazı Anayasa hukukçuları, TBMM toplandıktan hemen sonra 11. cumhurbaşkanı seçimi takviminin başlatılması gerektiğini savundu. Bu hukukçular, seçim sürecini geçici TBMM Başkanlık Divanı'nın başlatabileceğini öne sürdü.

Ancak bu görüş kabul görmedi. Arınç'ın önceki açıklamalarına göre cumhurbaşkanlığı seçimi süreci, yeni TBMM Başkanı seçildikten sonra başlatılacak. Bu durumda, seçim süreci en erken 15 Ağustos'ta başlayabilecek. Anayasa'ya göre, seçim sürecinin ilk 10 gününde, cumhurbaşkanlığına aday olan isimler, TBMM Başkanlığı'na başvuruyor. Kalan 20 günde, üç tam gün arayla dört tur seçim yapılıyor.

7- Hükümet kurma ve cumhurbaşkanlığı seçimi süreci bir arada yürütülebilir mi?

Anayasa'ya göre, hükümetin görevlendirme yapıldıktan sonra 45 gün içinde güvenoyu alamaması, cumhurbaşkanının da seçim süreci başladıktan sonra 30 gün içinde seçilememesi halinde genel seçimin yenilenmesi, yeni bir parlamento oluşturulması gerekiyor. Bu nedenle parlamento, hükümet kurma ve cumhurbaşkanlığı seçimi sürecini bir arada yürütmek zorunda kalacak.

8- Cumhurbaşkanı Sezer'in, hükümeti kurma görevini vermek için, TBMM'nin cumhurbaşkanlığı seçimini gerçekleştirmesini bekleme ihtimali var mı?

Anayasa'ya göre bu konuda Sezer'i engelleyen bir hüküm bulunmuyor. Ancak Anayasa'da TBMM Başkanlık Divanı'nın oluşmasından sonraki 45 gün içinde Bakanlar Kurulu'nun kurulamaması halinde, genel seçimin yenilenebileceği hükmü yer alıyor. Bu nedenle görevlendirme işleminin yeni cumhurbaşkanına kalması çok zayıf bir ihtimal olarak görülüyor.

9- TBMM'nin cumhurbaşkanlığı seçimini yapmayarak, 21 Ekim'de gerçekleştirilmesi gereken referandumu bekleme olanağı var mı?

Yürürlükteki mevzuata göre 21 Ekim'de referandum yapılacak. Ancak mevcut Anayasa'da cumhurbaşkanlığı seçiminin "derhal" yapılması gerektiği belirtiliyor.

Bu nedenle Anayasa hukukçuları arasındaki hâkim görüşe göre, TBMM'nin referandumu bekleyerek, cumhurbaşkanı seçimini yapmama olanağı bulunmuyor.

10- Bu durumda cumhurbaşkanı seçilmesine rağmen referandum yapılacak mı?

Parlamento aksi bir karar almadıkça evet. 11. cumhurbaşkanı parlamento tarafından seçilse bile referandum gerçekleştirilecek. Anayasa değişikliği paketinde, cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesinin yanı sıra cumhurbaşkanının görev süresinin beş yıla düşürülmesi, genel seçimlerin dört yılda bir yapılması gibi düzenlemeler de bulunuyor.