Borsalarda yüksek riskli fon korkusu

Dünya piyasalarını korkutan ABD kredi piyasasıyla ilgili endişeler ve hedge fonların birer birer dökülmesi, borsalarda gün içinde türbülanslar yarattı. Borsalar öğleden sonra toparlandı, İMKB'nin kaybı yüzde 2.9 oldu

Orhan Tekeoğlu

ABD'de düşük gelirli vatandaşlara yüksek faizle verilen (subprime) mortgage kredilerinde yaşanan geri ödeme sorunlarının, az riskli kredilere de sıçraması, borsalara 10 günde ikinci dalgalanmayı yaşattı. Dünyada riskten kaçma hareketi yeniden alevlendi.
Mortgage kredi kuruluşu American Home Mortgage Investment şirketinin konut kredilerini artık finanse edemediğini ve varlıklarını tasfiye edebileceğini açıklaması, borsalarda kısa süreli panik yarattı.
İki hedge fonunun çökmesiyle sıkıntılı günler yaşayan yatırım bankası Bearn Stearns'un, tedirgin yatırımcıların paralarını çekmek istemelerinin ardından üçüncü bir hedge fonun da ödemeleri durdurduğunu açıklaması, dünya borsalarında satış fırtınası yarattı. İki Avustralya fonunun kredi sıkıntısı yaşaması ise endişeleri artırdı.
Dünya borsaları ve kredi piyasasındaki düşüşler, riskli carry trade pozisyonlarını azaltırken, Japon yeni dolar ve euro karşısında son üç ayın en yüksek değerine çıktı. Asya borsalarında yüzde 4'e varan düşüşler gerçekleşirken, Avrupa borsalarında gün içinde yüzde 2 - 3 arasında kayıplar yaşandı.

'Durum kontrol altında'

ABD Hazine Bakanı Henry Paulson'ın Pekin'de gazetecilere yaptığı açıklamada, ABD'de subprime mortgage sektöründeki olumsuzluğun piyasalara etkisinin kontrol altında olduğunu söylemesi borsalardaki düşüşleri azalttı.
Japon yeninin öğleden sonra değer kaybetmesi, kayıpların bır kısmını telafi etti. Ancak ABD ve Latin borsaları güne düşüşle başladı.

Endeks, kritik 50 bin puandan döndü

Dünya borsaları arasında en zayıf halka olarak görülen İMKB'de öğleden önce yüzde 4.5'e varan düşüşler ikinci seansta dünya borsalarına paralel şekilde yüzde 2.89'a indi.
Gün içinde 50.383'e kadar düşen endeks 51.299'dan kapandı. Gün içinde 1.3250'ye kadar çıkan dolar kotasyonları gün sonunda 1.30'a inmesine rağmen, YTL'deki kayıp yüzde 2'ye yaklaştı. 6 Mayıs 2009 vadeli gösterge kıymetin faizi de 0.34 puanlık artışla yüzde 17.70'e kadar çıktı.

Petrol fiyatları rekor kırdı

Ham petrol stoklarının erimeye başlaması petrol fiyatlarını tarihi zirvesine taşıdı.
Geçen yıl haziranda 78.40 ile en yüksek değerine çıkan petrolün varil fiyatı dün 78.56 dolara yükselerek yeni bir rekor kırdı.

Dünyanın gözü hedge fonlarda

Hedge fonlar, dünyada kontrol edilmesi kolay olmayan riskli fonlar. Bu fonların dünyadaki büyüklüğü 2 trilyon dolara yaklaştı.
Hedge fonlar yatırımcılara ve fon yöneticilerine sağladığı yüksek getiri nedeniyle son yıllarda büyük yaygınlık kazandı. ABD'de üç kişi bir araya gelip 50 bin dolarla hedge fon kurabiliyor.
'Hedge' fon terimi, zengin yatırımcıların 100 milyarlarca dolara ulaşan paralarını, yüksek kâr amacıyla piyasadan piyasaya dolaştıran yatırım şirketlerini adlandırmak için kullanılıyor. Bu fonlar yüksek kâr gördüğü yerlere hızla girip kârlar düşünce hızla çıkıyor. Pek çok ekonomist, bu fonları küresel ekonomide krize neden olabilen en önemli etmenler arasında gösteriyor.
Avrupa Merkez Bankası, dünyanın ekonomik istikrarının karşı karşıya olduğu en büyük tehlikelerden birinin, yüksek kâr için piyasadan piyasaya dolaşan, yüksek kâr gördüğü yere hızla girip çıkan 'hedge' fonlar olduğunu açıklamıştı. Türkiye'de bazı bankalar ve aracı kurumlar hedge fon kurmak için izin aldı. Türkiye'deki riskli fonların değeri 1999'da 36 milyon dolardan günümüzde 2.8 milyar dolara ulaştı.

