İngiliz Communicaid şirketinden, Malezya'da iş yapanlara uyarılar:

Sarı giyme, sıkı sıkı tokalaş namaz vakti görüşme olmaz

Malezya, yabancıların iş yaparken dikkat etmeleri gereken birçok kuralın olduğu bir ülke. Örneğin iş görüşmelerinde sarı giyilmemesi tavsiye ediliyor. Çünkü sarı, kraliyetin rengi

SERKAN ARMAN - AHMET DESTİCİ

Malezya'yla ekonomik ilişkiye giren işadamlarının, bazı dini hassasiyetleri göz önüne alması gerekiyor. Aralarında İngiliz Savunma Bakanlığı, BBC muhabirleri, IKEA, Sony ve Vodafone'un da bulunduğu kişi, kurum ve kuruluşlara değişik kültürler hakkında danışmanlık hizmeti veren İngiliz Communicaid adlı şirketin Malezya'da başarılı iş ilişkileri kurmak için verdiği tavsiyeler şu şekilde sıralanıyor:

Malezya'da bir iş görüşmesi ayarlarken namaz saatlerine dikkat etmek gerekiyor. Cuma günleri de dini hüviyetinden dolayı toplantı için çok uygun bir gün olarak görülmüyor.

Malezyalı işadamlarıyla ilk karşılaşmada sıkı bir tokalaşma yapılması tavsiye ediliyor. Ancak Malezyalı işkadınlarının eli, onlar uzatmadan sıkılmıyor. Ellerini uzatmazlarsa kadınları baş selamıyla veya eğilerek selamlamak gerekiyor.

Kadercilik yaygın

Malezya'da yaygın olan kadercilik de iş dünyasının göz önüne alması gereken bir konu olarak görülüyor. Malezyalıların önemli kısmının, Çin ve Hint kökenliler de dahil, iş kararı verirken manevi dünyalarına da başvurduğu belirtiliyor.

Müslümanlar ve Hindular hoş karşılamadığı için iş görüşmeleri sırasında sol elle yemek yemeye ve karşı tarafa bir şeyler uzatmaya iyi gözle bakılmıyor.

İmzadan sonra pazarlık

Malezyalılar hislerinin yüzlerine yansımamasına dikkat ediyor. Endişe ya da utanç duyduklarında ve onaylamadıkları bir durumla karşılaştıklarında bunu gülerek maskeliyorlar. İş görüşmelerinde, Malezya tarafı, hislerini açığa vurmaya zorlandığı durumlarla karşılaşırsa anlaşmalar zora giriyor.

İşadamlarının çoğu Çin kökenli olduğu için Malezyalılara sunulacak kartvizitlerde Çinceye yer vermek avantaj sağlıyor. Kartviziti iki elle sunmak ve karşı tarafın kartvizitini alınca bir süre incelemek iş görüşmelerinde artı puan anlamına geliyor.

Malezyalılarla iş görüşmeleri çok uzun sürebiliyor. Bir anlaşmada imzaların atılması anlaşmaya nokta koymuyor. İmzadan sonra da müzakereler sürüyor.

İşadamına kilosu soruluyor

İş görüşmesi yapılan Malezyalılara hediye olarak içki götürülmemesi tavsiye ediliyor.

Toplantılarda Malezyalı yaşlı işadamları kendilerine öncelik verilmesini ve hürmet gösterilmesini bekliyor.

Yeni tanışan kişilerin birbirine kişisel sorular sorması normal karşılanıyor. İş görüşmeleri öncesi işadamları birbirine evli olup olmadığını, gelirini, yaşını ve hatta kilosunu sorabiliyor.

Sarı renk eksi puan

Sarı renk Malezya kraliyet ailesinin simgesi olduğu için iş görüşmelerinde giyilmemesi tavsiye ediliyor.

İş görüşmelerinde sırasında Malezya tarafının ara sıra sessizliğe bürünmesinin normal bir durum olduğu belirtiliyor. Sessizlik gerginlik değil, düşüncelerin toplanması için fırsat olarak görülüyor.

Nasıl yönetiliyor?

13 eyalet, 3 federal bölgeden oluşan Malezya'da her eyaletin bir kralı var. Ayrıca 9 eyalette de sultan yer almaktadır. Bu sultanların kendi aralarından seçtikleri bir sultan 5 yıl süreyle Malezya Kralı oluyor. Federal yasaların dışında eyaletler geniş bir bağımsız alana sahip. Bir eyalette laik milliyetçi bir parti iktidara gelirken bir başkasında İslam Partisi iktidara geliyor ve her ikisi de farklı yöntemleri uyguluyor. Federasyon olan ülkenin dini İslam. Nüfusun yüzde 60'ı Müslüman, geri kalanı ise Budist veya Hindu.

