Güngör URAS Olayların içinden

MB'nin hesabına göre dolar 1.71 YTL olmalı

Merkez Bankası'nın (MB) hesabına göre dolar şimdilerde 1.7 YTL'den satılmalı. MB'nin hesabı nedir?" Onu daha sonra anlatalım... "Madem ki dolar fiyatı 1.71 YTL olmalı... Hadi öyle olsun!" demekle dolar fiyatı yükselir mi? Önce onu tartışalım.

Dolar fiyatı şimdilerde neden olması gereken rakamın altında? Çünkü ülkeye çok miktarda dolar giriyor. İhtiyacın üzerinde dolar piyasada dolanınca da fiyatı ucuzluyor.

MB yüksek faiz ödemeye devam ettikçe, hükümet ve özel sektör varlık satışlarını sürdürdükçe, ülkede büyük bir siyasi kriz çıkmadıkça, ülkede bankalar ve büyük şirketler batmaya başlamadıkça, ülkeye döviz girişi devam edecektir.

Daha da ucuzlayacak gibi!

Tek olağandışı tehlike, yabancı kredi değerleme kuruluşlarının veya IMF'nin, "Türkiye'de devletin ve özel sektörün dış borçları büyüdü. Cari açık (döviz açığı) tehlikeli boyuta ulaştı. Türkiye borçların ana parasını veya faizini ödemekte zorlanır" şeklinde bir değerleme yapmasındadır.

Kendiliğinden dolar fiyatı artmadığı halde, MB fiyatı artırabilir mi? Bu kolay değildir.

Günümüzde 'eski usul devalüasyon' yapma imkânı kalmadı. MB dolar fiyatını 1.7 YYL'ye çıkarmaya kalksa, yüksek fiyattan dolar topladığıyla kalır. Fiyat yükselmez.

MB döviz tanzim satışı yaparak dolar fiyatını yükseltemez.

Tek silah faiz

MB'nin tek yapabileceği, faizi aşağıya çekmektir. O da çok kısa sürede dolar fiyatını gerçek değerine çıkaramaz.

Ama ortada bir gerçek var. Doların fiyatı ucuz! Hem giderek de ucuzluyor. MB, Türkiye'deki enflasyonu, ilişkide bulunduğumuz ülkelerdeki enflasyonu dikkate alarak dolar fiyatının ne olması gerektiğini kâğıt üzerinde hesaplıyor. Bu hesapla bulunan rakamlara "Aylık ve yıllık ortalama reel döviz kuru endeksi" deniliyor.
MB tarafından hesaplanarak açıklanan reel döviz kuru endeksinde 2002 yılı endeks sayısının 100 kabul edilmesi halinde , 2007 yılının ilk 9 ayındaki ortalama reel döviz kuru endeksinin 137.2'ye tırmandığı görülüyor. Endeksteki bu değişime göre de 1 ABD dolarının 1.71 YTL'den satılması gerekiyor.
(Yazının sonunda vurgulamakta yarar var: Bu hesaplar bir işe yaramaz. Önemli olan piyasadır!)

Merkez Bankası reel kur endeksine göre dolar fiyatı ne olmalı? (2002 yılı reel kur endeksi ve 2002 yılı dolar fiyatı 100.0 esası ile)
	Reel kur endeksi	Ortalama dolar fiyatı (piyasa)	Endekse göre olması gereken fiyat
2002	100.0	1.504	1.504
2003	108.9	1.495	1.667
2004	114.5	1.422	1.676
2005	127.7	1.341	1.696
2006	128.1	1.429	1.697
2007(*)	137.2	1.330	1.710