TÜRKİYE, 1991 YILINDAKİ DEV-SOL OPERASYONU İÇİN 177 BİN EURO ÖDEYECEK

DERS GİBİ KARAR

AİHM, İstanbul'da 1991'de düzenlenen Dev-Sol operasyonunda öldürülen 10 kişi için Türkiye'nin 177 bin euro tazminat ödemesine hükmederken, soruşturma ve yargılama sürecini ağır şekilde eleştirdi

Gökçer Tahincioğlu

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), 12 Temmuz 1991'de İstanbul'da dört ayrı apartmanda oturan, Dev-Sol üyesi olduğu iddia edilen kişilere karşı düzenlenen, 10 kişinin yaşamını yitirdiği operasyonlar nedeniyle rekor bir tazminat kararı verdi. Türkiye'yi 177 bin euro tazminat ödemeye mahkûm eden AİHM kararını, görevlendirdiği adli tıp uzmanının bazı maktullere yerde yatarken, bazı maktullere de ağır yaralıyken ateş edildiğine yönelik raporlarına dayandırdı.
Eski ABD Başkanı George Bush'un Türkiye ziyaretinden kısa süre önce yapılan operasyonlara katılan 21 polis hakkında iki ayrı mahkemede açılan davalar beraatle sonuçlandı. Ölenlerden 5'inin aileleri de AİHM'ye başvurdu. AİHM, 2006'da karara bağladığı davada Türkiye'yi tazminata mahkûm etti. Kararın Türkiye'ye gönderilen gerekçesi, yargıç ve savcılara yönelik yayımlanan bültenin temmuz sayısında yer aldı.

Ağar kutlamıştı

Kararda, gazete haberlerine göre, dönemin İstanbul Emniyet Müdürü Mehmet Ağar'ın operasyondan sonra polisleri tek tek kutladığına da dikkat çekildi.
Kararda, soruşturma ve yargılama süreci ağır biçimde eleştirildi. "Polis memurları hiçbir koşulda boşlukta bırakılmamalıdırlar. Yasal sınırları, uluslararası standartlara uygun biçimde gösterilmelidir" denilen kararda, soruşturma ve yargılama sırasındaki bazı eksiklikler şöyle sıralandı:

Kıyafetler nerede?

Olay yerinde fotoğraf çekilmedi, keşif yapılmadı, olay yerinin krokisi çizilmedi.

Polislerin ifadeleri olaydan hemen sonra alınamadı.

Ölenlerin ellerinde silah kullanıp kullanmadıklarını anlamak için barut izi alınmadı.

Polislerin silahları incelenmedi.

Otopsiler sırasında bile fotoğraf çekilmedi.

Ölenlerin balistik inceleme açısından önem taşıyan kıyafetleri incelenemeden kayboldu.

Tezatlar sıralandı

Polisler neden göz yaşartıcı bomba ya da etkisiz hale getirmeye yönelik bir silah taşımıyordu.

Hükümet, bir apartmana girilirken göz yaşartıcı bomba kullanıldığını bildirdi, ancak bildirimde polislerin gaz maskesi bulunmadığı belirtilmiyordu.

Polisler, üzerlerine sürekli bomba atıldığını söylüyordu. Buna rağmen ölen ya da hafif yaralanan polis bile olmadı.

Eymür'ün iddiaları

Emekli MİT mensubu Mehmet Eymür de internet sitesinde operasyonlarla ilgili bilgilerin ABD tarafından verilmiş olabileceğine yönelik iddiaları anımsatmıştı.



Duvarlarda çatışma izi yok

Kararda, ulusal mahkemelerin verdiği beraat kararının bu nedenlerle güven verici olmadığı kaydedildi. AİHM'nin görevlendirdiği adli tıp uzmanı patalog Prof. Dr. Pounder'in de şu saptamaları yaptığı vurgulandı:

Dairelerin dış duvarlarında çatışma izi yok. Buna karşılık, yer karolarında (zeminde) hasar var. Bir dairede, tümü aşağıya doğru 9 kurşun izi bulunmuştur. Ölenlerden İbrahim Erdoğan da 9 ölümcül kurşun yarası bulunmaktadır.

Yücel Şimşek'in vücudundan, polislerin patlayıcı kullanmadıkları yönündeki beyanlarına rağmen şarapnel parçaları çıkmıştır. Şimşek'in şarapnel parçalarıyla ağır yaralandıktan sonra sıkılan iki kurşunla öldüğü anlaşılmıştır.

Cavit Özkaya'ya 5 el arkadan ateş edilmiştir. Tek ölümcül atışın ise zemin gibi sert bir yüzeyde yatarken yapıldığı anlaşılmıştır.

Türkiye, bu bulguları çürütecek bir adli rapor sunamamıştır.