Metin MÜNİR

Dünya kaynarken TMO'nun tarihi rolünde değişiklik

En önemli görevi buğday piyasasını düzenlemek olan Toprak Mahsulleri Ofisi de (TMO) modaya uyarak serbest piyasa ekonomisine geçti.
TMO geleneksel olarak buğday alım fiyatını belirliyor, bu fiyattan birkaç milyon ton buğday stok ederek piyasayı düzenliyordu.
Nitekim Ofis 2006'da 2 milyon ton, 2005'te 5 milyon ton buğday satın aldı.

Tüccarlar satın aldı
Bu yıl, dün itibariyle aldığı miktar sadece 122.000 ton oldu. Bu geçtiğimiz on yılın en düşük rakamıdır ve Türkiye'nin günlük buğday ihtiyacı 50.000 ton olduğuna göre, iki buçuk günlük ihtiyaca tekabül etmektedir.
Buğday rekoltesinin geriye kalanının tamamını tüccarlar satın aldı.
Dünya buğday fiyatlarının rekor düzeylere çıktığı, stokların en düşük düzeye indiği, panik alımlarının yapıldığı bir ortamda TMO'nun çok az buğday satın alması tüketicileri piyasanın insafına terk ettiğine dair endişeler doğurdu.
Dün konuştuğum, TMO Yönetim Kurulu Başkanı ve Genel Müdürü İsmail Kemaloğlu bu endişeyi paylaşmıyor.
"Genel olarak bir sıkıntı görmüyoruz" dedi Kemaloğlu. "Piyasayı istediğimiz şekilde yönlendirmemiz mümkün. Bunun için büyük stoklara ihtiyaç yok. Elimde etkin enstrümanlar var. Elimdekini satarım desem buğday fiyatı hemen düşer. İthal ederek de iç piyasadan daha ucuza buğday getiririm."
Kemaloğlu TMO'nun Avrupa Birliği'nden 300.000 ton buğday ithal etmek için hazırlıklarını tamamlamak üzere olduğunu söyledi.
"Piyasa spekülatörlere kalıyor diye bir şey yok" dedi.
Türkiye'nin yıllık buğday ihtiyacı 18 milyon ton civarındadır. Kuraklık nedeniyle bu yıl buğday rekoltesi bu miktarın altında kaldı. Türkiye bu yıl 2 milyon ton civarında buğday ithal etmek zorunda kalacak.
TMO Anadolu kırmızı sert buğdayın fiyatını haziranda 42.5 kilo/kuruş olarak açıkladı. Polatlı Ticaret Borsası'nda dün aynı tür buğday kilosu 54.5 kuruştan muamele görüyordu. Bu, yüzde 28 artışa tekabül ediyor.

'Tehlike görmüyoruz'
Şikago borsasında aralık teslimi bir kile (36.5 kilogram) buğday bütün zamanların en yüksek rakamı olan 7.54 dolara satılıyor.
Türkiye Ziraatçılar Derneği Başkanı İbrahim Yetkin, "Daha yolun başındayız" diyor. "Fiyatlar daha çok artacak. Ama çiftçi buğdayını çoktan elden çıkardı. Fiyatların tırmanmasının rantı çiftçinin değil tüccarın olacak. Özel sektörde tekelleşme söz konusu. Piyasa 15 kadar büyük toptancının elinde. TMO, elinde 120.000 ton buğdayla bu oyunu oynayamaz."
Kemaloğlu bu konuda da sakin. "Piyasayı tamamen tüccarlar yönetiyorsa o zaman tehlike vardır" dedi. "Biz böyle bir tehlike görmüyoruz. Tabii ki tüccar olacak. Bu insanlar piyasada olmazsa piyasa olmaz."

mmunir@milliyet.com.tr