|
 |
|
|
MÜZİK
Davulun sesi hoş gelmiyor
Efsanevi caz davulcusu, büyük usta Max Roach tam bir centilmen gibi yaşadığı hayattan ayrıldı
MURAT BEŞER
Ne uzaktan ne yakından; davulun sesi pek hoş gelmiyor, 16 Ağustos gecesinden beri. Sahipsiz yankılanıyor davul, deli bozuk çalıyor. Sahibini yitirmiş köpek gibi uluyor eski döşeğin başında. Feryat figan ağlıyor. Öksüzlüğün boynu büküklüğüyle tınlıyor, 16 Ağustos gecesinden beri.
O boğucu ve sıkıntılı gecede New York üzerinde kayan yıldız, efsanevi caz davulcusu Max Roach'u sarıp sarmalayarak almıştı kollarına son yolculuğu için.
Hal, tavır, davranış nezaketinin yanına Duke Ellington aristokrasisinden model alarak üzerine giydiği zarif esvabıyla tam bir centilmen gibi yaşayan bu büyük usta, 83 yaşındaydı. Ölüme uykusunda yenilen Roach, uzun süredir yaşının verdiği bazı ağrı ve rahatsızlıkları çekmekteydi.
Davulun Shakespeare'i
Bebop tarzını yaratan müzisyenler arasında yaşam boyu yaratıcı duygularını besleyerek büyütmüş neredeyse yegane isimdi Roach. Şaşırtıcı tekniği ve doğaçlama stili, onu siyah müziğin en güçlü tarihsel portresi yapmıştı.
Kendi sınıfından ve renginden gelen tüm insanlar gibi ekonomik açıdan müzik eğitimi almasına olanak yoktu Roach'ın. Herkes gibi o da sadece kalbini ve ruhunu ortaya koyarak attı kendini sokaklara. John Coltrane, Charlie Parker, Louis Armstrong, Ella Fitzgerald; hangisi konservatuar yüzü görmüştü ki?
Amerika'daki en ırkçı eyalette, Kuzey Carolina'da doğmuş olması bir başka bilinci veriyordu genç Roach'a. 16 yaşındaydı, tüm davulcular savaştaydı ve Duke Ellington Orkestrası'nın davuluna oturmak ona nasip olmuştu.
Kenny Clarke'ın ürettiği modern vuruş tarzını pişirerek çağdaş davulculara örnek olan Roach, "Bach'ın melodiyle yaptığını ritimle yapmak" diye tarif ettiği amacına, entelektüel kişiliğini dahil ettiği yeteneği ve çalışkanlığı sayesinde ulaşıyordu.
Melodik çizgiyi çok katmanlı biçimde derinlemesine çalarak geliştiren ilk davulcuydu. Biçemi hem zil-merkezci, hem de pedal-merkezciydi. İkisini aynı anda becerebilmenin imkansızlığını yenen Roach, caz tarihi duvarına resmini altın çerçeve içinde astıran büyük değerlerdendi. Onun önünde davul sadece bir ritim aracı değil, melodik bir çalgıydı. Kendini ilk notada ele veren, "işte bu Roach" dedirten güçlü senkoplarıyla hem eşlikçi hem de dantel işleyen bir melodiciydi.
Yalnızca 4/4'lük ölçüyle swing yapılabileceği hurafesini yıkan davulun Shakespeare'ının, caz tarihinde üç tarza birden damga vurması şaşırtıcı değildi. Kırklı yıllarda bebop, ellilerde cool ve altmışlarda hard-bop fırtınası eserken, sırtına bindiği davulunu soluksuz bir süvari gibi sürmüştü. O bir piyanistin piyanoda çaldığı her şeyi davulunda halledebiliyordu. Bu nedenle ellili yıllardaki beşlisinde piyanodan cayması çok anlamlıydı.
