Güngör URAS Olayların içinden

Merkez Bankası yüksek faizle borçlanarak rezervini artırıyor (Ucuz faizle yurtdışında bonoya bağlıyor)

IMF'nin şimdilerdeki beklentisi Merkez Bankası'nın döviz rezervlerinin yükseltilmesi. Böylece herhangi bir kriz durumunda yabancılar Türkiye'den alacaklarını alıp gitmek istediklerinde, sorun çıkmaması. Yabancıların getirdikleri dövizleri ucuz fiyatla geri alarak Türkiye'den çıkabilmeleri.
İyi de... Merkez Bankası rezervini artırdığında topladığı dövizleri ne yapacak?
Nerede saklayacak?
Şimdilerde Merkez Bankası'nın döviz rezervleri (brüt) 70.7 milyar dolara ulaştı. Merkez Bankası'nın taahhütleri düşüldükten sonra net döviz birikimi 28.2 milyar dolar.
Merkez Bankası, döviz birikiminin 27.1 milyar dolarlık bölümünü yıllık yüzde 4-5 oranında faiz getirisi olan ABD hazine bonosuna bağlamış durumda. Benzer büyüklükteki birikim yıllık yüzde 4 dolayında faizi olan AB ülkelerinin hazine kâğıtlarına bağlanmış. Kalanı ise kısa vadeli yatırım araçlarında değerlendiriliyor.

ABD'ye borç veriyoruz
ABD hazine bonolarına Türkiye'den bağlanan para Merkez Bankası'nın birikimleriyle sınırlı değil. Sabah gazetesinden Rahim Ak'ın belirlemelerine göre, Türk özel sektörünün de 14 milyar dolarlık ABD hazine bonosu yatırımı var.
Merkez Bankası ve Türk özel sektörü bir arada ABD ekonomisine 41 milyar dolar tutarında parasal destek sağlıyor.
Yüzde 4-5 faiz ile ABD hazine bonolarına ve AB ülkelerinin bonolarına yatırdığımız dövizlerin bize maliyeti yüzde 20 dolayında. Merkez Bankası'nın yüksek faiz politikası nedeniyle biz dövizi yüzde 20 gibi çok yüksek net getiri karşılığı ülkeye çekiyoruz. Sonra da ülkeye bu kadar pahalı çektiğimiz dövizi yurtdışında zararına bonoya, faize bağlıyoruz.
Açık anlatımıyla, yüzde 20 faiz ödeyerek, borçlanarak bulduğumuz, satın aldığımız dövizleri yurtdışında yüzde 4-5 oranındaki faizle bonoya bağlıyor, aradaki farkı halkımıza ödetiyoruz.

Paralar ABD'ye gidiyor
Diğer ülkelerin merkez bankaları da paralarını ABD bonolarına, AB ülkelerinin bonolarına bağlamıyor mu? Evet bağlıyor. Fakat o ülkeler yüzde 20 faizle döviz toplamıyor. O ülkelerde merkez bankalarının ve bankaların faizleri zaten yüzde 5'ler dolayında.
ABD Hazinesi'nin internet sitesinde yayımlanan tabloya göre, 2007 yılında ABD hazine bonolarına merkez bankalarınca bağlanan para miktarı 2 trilyon 218 milyar dolara ulaşmış durumda. ABD bonolarına en fazla yatırım yapan merkez bankaları 613 milyar dolarla Japonya, 405 milyar dolarla Çin, 190 milyar dolarla İngiltere, 122 milyar dolarla Körfez ülkeleri ve 93 milyar dolarla Brezilya merkez bankaları.
Şimdilerde bir yanda doların faizi düşerken, öte yanda dolar euro'ya karşı değer kaybederken, ABD bonolarına yatırım yapan ülkelerin dolardan euro'ya geçiş yapıp yapmayacakları konusu tartışılıyor.
Böyle bir hareket hem ABD ekonomisini güç duruma iter hem de doların daha fazla değer kaybına yol açar.

guras@milliyet.com.tr