Avrupa'daki sert düşüş öğleden sonra hız kesti

AMERİKA
	Değişim %
New York	-0.01
Brezilya	-084

AVRUPA
	Değişim %
Londra	-0.90
Frankfurt	-0.59
Paris	-0.51
Yunanistan	-0.66
Polonya	-2.27
Çek Cumh.	-1.98
Rusya	-2.30
Macaristan	-1.41

ASYA
	Değişim %
Tokyo	-2.19
Hong Kong	-3.31
Çin	-2.65
Tayvan	-4.26
G.Kore	-4.04
Tayland	-2.25
Endonezya	-4.50
Hindistan	-3.62

Küresel piyasalarda bir haftada 7 fon battı

SONGÜL HATISARU

ABD, İngiltere, Almanya ve Avustralya'da son bir haftada mortgage şirketleriyle iş yapan yaklaşık 7 hedge fonun batması "Global bir risk mi başlıyor?" kaygısına yol açtı. Hedge fonlardaki batık oranının tam olarak ortaya çıkmadan piyasaların kısa vadede durulması beklenmiyor.
Amerika'da nispeten daha yüksek faizle dar gelirli insanlara verilen sub-prime mortgage kredilerde geri dönmeyen ödemeler nedeniyle, bu şirketlerle iş yapan hedge fonların battığına dair söylentiler piyasaları altüst ediyor.

Harvard mezunları kaybetti

Hedge fonlar daha yüksek faizli getiri sağlayan bu cins mortgage kredilerini finanse etmeye yarayan bono ve tahvillere yatırım yapıyorlar. Fakat bu krediler batınca ister istemez finansman bonoları da çok hızlı değer kaybediyor ve büyük kayıplara neden oluyor.
Dün Türkiye piyasalarını da sallayan gelişme Amerika'da yaklaşık 850 milyon dolar büyüklüğüne sahip Amerikan Home Mortgage Corporation'ın batmasıydı. Önceki gün de Harvard mezunlarının parasını yatırdığı Sowood fonu battı.
Geçen hafta ise Avustralya merkezli iki fonun batması, piyasalarda bu kez mortgage fonlarından sonra hedge fonlarda batak korkusunu gündeme getirdi. Bunun yanında yatırım bankası Bear Stearns'ün 3 hedge fonunun batması bütün bu gelişmelere tuz biber ekti.

Batık 10 milyar dolar

Uzmanlar, mortgage tarafında en fazla 100 milyar dolarlık batık oluşabileceğini tahmin ediyor. Batığın şu andaki boyutunun ise 10 milyar dolar olduğu belirtiliyor. Bu da dalgalanmanın şimdilik global bir krize dönüşme ihtimalinin çok yüksek olmadığını gösteriyor. Ancak piyasalarda, hedge fonların domino etkisiyle sıkıntıya girebileceği kaygısı hâkim.
Yine mortgage piyasasında başlayan batığın bütün kredi piyasasını, dolayısıyla dünya genelinde büyümeyi olumsuz etkileyeceği tahminleri piyasaların sert tepkisine neden oluyor. Nitekim son bir haftada ABD borsası yüzde 5.3, Londra borsası yüzde 5.1 ve Alman borsası ise yüzde 5.5 düştü. Raymond James Başekonomisti Özgür Altuğ son günlerde yaşanan dalgalanmaların ardından piyasaların bundan sonraki olası seyriyle ilgili şu tahminlerde bulundu:
"Piyasalar her zaman olduğu gibi en kötü senaryoyu fiyatlıyor. Amerika'da açıklanacak bir iki makro verinin iyi çıkması durumunda işler yine normale dönebilir. Ama görünen o ki, ara ara kredi piyasalarına ilişkin kaygılar bütün mali piyasaları olumsuz etkileyeceği dönemleri beraberinde getirecek. Dünya piyasaları duruluncaya, mortgage ve hedge fonlardaki gerçek ortaya çıkıncaya kadar yatırımcıların aylık mevduatta beklemesini tavsiye ediyorum."