Metin MÜNİR

Kıtlık alametleri

Biz seçimle uğraşırken dünyadan geçimle ilgili çok önemli gelişmeler oluyor.
Kıtlık alametlerinin belirmesi üzerine yapılan panik alışlar dolayısıyla uluslararası piyasalarda buğday fiyatları rekor düzeye yükseldi.
Bunun sonucunda dünyanın her yanında gıda fiyatlarının artması bekleniyor.
Bu beklenti, yağmursuzluğun etkisiyle kötü bir rekolte alınan Türkiye'de gerçekleşmeye başladı bile. Türk-İş'in yaptığı açıklamaya göre, gıda fiyatları bir ay öncesine kıyasla yüzde 0.9 yükseldi, enflasyon ise yüzde 8.5'ten yüzde 9.3'e çıktı. Gıda bağlantılı enflasyon artışının sürmesi bekleniyor.
Dünyanın ikinci büyük buğday üreticisi olan Kanada havaların ters etkisiyle buğday rekoltesinin geçen yıla oranla yüzde 20 civarında düşük olabileceği konusunda bir uyarı yayımladı. Avrupa ve Avustralya'da da aynı durum var.

Et ve tavuk tırmanacak
Düşük rekolte ve yüksek talep bileşimi fiyatların yukarı tırmanmasını etkiliyor. Fiyatlar geçtiğimiz 12 ay içinde yüzde 110 yükseldi ve 2000'den bu yana üçe katlandı.
Financial Times'a konuşan bir uzmanın sözleriyle, "Buğday alıcıları paniğe kapılmaya başladı."
Şikago borsasında aralık teslimi bir kile (36.5 kilogram) buğday bütün zamanların en yüksek rakamı olan 7.54 dolara yükseldi.
Hububat fiyatlarındaki artış çok yakında et, tavuk ve süt ürünlerinin fiyatlarının da tırmanmasına neden olacak.
Uluslararası Hububat Konseyi 2007-2008 dünya buğday rekoltesi tahminini aşağıya çekerek 607 milyon ton olarak açıkladı. Talep ise 614 milyon ton olarak öngörülüyor. Bu, zaten en düşük seviyesinde olan dünya buğday stoklarının daha da ufalmasına neden olacak.

TMO'da esrarengiz gelişme
Bu koşullar altında Avrupa'nın diğer ülkelerinde olduğu gibi Türkiye'de de ekmek fiyatlarının artması kaçınılmaz gibi görünüyor. Fransa'da yenen en popüler ekmek türü olan baget fiyatlarının yüzde 5 artması bekleniyor. İtalya'da ise makarna fiyatlarının yüzde 20 artırılacağı açıklandı.
Türkiye'de düşük rekolte 1.5 milyon civarında bir buğday açığı yarattı. Bu yıl meydana gelen başka bir olumsuz (ve esrarengiz) gelişme Toprak Mahsulleri Ofisi'nin bilinmeyen bir nedenle geleneksel olarak oynadığı piyasa regülatörlüğü rolünden çekilmesidir.
TMO alıcı olmayınca buğdayın neredeyse tamamı sayıları 15i geçmeyen toptancı tüccarlar tarafından satın alındı. Fiyatı TMO değil, bunlar belirleyecekler.
Türkiye Ziraatçılar Derneği Başkanı İbrahim Yetkin TMO'nun eksikliğinde fiyatların aşırı tırmanmasından endişe ediyor.

mmunir@milliyet.com.tr