Hurşit GÜNEŞ Gösterge

TZOB: Ramazan fiyatları yükseltmedi, diyor. Ama gerçek farklı!

Her ramazanda ortalık çok pahalılaştı şikâyeti çıkar. Trafik kazalarının istatistiki olarak arttığı bilinse de, ramazan ayının tüm gıda fiyatlarını yukarı çekmesi konusunda tam bir netlik gözlenmiyor. Ramazan ayı bazen gıda fiyatlarının mevsimsel olarak yükseldiği aylara geliyor ve ramazanın pahalılık getirdiği sanılıyor. Aksinin olduğu da oluyor; gıda fiyatları özellikle temmuzda hızla düşmeye başlıyor. Ama o aylarda ramazanın getirdiği bolluktan bahsedilmiyor.
Şimdi bu ramazanda ne olduğu merak edilebilir. Bu ramazan gıda fiyatlarının yükselmeye başladığı aylara geldi. Birçok meyve ve sebze eylül ayından itibaren pahalı olmaya başlar. Çünkü ekim sonrası artık sera ürünleri devreye girmeye başlar.
Bu konu hakkında sağlıklı bilgi verebilmek için Türkiye Ziraat Odaları Birliği 27 Ağustos'ta yani ramazan başlamadan önce marketlere giderek fiyatlara bakmış. Sonra tekrar 19 Eylül'de yani ramazan başlar başlamaz bu ürünlerin fiyatlarını kontrol etmiş. TZOB bu tabloya bakarak ramazanın fiyatları etkilemediğini savunuyor. Oysa tablodaki veriler etkilemediğini değil, etkilediğini gösteriyor.

Aracıların rolü
TZOB'un asıl tezi ise üretici ile market arasındaki aracıların olması. Tüketiciyi asıl sıkıntıya sokan durum bu. Birinci aracı hal... İkincisi de pazar... Hal-üretici fiyat farkı kimi ürünlerde an az yüzde 19 olurken, kimi ürünlerde yüzde 90'lara kadar çıkabiliyor. Bu fark elbette astronomik.. İkinci aracı ise pazar... Eğer üretici ürününü doğrudan pazara getirirse fiyatlarda yüzde 34-150 arasında bir fark doğuyor; yani artış çok daha fazla oluyor. Kısacası, gıda üreticiden tüketiciye ulaşıncaya kadar fiyat farkı çoğu zaman yüzde 100-200 arasında değişiyor. TZOB'a göre üretici ürününün para etmemesinden, tüketici de pahalılıktan şikâyet ediyor.
TZOB'un ikinci tezi de kurutulmuş ürünlerde fiyat artışlarının mevsimsel olması. Ancak bu açıklamaya tümüyle katılmak mümkün değil. Çünkü ramazanda kuru gıdalar çok daha fazla tüketiliyor. Ve bu ürünlerde fiyat artışlarının çok daha yüksek olduğunu açıkça görüyoruz..
Balık fiyatından da biliriz. ramazanda balık fiyatları düşer, sonra hemen artar. Çünkü nedense iftarda balık biraz zayıf kaçar. Mesela pide balığa banıp yenemez... Ancak ramazanın enflasyon üzerindeki etkisi sınırlıdır. Çünkü ramazanda artan fiyatlar ertesi ay eski düzeyine düşer. Sadece o arada gıda satıcısı voliyi vurmuş olur.

Ramazan öncesi ve sürecinde gıda fiyatları
	27 Ağustos	19 Eylül	Yüzde değişim
Kavun	1,16	0,89	-23,3
Kuru incir	6,90	5,66	-18,0
Yeşil fasulye	3,43	2,94	-14,3
Domates	1,40	1,28	-8,6
Üzüm	1,38	1,29	-6,5
Patlıcan	0,69	1,44	108,7
Kuru fasulye	2,70	4,13	53,0
Nohut	2,50	3,29	31,6
Kırm. mercimek	1,80	1,99	24,4
Süt	1,52	1,74	10,8
Salatalık	1,26	1,67	8,7
Peynir	6,90	7,40	7,2
Yeşil mercimek	2,30	2,46	7,0
Karpuz	0,47	0,50	6,4
Yumurta	0,20	0,21	5,0