Güngör URAS Olayların içinden

İhracat turizm dışında döviz geliri artmıyor

Cari açık (döviz açığı) sorunu gündeme geldiğinde, genelde ithalat ve ihracat rakamlarına bakılır. Turizm gelirinden söz edilir.
Halbuki ithalat yanında başka döviz giderleri, ihracat ve turizm gelirleri yanında başka döviz gelirleri de vardır.
Örneğin yıllardır "yurtdışında iş yapan Türk müteahhitleri" efsanesi dillerden düşmez. Gerçekten de uzun yıllardır müteahhitlerimiz değişik ülkelerde önemli işler yapıyor. Yeni başlayan işler var, tamamlanan işler var.
Önceki gün medyada Türk müteahhitlerinin 2006 yılındaki iş hacimlerini gösteren rakamlar yayımlandı. Müteahhitlerimiz Rusya'da 2.8 milyar dolarlık, Katar'da 2.4 milyar dolarlık, Kazakistan'da 1.2 milyar dolarlık, Libya'da 1.0 milyar dolarlık iş yapıyor. Suudi Arabistan, B. Arap Emirlikleri, Cezayir, Arnavutluk, Türkmenistan gibi ülkelerde toplam 3.5 milyar dolarlık işleri var...

İş çok, döviz girdisi az
Bu kadar büyük işler yapan müteahhitlerimiz acaba ülkeye ne kadar döviz getiriyor?
Denizcilerimiz giderek daha iyi işler yapar hale geldi. Yeni gemiler satın alıyorlar. Dünya limanları arasında yük taşıyorlar. Acaba onlar ne kadar döviz getiriyor?
TIR'cılarımız Avrupa pazarında önde koşuyor. Sadece ihraç ve ithal mallarını taşımıyorlar. Uluslararası taşımacılıkta da iddialılar. Acaba ne kadar döviz getiriyorlar? Geldik bizim kuyumcularımıza... Dünya altın ticaretinde, ziynet eşyasında, takıcılıkta iddialıyız. Acaba kuyumcularımız ne kadar döviz getiriyor?
Bütün bunları Merkez Bankası'nın yayımladığı ayrıntılı Ödemeler Dengesi tablolarından izlemek mümkün.

Altın trafiği aleyhimize

Kuyumcularımız 2006 yılının tamamında 3.8 milyar dolarlık altın ithal etmişler. Buna karşılık altından yaptıkları ziynet eşyasının geliri 132 milyon dolar. Açık anlatımıyla, altın ithalatı ve ihracatından 2006 yılındaki döviz açığımız 3.7 milyar dolar. (Bu yılın ilk 5 ayındaki açık 1.3 milyar dolar)

Müteahhitlerimiz, üstlendikleri milyar dolarlık işler karşılığı 2006 yılında ülkeye sadece 874 milyon dolar getirmişler. (2007 yılının ilk 5 ayının döviz geliri sadece 361 milyon dolar)

Denizcilerimiz 2006 yılında 2.7 dolar döviz getirmiş, ama biz yabancı gemilere 3.5 milyar dolar taşıma ücreti ödemişiz. Deniz taşımacılığından yıllık döviz açığımız 1.5 milyar dolar. (2007 yılının ilk 5 ayında 684 milyon dolar döviz açığı gerçekleşmiş.)

Kara ve havayolu taşımacılığı yapanların 2006 yılında getirdikleri döviz 2.7 milyar dolar. Yabancılara kara ve hava taşımacılığı için yapılan ödeme 1.1 milyar dolar. Bu sektör ülkeye net 1.5 milyar dolar döviz getirmiş. (2007 yılının ilk 5 ayındaki net döviz girişi 516 milyon dolar)

Altın taşımacılık ve müteahhitlik gelir ve giderleri (Milyon dolar)
	2007	2006	2002
	Ocak	Ocak	Ocak
	Mayıs	Aralık	Aralık
Altın ticareti (net)	-1.377	-3.754	-1.355
- Gelir	282	132	53
- Gider	-1.659	-3.886	-1.408
Denizcilik (net)	-684	-1.500	531
- Gelir	895	2.048	1.509
- Gider	-1.579	-3.548	-1.328
Kara ve hava yolu (net)	516	1.565	330
- Gelir	967	2.749	936
- Gider	-451	-1.184	-606
Müteahhitlik (net)	361	874	832
- Gelir	361	874	832
- Gider	0	0	0