Erdal'ın ağabeyi hâlâ 'sakıncalı'

12 Eylül'de 17 yaşında idam edilen Erdal Eren'in ağabeyi Erkan Eren, "Yaşı için inceleme bile yapmadılar. Özür dilemesi gereken devlet, beni hâlâ sakıncalı buluyor" dedi

Gökçer Tahincioğlu - Ankara

17 yaşında olduğu halde yaşı büyütülerek idam edilen 12 Eylül'ün simge ismi Erdal Eren'in bir yaş büyük ağabeyi Erkan Eren, güvenlik soruşturmalarında hâlâ "sakıncalı" olarak görülüyor.
78'liler Derneği geçen hafta 12 Eylül'ü kalın bir dosyayla AİHM'ye taşıdı. 78'lilerle, Erdal Eren'in 27 yıldır suskunluğunu bozmayan annesi Şadan Eren'in ilginç buluşması, 12 Eylül'ün yakıcı izlerini bir kez daha canlandırdı.
Şadan Eren, oğlunun idam edildiği 13 Aralık 1980 gecesinden 3 yıl sonra kocasını da yitirdi. Kocasının hayatını kaybetmesinden yaklaşık 15 gün sonra askeri bir aracın çarpmasıyla günlerce komada kalan Şadan Eren, yaşama döndükten sonra da acılarını hiç dillendirmedi.

Oğlu için imza

Şadan Eren, geçen günlerde Ankara'da Yüksel Caddesi'ndeki İnsan Hakları Anıtı önünde, "Darbeciler yargılansın, madalyaları geri alınsın" afişi altında imza toplayan gençleri görünce, uzatılan dilekçeye imza attı. İmzadaki, "Eren" soyadını görünce, "Erdal Eren'i tanır mısın teyze?" diye soran genç, "Annesiydim oğlum" yanıtını alınca sustu, ne diyeceğini bilemedi.
Annesi gibi sessizliği tercih eden Erkan Eren, bu olay için, "Annem eve geldiğinde mutluydu o gün" dedi.

'Mühendis olacaktı'

Erkan Eren, yaşadıklarını Milliyet'e şöyle anlattı:
"Erdal'dan 1 yaş büyüğüm. Gaziantep'te üniversitede okuyordum. Ankara'ya geldim. Sabah biraz konuştuk. Dönmedi bir daha. MHP'li bakanın koruması tarafından öldürülen öğrenci için protesto gösterisine katılmış. İnzibatlar ateş açınca inşaata sığınmışlar. Sonra silahla yakalandığı, bir askeri öldürdüğü iddia edildi.
Beşevler Yapı Teknik Lisesi'nde okuyordu. Mühendis olmak istiyordu benim gibi. Ölen ere yakından ateş edilmiş olmasına, atış yönünün Erdal'ın durduğu yerle aksi istikamette olmasına rağmen 2.5 duruşmada biten düzmece bir yargılama sonunda astılar onu. Yaşı için inceleme bile yapmadılar. '18'ini doldurdu' dediler. Bir kurban gerekiyordu ve Erdal oldu.

'Gizledik onu'

"Ailemizden özür dilemesi gereken devlet, beni hâlâ sakıncalı buluyor. İş için çağrıldığımız Dışişleri Konutu'na, diğer elemanlar alınırken, güvenlik soruşturması sonrası ben alınmıyorum. Erdal'ın mezarının yakınında Erdal'ın ölümünü protesto ederken gözaltına alınıp öldürülen Ercan Koca'nın mezarı vardır. Bunların hesabı sorulamadı, sorulacağına da inanmıyorum. Oğlum 14 yaşına bastı. Uzun süre gizledik olanları. Şimdi biliyor, gurur duyuyor amcasıyla. Bana soruyor Erdal'ı. Bir daha böyle bir dönem yaşanmasın. Tek dileğimiz bu."

12 Eylül'de ne oldu?

12 Eylül 1980 askeri müdahalesinin üzerinden tam 27 yıl geçti. Genelkurmay Başkanı Kenan Evren'li Milli Güvenlik Konseyi, siyasi partileri, sendikaları, dernekleri ve tüm sivil toplum örgütlerini kapattı. Parti genel başkanları, yöneticileri, çok sayıda milletvekili tutuklandı, siyasi faaliyetler askıya alındı. 2 Eylül generalleri, Anayasa'ya, kendilerinin ve emirlerini uygulayanların yargılanmasını engelleyen bir düzenleme ekledi.
Darbenin ağır bilançosu şöyle:

Darbe öncesi ve sonrasında yaklaşık 5 bin kişi öldü.

650 bin kişi gözaltına alındı. (gayri resmi rakamlara göre 1 milyon)

Gözaltı süresi 90 güne çıktı.

230 bin kişi yargılandı.

14 bin kişi vatandaşlıktan çıkarıldı.

30 bin kişi yurtdışına kaçtı.

171 kişi gözaltında öldü.

388 bin kişi pasaport alamadı.

30 bin kişi sakıncalı bulunarak işten çıkarıldı.

Siyasi partiler, sendikalar ve dernekler kapatıldı

Cezaevlerindeki uygulamaları protesto eden 15 kişi öldü.

1468 kişi idama mahkum edildi. TBMM'ye dosyası gönderilen 259 kişiden 50'si idam edildi.

132 bin kitap yakıldı.

12 Eylül'ün yıldönümünde çocuklarını kaybeden bazı aileler hâlâ kendilerine yazılan son mektupları bekliyor. 78'liler Derneği üyeleri, idam edilen arkadaşlarının son mektuplarına ulaşmaya çalışıyor. 3 aile bunun için derneğe başvurdu. Dernek avukatları da Kara Kuvvetleri Komutanlığı'na...