Cumhurbaşkanı'nın özel uçağındaki basın rejimi!

Ankara Kulisi

Her dönemde iktidar-basın ilişkilerini gözlemenin en önemli barometrelerinden biri Başbakan ve Cumhurbaşkanı'nın uçaklarında gazetecilere uygulanan davet rejimdir. Her liderin farklı bir uygulaması olmuştur. Bununla birlikte, Recep Tayyip Erdoğan'ın Başbakanlık koltuğuna oturmasıyla birlikte bu rejime daha sübjektif ölçülerin yerleştiği, İslamcı ve / veya AKP yanlısı gazete ve gazetecilere "en ziyade müsaadeye mazhar basın" statüsünün tanındığı bir sır değildir.
Şimdi gözler Cumhurbaşkanı Abdullah Gül'ün uygulayacağı rejime çevrilmiş durumda. Gül'ün ilk yurtdışı gezisi olan Strasbourg ziyareti, Cumhurbaşkanı'nın Başbakan'a kıyasla daha dengeli bir tutum izleyeceğinin ilk işaretlerini de verdi. Gül'ün gazeteler karşısında dengeli durmasının yanı sıra gazetecilerin de uçağa dönüşümlü bir şekilde davet edileceği anlaşılıyor.
Davetlerin şahıslara yöneltildiği bu gezinin ilginç bir yönü, Erdoğan'ın uçağında sıkça misafir olan köktendinci çizgideki Vakit gazetesinden herhangi bir temsilcinin çağrılmamış olmasıydı. Gül, dışişleri bakanlığı döneminde Vakit gazetesiyle iyi ilişkiler içinde olmuş, ancak bu gazetenin geçen yaz verdiği bir mülakattan sonra kendisine atfen, "Babam esnaf diye beni Cumhurbaşkanı seçmediler" manşetini atmasına içerlemişti.


Hangi gazeteciler davet edildi?


Gül'e ilk yurtdışı gezisinde GAP uçağında eşlik eden gazeteciler: (Soldan sağa) Radikal Ankara Temsilcisi Murat Yetkin, Milliyet yazarı Hasan Cemal, Yeni Şafak başyazarı Fehmi Koru, Sabah Genel Yayın Yönetmeni Ergun Babahan, Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, Kanal-D Haber Yönetmeni Mehmet Ali Birand (Posta kontenjanından), Star Genel Yayın Yönetmeni Mustafa Karaalioğlu, Hürriyet Ankara Temsilcisi Enis Berberoğlu, Zaman Genel Yayın Yönetmeni Ekrem Dumanlı, Vatan Ankara Temsilcisi Bilal Çetin, Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü Ahmet Sever. Türkiye gazetesinin Ankara Temsilcisi Nuri Elibol fotoğrafta gözükmüyor. Davetin Radikal Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni İsmet Berkan'a yapıldığı, ancak Berkan gidemediği için Yetkin'in çağrıldığı öğrenildi.



TBMM resepsiyonuna türbanlı vekil eşleri neden gelmedi?

TBMM'nin yasama yılı açılış resepsiyonunda 'türban yasağı' olmamasına rağmen katılım oldukça düşüktü. Resepsiyona sadece 6 türbanlı milletvekili eşinin katılması dikkat çekiciydi


Bülent Arınç'ın, TBMM Başkanı olduktan sonra verdiği ilk 23 Nisan resepsiyonu için hazırlattığı davetiyeye, davet sahibi olarak kendisiyle birlikte türbanlı eşi Münevver Arınç'ın da ismini yazdırması 2003'te neredeyse bir rejim krizine yol açmıştı.
Arınç, ne bu ne de başka davetlere eşini yanında getirmedi. Arınç, bu krizin ardından diğer davetiyeleri eşinin adına yer vermeden hazırlattı, ancak misafirler her seferinde eşleriyle birlikte davet edildiler. Kamusal alan konusunda kendi çizgisinde kararlı bir şekilde duran dönemin Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer de Çankaya Köşkü'ndeki resepsiyonlarda farklı bir rejim izledi, eşi türbanlı olan vekilleri her seferinde 'eşsiz' davet etti.
Bu atmosferin de etkisiyle geçen 5 yıl boyunca Meclis'in her yıl 1 Ekim tarihinde verilen yasama yılı açılış resepsiyonlarına türbanlı vekil eşlerinden ortalama en çok 4-5 kişi katıldı. Bir başka deyişle, fazla bir rağbet olmadı.

