|
 |
|
|
7'DEN 77'YE OKUL DIŞI BİLGİLER
Hayvanlar yalan söylemez
Bu başlık, benim elimden düşürmediğim kitaplar arasında yer alan Günışığı Kitaplığı'nın "Çıtır Çıtır Felsefe" dizisinin yaratıcıları Brigitte Labbe ve Michel Pueeh'a ait. (Bugüne kadar okumadıysanız, okumanızı salık veririm. Çünkü bu kitaplar, çocuklardan daha çok bence yetişkinlerin okuması gereken kitaplar.)
* * *
Çocuk eğitiminde ön sırayı alan öğüt başlıklardan biri, hatta en önde geleni yalan ve yalancılık üzerinedir. Yalanı konu edinen pek çok çocuk kitabı vardır. Tabii bir o kadar da deyim ve atasözü: "Yalancının mumu yatsıya kadar yanar. Yalancının evi yanmış, kimse inanmamış. Dünya tükenir, yalan tükenmez. Ardıcın közü olmaz, yalancının sözü olmaz. Yalan dolan. Yalancı pehlivan," gibi. Bir de tüm bu sözleri tersine çeviren sözler vardır: "Yalandan kim ölmüş?" gibi. Yalancı çobanın öyküsünü herkes bilir: Çoban, "Sürüyü kurt kaptı!" diye bağırır. Bütün köylüler koşarak ona yardıma gelirler. Bakarlar ki, çoban eğlenmek için şaka yapmış. Bir olur, iki olur, üçüncüde gerçekten sürüye kurtlar saldırır; çobanın bütün çağrısına karşın yine de kimse yardıma gelmez. Bu kez çoban, sürüsünü gerçekten kaybeder.
* * *
Yalanın, ne yapılırsa yapılsın saklanamayacağını, bir biçimde ortaya çıkacağını en iyi biçimde anlatan öykü de "Pinokyo"dur. Pinokyo, her yalan söylediğinde tahta burnu uzar, yalanı sürdürdükçe de bu uzama sürer. Çocuklarımıza, ne kadar yalanın kötülüğü hakkında öğütler versek de, ne biçimde olursa olsun, yetişkinler olarak yalanı yaşamımızdan çıkaramıyoruz. Başkalarını üzmemek için, sevindirmek için, kötü bir haberi duyurmamak için... Neden ne olursa olsun, yetişkinler çocuklardan daha çok yalan söylüyor. Üstelik de, "Yalan söylemek ayıp," diyerek.
* * *
Brigitte ve Michel, "Gerçekten ve Yalancıktan" kitabının "Hayvanlar yalan söylemez" bölümünde, hayvanların neden yalan söylemediğini çocuklara söyle anlatıyor: "Hayvanlar yalan söylemez. Bir köpek sahibini yalancıktan korkutmak için evin çevresinde bir hırsız dolaşıyormuş gibi havlamaz. Havlarsa bu gerçekten biri geldiği içindir. Eğer sivri dişlerini gösteriyorsa gerçekten hırsızı kaçırmak içindir; yoksa, öyle yapıyormuş gibi görünmek için değil. Eğer köpek kanepeye çiş yaparsa, kimseyi bunu başkasının yaptırdığına inandırmaya çalışmaz. Azarlanmamak için çişi yapanın evin bebeği olduğunu söylemez. Böyle olmasının nedeni, hayvanların doğruyu söylemek gerektiğini anlamış olmaları değildir. Hayır. Yalan söylemezler, çünkü konuşamazlar. Yalnızca insanlarda olan bu özellik, hayvanlarda yoktur. Sözcükler, cümleler, dil. İnsanlar, sözcükler aracılığıyla duygu ve düşüncelerini birbirlerine aktarırlar. Sözcükler doğruyu söylemeye yarar."
* * *
Çocukça bir duyarlılıkla insana, evrene, çevrenize, içinize gerçekten dönüp bakmak isterseniz bence hemen "Çıtır Çıtır Felsefe" kitaplarından bir tanesini edinin. Çünkü bütün diziyi okumak için büyük bir istek duyacaksınız. Burnum uzamadı, rekam olsun diye yalan da söylemiyorum!..
yural@milliyet.com.tr
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
Sitene Ekle
İletişim Kurumsal
Blog
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