Malezya Başbakanı Ahmet Bedevi rahatsızlığını bildirdi

Malezya Başbakanı Abdullah Ahmet Bedevi'nın, "Türkiye Malezya olur mu?" tartışmalarından rahatsız olduğu ve Malezya'yı bu tartışmaların içine daha fazla sokmak istemediği öğrenildi.
Başbakan'ın Malezya ile iş yapan işadamlarından konuşmamalarını rica ettiği belirtildi. Konu hakkında hayli hassas olduğu belirtilen Bedevi'nin şahsi isteğine uyan Türk işadamları bu dönemde Malezya ile ilgili olarak konuşmama kararı aldı.
Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu'ndan (DEİK) Milliyet'e konuyla ilgili olarak yapılan açıklamada şunlar söylendi:
"Malezya, Türk basınında sürdürülen tartışmanın mantıksız ve üzücü olduğunu düşünüyor. Türkiye-Malezya ilişkileri her geçen yıl daha da gelişirken bu tür 'ötekileştirme'lerin yaratılmaya çalışılması iki ülke ilişkilerini zedeleyebilecek seviyeye sürüklenmemeli. Malezyalı makamlar Türk kamuoyunu yakından takip ediyor.
Malezya ile iş yapan DEİK üyesi işadamlarının genel görüşü Malezya'nın 14 farklı dil ve 16 farklı azınlığa sahip bir ülke olarak sorunsuz ve demokratik bir şekilde yönetildiği. Hatta pek çok işadamı ve devlet görevlisi Malezyalıların 'İş yaparken din kartını kullanmayalım; mal ve fiyat iyiyse işi yaparız, yoksa yapmayız' dediğini bildiriyor.
DEİK üyesi işadamları Türk basınında son dönemde resmedilen Malezya'ya, okudukça şaşırdıklarını, Malezya'nın budistten hıristiyana, şintoistten Müslüman'a barış içinde yaşayan bir ülke olduğunu, son 10 yılda da bir değişim görmediklerini dile getiriyor."

Bodrum'da ava çıkmıştı

Malezya Başbakanı Bedevi bir süre önce Türkiye'de yaptığı gezi ile de gündeme gelmişti. Aralık 2006'da Malezya'dan Venezüella'ya giderken Bodrum'a uğrayan ve yatla balık avına çıkan Bedevi'nin, Gökova'da izinsiz avlandığı öne sürülmüştü.
Av ve Yaban Hayatı Koruma Geliştirme ve Tanıtma Vakfı Başkanı Ali Hikmet Alp, Bedevi hakkında kaçak avlanmak suçlamasıyla suç duyurusunda bulunmuştu.

Dış ticaret hep Malezya'dan yana

Türkiye'nin Malezya'ya ihracatı 1997'ye kadar artma eğilimindeydi. 1998'de Asya krizi nedeni ile yüzde 70'e yaklaşan bir düşüşle 41.7 milyon dolara geriledi.
2002 ve 2003 yıllarında tekrar artmaya başladı. Türkiye, Malezya'ya 211 adet zırhlı muharebe aracı sattı. 2004 yılında bu satış tamamlandığında rakamlar 2001 düzeyine geriledi. İhracat geçen yıl 60 milyon dolara ulaşabildi.
İnşaat ve müteahhitlik iki ülke arasında en fazla işbirliği vaat eden sektörlerin başında geliyor. Malezya'da Türk inşaat ve müteahhitlik firmaları 2002 sonu itibariyle toplam 68 milyon dolar tutarında üç adet proje tamamladı.
Malezya'ya 211 adet zırhlı muharebe aracı satışı, Türkiye'nin, şimdiye kadar tek kalemde en geniş kapsamlı ihracatı oldu.
Malezya'dan ithalat ise sürekli ihracatın üzerinde seyretti. 2006 itibariyle Türkiye'nin Malezya ile ticaretteki açığı 324 milyon dolar.

Dış ticaret (bin dolar)
Yıl	İhracat	İthalat	Denge
1997	134.417	283.224	-148.807
1998	41.743	284.674	-242.930
1999	36.523	218.828	-182.305
2000	39.033	265.869	-226836
2001	35.274	239.369	-204.095
2002	113.039	241.788	-128.749
2003	227.270	390.654	-163.385
2004	52.453	646.747	-594.294
2005	57.250	782.247	-724.997
2006*	19.924	344.755	-324.831
2007*	25.567	458.800	-433.233

Kaynak: DİE, *Ocak-Mayıs Dönemi

Türkiye'deki Malezya yatırımları

Türkiye'de toplam tutarı 70 bin YTL olan iki adet Malezya yatırımı bulunuyor. Türkiye Malezya II. Dönem Karma Ekonomik Komisyon Toplantısı sırasında ülkenin ulusal otomotiv şirketi olan Proton'un Türkiye'de montaj yatırımına ilişkin planları olduğu dile getirildi ve şirket Türkiye'de çeşitli incelemeler yaptı.

Malezya'daki Türk yatırımları

Malezya'da fiber optik kablo üretimi, tekstil ve konfeksiyon, inşaat malzemeleri ve dış ticaret alanlarında faaliyet gösteren kayıtlı 5 Türk yatırımı bulunuyor.
İki ülke arasında en önemli proje Malezya Maliye Bakanlığı ile Nurol Holding bünyesindeki FNSS'nin anlaşması gereği satılan ve bir kısmının montajı Malezya'da yapılan zırhlı araç projesi (Adnan projesi) oldu. Proje 2004 yılı ortalarında bitti.

Rakamlarla Malezya...

En önemli ihraç ürünleri elektronik araç ve gereçler olan Malezya, dünyanın en büyük bilgisayar hard diski üreticilerinden.

Malezya'da resmi rakamlara göre işsiz oranı yüzde 2.8 iken, Türkiye'de yüzde 9.

Kişi başına düşen milli gelir Malezya'da 13 bin dolar.

Türkiye'nin üçte bir oranında nüfusa sahip olan Malezya'nın ihracatı 98 milyar dolar düzeyinde. (Türkiye'nin ihracatı 85 milyar dolar.)

Malezya'nın dış borcu 41 milyar dolar.

Malezya en büyük darbeyi 1997 Asya krizi sırasında ve sonrasında yaşadı. IMF programını reddeti. 2 Eylül 1998 tarihinde Malezya para birimi ringetin dolar karşısında kuru sabitlendi.