TÜRKİYE VE MALEZYA'NIN GERCEKLERİ HOLBROOKE'UN TEZİNİ DOĞRULAMIYOR

Benzerlik yok farklılık çok

Eski ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı'nın Türkiye ile birlikte 'ılımlı İslam demokrasisi' olarak nitelediği Malezya'da şeriat mahkemeleri var, ülkenin yüzde 60'ı Müslüman, ancak resmi din İslam, eyaletleri sultanlar yönetiyor...

Derleyen, ÖVGÜ PINAR

ABD'nin eski Dışişleri Bakan Yardımcısı Richard Holbrooke'un, Amerikan PBS televizyon kanalına verdiği röportajda, "ılımlı İslam demokrasisi" tanımlamasıyla aynı kategoride gösterdiği Türkiye ile Malezya arasında benzerliklerden çok farklılıkların olduğu görülüyor. Öncelikle Malezya, İslamın anayasasında resmi din olarak yer aldığı, Sultan'ın aynı zamanda dini lider olduğu, sivil mahkemelerin yanı sıra şeriat mahkemelerinin de hukuk sistemi içinde yer aldığı anayasal monarşiyle yönetiliyor.
Çeşitli etnik grup ve dinden insanın yaşadığı Malezya'nın 24.8 milyonluk nüfusunun yüzde 60.4'ünü Müslümanlar, yüzde 19.2'sini Budistler, yüzde 9.1'ini Hıristiyanlar oluşturuyor. Etnik gruplar arasında en büyüğü olan Malaylar, nüfusun yüzde 50.4'üne denk geliyor. Çin kökenliler nüfusun yüzde 23.7'sini, yerliler yüzde 11'ini, Hintliler yüzde 7.1'ini temsil ediyor.
Gayrimüslimler 2. sınıf
Tüm Malaylar "Müslüman" olarak tanımlanıyor ve bu gruba kamu görevleri, iş dünyası ve eğitim alanında birçok ayrıcalık tanınıyor. Malaylar din değiştirmeleri halinde bu ayrıcalıklarını kaybediyor. İnsan hakları savunucularına göre, Malaylara verilen ayrıcalıklar diğer grupları "ikinci sınıf vatandaş" konumuna indirgiyor. Müslüman Malezyalıların aile ve dinle ilgili davalarına şeriat mahkemeleri bakıyor. Bu mahkemelerin kararı için sivil mahkemelerde temyize gidilemiyor.
13 eyalet ve 3 federal bölgeden oluşan ülkede 9 eyalet, sultanlar tarafından yönetiliyor ve sultanlık babadan oğula geçiyor. "Kral" veya "Sultan" olarak anılan devlet başkanı, bu 9 sultan arasından 5 yıllığına görevde kalmak üzere seçiliyor. Kralın ülke yönetimindeki rolü sembolik olsa da görevleri arasında silahlı kuvvetlerin başkomutanlığı ve İslam dininin liderliğini üstlenmek de bulunuyor.
Malezya, 1957'de bağımsızlığını kazanmasından bu yana "Birleşik Malay Milli Örgütü" (UMNO) partisinin büyük ortak olduğu "Ulusal Cephe" koalisyonu tarafından yönetiliyor.

Ne laik, ne teokratik

Malezya'da laiklik ve İslami devlet tartışmaları yıllardır devam ediyor. Ülkenin ilk başbakanı Tunku Abdulrahman'ın, 1980'lerde yaptığı bir açıklamada, "İslami devlet isteği boş bir hayaldir. Malezya gibi çok etnik gruplu ve çok dinli bir ülkede İslami devletin yeri yoktur" demesi ve 1988'deki bir mahkeme kararıyla ülkenin "teokratik" yapıda olmadığının belirtilmesi de tartışmalara nokta koymaya yetmedi.
Şeriat ve laiklik tartışmaları, Başbakan Yardımcısı Necib Rezak'ın geçen ay Malezya'nın laik değil, İslami bir devlet olduğunu söylemesiyle yeniden alevlendi.


Üniversitede türban zorunlu

Malezya Uluslararası İslam Üniversitesi (IIU), Müslüman olmasalar dahi, kız öğrencilerin mezuniyet törenine başları örtülü olarak katılmalarını şart koşuyor. Bu uygulama tartışma yaratsa da iki yıl önceki itirazlar üzerine, üniversite yönetimi karardan geri adım atmayacaklarını açıklamıştı.