4 yıl aradan sonra

Köksal Toptan'ın TBMM Başkanlığı'na seçilmesinden sonra gözler Meclis'te ev sahipliği yapacağı davetlerde nasıl bir rejim uygulayacağı sorusuna çevrildi. Toptan'ın eşi Saime Toptan'ın başı açıktı. 1 Ekim davetiyesi de Saime Toptan'ın ismi yazılarak hazırlandı; ayrıca geçmiş dönemde olduğu gibi misafirler eşleriyle birlikte davet edildiler. Ve 4 yıl aradan sonra Meclis'teki bir davette ilk kez ev sahibesi olarak Başkan'ın eşi de konukları kapıda karşıladı.
Gelgelelim, bu değişim tablosu konuklar arasında gözlenmedi. Geçen pazartesi günü yeni yasama yılı açılış resepsiyonuna sadece 6 türbanlı vekil eşi katıldı. AKP grubunda 340 milletvekili var, 235 milletvekilinin eşi türbanlı...
AKP milletvekilleri Ziyaettin Akbulut'un eşi Adviye Akbulut, Muzaffer Baştopçu'nun eşi Hale Baştopçu, Halil Mazıcıoğlu'nun eşi Şule Mazıcıoğlu, Cafer Tatlıbal'ın eşi Seval Tatlıbal, Fazlı Erdoğan'ın eşi Saniye Erdoğan, İlhan Evcin'in eşi Mine Evcin gecenin türbanlı konukları oldu.

226 türbanlı eş var

Bakan eşlerinden ise sadece başları açık olan Devlet Bakanı Kürşad Tüzmen'in eşi Perihan Tüzmen, Sanayi ve Ticaret Bakanı Zafer Çağlayan'ın eşi Songül Çağlayan ile Kültür ve Turizm Bakanı Ertuğrul Günay'ın eşi Gülten Günay resepsiyona katıldı. Bu istisnalar dışında AKP'li bakan ve milletvekillerinin neredeyse tamamının eşlerini 'evde bırakmaları' dikkat çekti. Eşleri türbansız olanlarda da pek farklı bir durum ortaya çıkmadı. AKP grubunda toplam 340 kişi var ve 226'sının eşinin türbanlı olduğu biliniyor.
Parlamento muhabirimiz Saliha Çolak, milletvekillerinin böyle bir tercihte bulunmasının nedenini resepsiyona eşiyle birlikte katılmayan AKP'li Aksaray Milletvekili Ali Rıza Alaboyun'a sorduğunda şu yanıtı aldı:
"Eşime söyledim, 'gidelim' diye, gelmek istemedi. Bu tamamen kendi tercihi, 'eşlerimizi eve kapatıyoruz, resepsiyonlara götürmüyoruz' diye bir şey söz konusu olamaz. Geçmişte biz birkaç resepsiyona gittik, eşim kendini çok rahat hissetmedi. Topluluklarımız çok samimi olur. Eşli otururuz, sohbet ederiz. Türkiye'de muhafazakâr kesimin geçmişinde resmi toplantılar yok. Bir sosyal demokratın ailesinde olur, geçmişten beri bu tür toplantılara gidilmiştir. Bizim için bu tür toplantılar yeni. İşte ancak ben görüyorum milletvekili olarak, çocuklarım milletvekili çocuğu olarak biraz daha fazla görecek.

'Yoğun ilgi olmaz'

Bunun kültürel boyutunu incelemek lazım. Daha önce Çankaya Köşkü'ne türbanlı eşi olanlar çağrılmıyordu. Şimdi orası açık ama 'işte açıldı' deyip bir yoğun ilgi olmaz. Çünkü bizim çevremiz resmi ortamlarda kendini pek rahat hissetmiyor."
Davete eşiyle katılan Tekirdağ Milletvekili Ziyaettin Akbulut ise şöyle konuştu:
"Benim durumum çok farklı. Devlette 25 sene görev yaptım. Valilik yaptım. Eşim ilahiyat mezunu. Yüzlerce resepsiyona katıldık. Eşim de bu konuda çok rahattır. Resepsiyonlara katılmakta bir beis görmeyiz. Ben Çankaya Köşkü'ne de gittim birkaç kez eşimle. Hiçbir sorun yaşamadım.

'Onlara sormak lazım'

Tabii bu dönem arkadaşlar neden eşlerini Meclis'in açılış resepsiyonuna getirmedi bilmiyorum, onlara sormak lazım. Ancak tabii birçoğu yeni milletvekili. Geçmişte de bu konularda suni gerginlikler yaşandı. 'Acaba gitsek nasıl olur, bir sorun olur mu, bir gerginlik olur mu?' diye düşünmüş olabilirler."
Protokolde türban yasağının olmadığı Meclis'te yaşanan bu durum, üzerinde ciddi bir tartışmayı gerekli kılıyor.