Yeni anayasa tartışmaları

22 Temmuz seçiminden sonra hemen yeni anayasa çalışmaları gündeme girdi. İktidar partisi AKP yeni bir anayasa taslağı hazırlığını sürdürüyor. Bu amaçla Prof. Dr. Ergun Özbudun başkanlığındaki akademisyen heyetine yaptırılan çalışma kamuoyuna açıklandı.
Başka partiler ve sivil toplum örgütleri de yeni anayasa taslakları hazırlıyorlar.
Taslaklar kamuoyuna yansıdıkça bu konudaki tartışmalar da kızışıyor.
Anayasa yapmak zor bir iştir. Başbakan Yardımcısı Cemil Çiçek, geçtiğimiz günlerde yaptığımız bir sohbette bu zorluğu şöyle ifade etmişti:
"Türkiye gibi ülkelerde anayasa yapmak, petrol bulmaktan zordur."
Yeni anayasa taslaklarının ortaya çıkmasıyla bu işin zorluğu da kamuoyuna yansımaya başladı.

Güven eksikliği
Bugüne kadarki tartışmaların ortaya çıkardığı en önemli gerçek, AKP'nin anayasa çalışmalarına karşı duyulan "güvensizlik" oldu. Oysa anayasa gibi temel sözleşmelerin toplumun bütün kesimlerince "güven" duyulan çalışmaların sonucu olması gerekir.
Güvensizliğin iki temel nedeni var:
1- AKP'nin 22 Temmuz seçimlerinde yüzde 47 gibi çok yüksek bir oy desteğiyle çıkar çıkmaz yeni anayasa yapmaya yönelmesi,
2- AKP'nin mevcut Anayasa ve sistemle çatışma alanlarının "laiklik" alanında bulunması.
AKP'nin yapacağı anayasa çalışması bu nedenle güvensizlik doğuruyor.
Anayasanın toplumun tüm kesimlerince benimsenmesi ve çok geniş bir toplumsal mutabakata dayanması gerekir. Bunu sağlamanın yolu ise yeni anayasanın sadece AKP'nin TBMM'deki çoğunluğuna dayanılarak yapılmamasıdır. Böyle yapılırsa bu AKP anayasası olur ve tepki doğurur.
Elbette ortaya çıkan ve çıkacak olan bütün taslaklardan ve görüşlerden yararlanmak gerekir. Olumlu yönlerini almak gerekir. Ancak bu, AKP'nin çalışmayı bütün topluma mal etmesiyle olur.

İlkelerde uzlaşma
Yeni anayasa yapılırken tüm toplumu kapsayacak bir ortamın oluşması için öncelikle "ilkeler uzlaşması"nın sağlanması şarttır.
Bunun yerine AKP'nin "hassasiyetleri" ve "politik hedefleri"ni gözeterek bir anayasa yapılması büyük sakıncalar doğurur.
Bu açıdan "neden yeni bir anayasa yapıldığı"nın topluma izah edilmesi gerekir.
İlkeler üzerinde uzlaşma açısından ise dikkat edilmesi gereken hususlar şöyle sıralanabilir:
1- Yeni anayasa sadece AKP'nin türban ve imam hatipliler sorununu çözmek için hazırlanmamalıdır,
2- Yeni anayasa Atatürk ilke ve devrimlerinin budanması amacı gütmemelidir.
3- Yeni anayasa Türkiye Cumhuriyeti'nin temel direğini oluşturan laiklik ilkesinin içini boşaltmamalıdır.
4- Yeni anayasa Türkiye Cumhuriyeti'nin üniter devlet yapısı ve ulusal birliğini zedeleyecek anayasal kapılar açmamalıdır.
5- Yeni anayasa ülkede dil ve eğitim birliğini bozacak gedikler taşımamalıdır.
6- Yeni anayasa yargıyı siyasallaştıracak kanallar açmamalıdır.
Bu temel ilkelerde uzlaşma sağlanmadan TBMM çoğunluğuna dayalı bir dayatmayla anayasa yapılması toplumsal uzlaşmayı değil, çatışmayı körükleyecektir.

fbila@milliyet.com.tr

Yazarın eski yazılarına ulaşmak için tıklayın