Peşinde koştuğu lirizm duygusunun zirvesine vardığında bestelediği "We Insist! Freedom Now Suite", aynı zamanda siyah adamın özgürlük mücadelesini anlatan son derece kişilikli bir eserdi. Yalnızca o mu? "Speak Brother Speak", "It's Time", "Percussion Bitter Sweet"; cazın gelişimindeki kilometre taşlarını oluşturan bu çalışmalar, aradan onyıllar geçmiş olmasına rağmen kulağa hâlâ oldukça taze geliyor ve siyah Amerikalılar için önemli bir dönemi temsil ediyorlar.
Siyah adamın sesi
Köklerini Amerika'da aramayan, orada bulamayacağının bilincindeki parçalar, Roach'ı, kusursuz müzisyenliğinin yanında önemli bir insan hakları savunucusu kimliğiyle öne itiyordu.
Çalışmadığı dev kalmamıştı; Thelonious Monk, Dizzy Gillespie, Charlie Parker, Bud Powell, Miles Davis, Charles Mingus, Stan Getz, Lee Konitz, Clifford Brown bunlardan bazıları.
Altmışlı yılların Afrika ritimlerini ve korolarını incelediği, ırk eşitliği doğrultusunda büyüyen hareketleri destekleyen anlamlı çalışmalarının ardından, yetmişlerde kurduğu davullardan oluşan M'Boom adlı orkestrada karmaşık ritimler üzerinde yoğunlaştı. 1980'li yıllarda Archie Sheep, Anthony Braxton ve Dollar Brand gibi isimlerle giriştiği ikili konserlerde melodiyle ritmin kan kardeşliğini ilan etti.
Şimdi daha iyi duyuyor musunuz? Davulun sesi pek hoş gelmiyor, 16 Ağustos gecesinden beri.
Satıcınızdan ısrarla isteyiniz
ECM ve TelArc caz dünyasının iki güzide plak firması. İlki Avrupa cazının en önemli sözcülerinden biri Alman, ikincisi klasik ve blues'un yanı sıra cazın mainstream isimlerinin gözde Amerikan markası.
Bir zamanlar fahiş fiyatlarla rafları süsleyen her iki markanın da CD'leri uzun süredir piyasada bulunmuyor, meraklılarını mecburen internete sevk ediyordu. Şimdi bu markalara ait albümler yeni ithalatçılarının makul fiyat politikaları eşliğinde yeniden piyasaya sürüldü.
Duyurulur; ECM, A.K. Müzik, TelArc ise Equinox Music tarafından hudutlarımızdan içeri sokuldu ve dinleyicilerin beğenisine sunuldu. Artık satıcınızdan Dino Saluzzi, Paul Motian, Arturo Sandoval ve Michel Camillo'nun son albümlerini ısrarla isteyebilirsiniz.
Kütüphanede yer açın
Virgin müzik sektöründe yelpazesi en geniş devlerden. Yaptığı en hayırlı işlerden biri country'den seksenlere bir ansiklopedi serisi yayınlaması. Müzikleri tarzlarına göre tasnif ederek oluşturulan bu ansiklopedilerin editörü Colin Larkin, işini iyi bilen titiz biri.
Meşakkatli çalışmalar, sürekli editörü ve ekibi tarafından güncellenerek yeniden basılıyor ve soluk alan bir çalışma haline getiriliyor.
Bu seriden çıkan "Indie & New Wave" ansiklopedisinin 1998 sürümü, Tenedos Yayınevi tarafından Türkçeleştirildi.
Ansiklopedideki metinler kesinlikle kuru ve didaktik değil. İçlerinde arada bir öznel yorumlara da rastlamak mümkün. Bu da bu seriyi alışıldık bir ansiklopedi olmaktan azıcık çıkarıyor. Diskografiler, albüm puanlamaları ve okuma önerileri iyi. Bu kitapvari ansiklopedi, daha iyisi yapılana kadar şimdilik başvurulacak en iyi kaynak. Tek olumsuz not: Çeviriler biraz daha iyi olabilirdi.
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
Sitene Ekle
İletişim Kurumsal
Blog
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
