Metin MÜNİR

3G nedir, sırası mıdır?

Telekomünikasyon Kurumu gelecek ay başında ihale yaparak cep telefonu şirketlerinin yeni bir teknolojiye geçmelerine ve daha zengin hizmet vermelerine olanak sağlayacak.
Bu teknolojinin adı 3G'dir. Cep telefonunda üçüncü aşamayı temsil eden bu teknoloji cep telefonunu daha marifetli hale getiriyor. Ses yanında veri, e-mail, video, müzik aktarımına da olanak veriyor.
Kurum bir açıdan geç kaldı çünkü bu teknoloji Japonya'da 2001'de müşterilerin hizmetine sunuldu ve halen 60 civarında ülkede kullanılıyor.
Bir açıdan ise erken, çünkü Türkiye'de telekom piyasasını liberalleştirecek önlemler uygulamaya konulmadı. Sektörde aksak rekabet koşulları hâkim. Sabit telefon ve geniş bantta Türk Telekom tekel durumunda, cep telefonunda ise Turkcell piyasanın üçte ikisine hâkim. Türk Telekom Avea ile cep telefonunda da aktif, Turkcell ise sabit hatlara girmek için altyapı hazırlıyor.

Kablo öldürüldü
Kablo ise devletleştirilip öldürüldü.
Durum tüketicinin aleyhinedir, Avrupa Birliği rekabet kurallarına da aykırıdır.Türkiye'de cep telefonu kullananlar en ucuz hizmeti veren şirkete geçmekte hür değildirler. Çünkü kullandıkları telefon numaraları kendilerine değil, abonesi oldukları cep telefonu şirketine aittir. Şirket değiştirdiklerinde numaralarından vazgeçip yeni bir numara almaları gerekir.
Numara değişikliği tüketicilerin çoğunun göze almak istemediği bir baş ağrısıdır. Sonuçta tüketiciler, metazori, ilk abone oldukları şirkete hapis olmaktadırlar. Diğer şirketler bu müşterileri çalamamakta, müşteri kitlelerini genişletememektedirler.
"Numara taşınabilirliği" adı verilen özgürlüğün yıllarca önce tesis edilmesi gerekirdi. Ama Türkiye'de siyasetçilerin ve bürokratların çıkarları tüketicilerin çıkarlarından önce geldiği için tüketici bu temel haktan mahrum bırakıldı. Bunda Turkcell'in heybetli lobi gücünün de rol oynadığını belirtmem gerekir.
Telekomünikasyon Kurumu dört 3G lisansı satarak Türkiye'ye yeni bir cep telefonu şirketi sokmak istiyor. Piyasada dev Japon telekom şirketi NTT DoCoMo ve İngiliz Orange'ın ihaleye ilgi duyduğu konuşuluyor. Ama üç mevcut oyuncudan ikisinin aksak rekabet koşulları altında ezildiği piyasaya bir üçüncüsünün girmesini beklemek biraz iyimserlik olur.
Bu koşullar altında yapılacak 3G ihalesi en geniş altyapı ve en büyük müşteri kitlesine sahip olma avantajına sahip Turkcell'e yarayacaktır. Bu da onun sektördeki asimetrik durumunu sağlamlaştıracaktır.
Telekom sektörünün yeni nesil teknolojilerden önce liberalleşmeye, tam rekabet koşullarına ihtiyacı vardır. Bu olmadan verilecek bütün lisanslar mevcut güçlü oyuncuları, yani Türk Telekom'u ve Turkcell'i, daha da güçlü, piyasadaki iki başlı tekel durumunu daha da köklü hale getirecektir.

mmunir@milliyet.com.tr