Dolar sonunda 1.20'yi de gördü

Türk yatırımcısının klasik tasarruf aracı olan dolar, 6 yıl 7 aylık aradan sonra bankalararası piyasada dün ilk kez 1.20 seviyesine kadar düştü

ORHAN TEKEOĞLU

Dolar, aralarında YTL olmak üzere dünyadaki birçok para birimi karşısında hızla değer kaybediyor. Dolar dün bankalararası piyasada YTL karşısında gün içinde 1.20'yi de görerek 6 yıl 7 aylık aradan sonra en düşük seviyesine kadar düştü. Dolar gün sonunda 1.2150'den kapandı. Euro dolar paritesi de dün bir ara 1.42'ye kadar çıkarak tüm zamanların en yüksek değerine kadar ulaştı.
19 Şubat 2001'de dönemin Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer'in, yine dönemin Başbakanı merhum Bülent Ecevit'e Anayasa kitapçığını fırlatmasından önce 686 lira düzeyinde seyreden dolar, siyasi krizin patlak vermesiyle 22 Şubat'ta dalgalı kura geçilmesiyle bir anda 962 liraya fırlamıştı. Dolar serbest piyasada bir günde yüzde 31'lik artış gösterirken, Merkez Bankası'nın kurlarına göre de yüzde 40'lık artış yaşamıştı.
Yine aynı günlerde gecelik repo faizleri yüzde 40'lardan yüzde 7.500'lere, bono faizleri de yüzde 90'lardan yüzde 155'lere kadar tırmanmıştı.

Üç yıl arayla iki kez 1.7'yi geçti

Dolar serbest piyasada 23 Şubat 2001'de ilk kez bugünkü değeri 1 YTL olan 1 milyon lira ile tanıştı. 31 Mayıs 2001'de dolar ilk kez yine bugünkü değeriyle 1.20 YTL'li rakamları gördü. 11 Eylül saldırılarından sonra 1.65'e, 24 Mart 2003'te de Irak Savaşı sırasında ABD ile restleşmeden kaynaklanan endişelerle dolar tüm zamanların en yüksek rakamlarından 1.75'e kadar çıkmıştı. Avrupa Birliği (AB) kapısının Türkiye'ye açılmasının verdiği iyimser hava ile 2005'in mart ayı başında 1.25'lere kadar inen dolar, bir yılı aşkın bir süre adeta yerinde saydı.
Mayıs 2006 tarihine kadar gerek yurtiçi gerekse yurtdışı kaynaklı dalgalı seyir izleyen dolar, içeride Merkez Bankası Başkanı'nın atanmasıyla başlayan ancak daha sonra global likidite krizinin de etkisiyle 23 Haziran 2006'da gün içinde 1.77'lere kadar çıktı. Ancak aynı gün 1.70'le kadar indi. Doların YTL karşısındaki son 15 aylık değer kaybı ise yüzde 28.5'e ulaştı.

Dolar dünyada da eriyor

Doların sadece YTL karşısında değil başta Brezilya, Güney Afrika, Macaristan olmak üzere gelişmekte olan ülkelerin para birimleri karşısında da hızla değer kaybettiğini belirten uzmanlar, geçen yıl şubat ayı ortalarında Merkez Bankası'nın 5 milyar dolara yakın alımı olmasaydı, doların bugün 1 YTL'ye kadar inmiş olabileceğini söylediler.





Dolar neden düşüyor?

FED'in faiz indirimlerinin devam edeceği beklentisi.

ABD ekonomisine ilişkin büyüme endişeleri.

Gelişmekte olan ülkelerde risk alma iştahı arttı.

Türkiye'de reel faizin hâlâ yüksek oluşu.

MB'nin faiz indirimine geçmesi yabancıların bono talebinin sürmesine neden oluyor.

Başta Asya ve Uzakdoğu'da rezerv para olması tarşılıyor.

Global tahvilden 3 Ekim'de 1.2 milyar dolar geliyor

Hazine'nin önceki gün tamamlanan 2018 vadeli yeni tahvil ihracıyla sağlanan 1 milyar 250 milyon dolarlık kaynak, 3 Ekim'de Hazine hesaplarına girecek. Hazine'den yapılan açıklamaya göre ihracı önceki gün tamamlanan 3 Nisan 2018 vadeli tahvilin kupon oranı yüzde 6.75, yatırımcıya getirisi ise yüzde 6.85 olarak gerçekleşti.
Benzer vadedeki ABD hazine tahvillerine göre getiri farkı (spread) 222 baz puan oldu. İhraca ilişkin tutar 3 Ekim 2007 Çarşamba günü Hazine hesaplarına girecek.
Tahvile 20 farklı ülkeden ihraç tutarının yaklaşık 3 katı talep geldi. Tahvilin yüzde 41'i ABD, yüzde 27'si Avrupa, yüzde 27'si Türkiye, yüzde 5'i ise diğer ülkelerdeki yatırımcılara satıldı. Bu yıl yapılan tahvil ihraçlarıyla yaklaşık 4.6 milyar dolar tutarında kaynak sağlandı.