|
|
|
 |
|
|
Mübeccel Kıray ve mahalle baskısı
Buyur ola Profesör Mübeccel Kıray'ın anlattıklarından oluşturduğum değişen mahallemiz testusuna bu hafta
Ramazanda Şerif Mardin'in "mahalle baskısı"nı hissettiniz mi? Ama tüm medyada bu baskının mükerrer baskıları sürüyor. Türkiye'nin nasıl değiştiğini göre göre "mahalle baskısı"nın toplum yapısını açıklamaya yeterli bir kavram olduğu söylenebilir mi? Üniversite sayısı 120'yi geçmiş. Doğum oranı düşmüş. Üretim ve finans sektörleri karmaşık "network"ler durumuna gelmiş.
Dünyaya uyum çabasının inanılmaz örgütleşme düzeylerine yaklaştırdığı ülkemizde "mahalle baskısı"nın kıymeti harbiyesi nedir? Bunu konuşmak için, kır ve kent sosyolojisini ondan okuma şansını 40 yıl önce yakalamış bir ebedi öğrenci olarak hocam Profesör Mübeccel Kıray'ı ziyarete gittim. Yaratmış olduğu dünyaca ünlü toplumsal değişim modelini burada kısaca yansıtmaya çalışacağım.
"Değişme halindeki toplumlar bölük-pörçük, düzensiz toplumlar değildir. Bunların değişmemiş, değişmekte olan ve değişmiş bulunan yönleri gene bir tutarlılık, bir ilişkiler düzeni halinde kendini gösterir. Hem her an değişmeye hazır hem de denge halindedirler. Aşama aşama değişir; değişmiş yönlerle değişmemiş yönlerini birbiri ile eklemleştiren ve etkileştiren tampon mekanizmalar, yeni 'araformlar' oluşur. Siyasal İslamın da değişmesi, birtakım mekanizmalar oluşturması kaçınılmazdı. Bunun en somut örneği 'ılımlı' İslam kavramında görülür. Eğer İslam, toplumda yalnız kendi hayatiyetine bırakılmış olsaydı, çok eski bir yapının parçası olan radikal İslam hiçbir zaman söz konusu olmayacak, 'ılımlı' İslam bir terim olarak bile ortaya çıkmayacaktı. İleri sanayi toplumlarının küreselleşmenin bir parçası haline gelmiş yapısında, siyasi İslamın onlardan kopuk otoriter bir düzeni yaşatma olanağı yoktur. Bugün Soğuk Savaş'ın bitiminden sonra siyasal İslam hâlâ devam ediyorsa, bu biraz da bu dış güçlerin kendi aralarındaki hiyeraşinin oluşması geciktiğinden, dolayısıyla hangisi, 'hangi' İslamı istiyorsa açıkça söyleyememesinden..."
Buyur ola sevgili hocam Mübeccel Kıray'ın anlattıklarından oluşturduğum değişen mahallemiz testusuna bu kez de...
1- Mübeccel Kıray'ın ortaya koyduğu tampon mekanizmalara örnek aşağıdakilerden hangisi?
a. Çarpık kentleşme: Gecekondu
b. Kültür boşluğu: Arabesk
c. İç ve dış dinamikler: Siyasal İslam
d. Hepsi
2- Şerif Mardin'e "Mahalle baskısı nedir?" diye sorduklarında, "Bilinmeyen ve sosyal bilimce ifade edilmesi çok zor olan bir .....dır. Bu .....nın AKP'den bağımsız olarak Türkiye'de yaşadığına inanıyorum. Dolayısıyla AKP değil de, bu .....nın gelişmesine müsait şartlar oluşursa o zaman AKP de bu .....ya boyun eğmek zorunda kalacaktır" demiş. Boş bıraktığım sözcüğü kestirebilecek misiniz?
a. Baskı b. Umacı
c. Kafa d. Hava
3- Şerif Mardin'in tarikatları modern cemaatler olarak görmesine karşın Mübeccel Kıray'a göre tarikatlar kapalı tarım toplumunun çözülmemiş yaşam tarzıdır. Hangi çağa aittirler?
a. Neolitik
b. Neoliberal
c. Taş Devri
d. Ortaçağ
4- Tarikatların toplumu bir arada tutmaya yarayan harç olduğu görüşüne karşı toplumun tabanındaki esas tutkal nedir?
a. Anadolu kaplanları
b. Kooperatif ve birlikler
c. Cumhuriyet yürüyüşlerinde ortaya çıkan "rafine" yeni yaşam tarzı isteyen grup
d. Hepsi
5- Kıray'a göre Türkiye'deki bütün değişmeler nereye doğrudur?
a. Zikzaklar halindedir
b. Modern örgütleşme biçimlerine
c. Evrenselliğe
d. Açık topluma
6- Aşağıdaki tampon mekanizmalardan hangisi "mahalle baskısı" diye üretilmiş olgunun tersine göstergedir?
a. Hemşeri dernekleri
b. Kadın emeğini değerlendirme örgütleri
c. Enformel sektörün mahallelerde konumlanan kaportacı gibi birimleri
d. Hepsi
7- Şerif Mardin'in "Mahalle baskısından kadınlar korkmalıdır" görüşüne karşı Mübeccel Kıray aile ve kadın konusunda dinselliğin yönlendiriciliğinin önemli ölçüde devre dışı kaldığını ileri sürüyor. Araştırma sonuçlarına göre artık Türkiye'de bu dünyada rahat etmenin önemli olduğuna inananların oranı neymiş?
a. Belli mi olur?
b. Fifti fifti
c. Yarıdan fazla
d. Yüzde 90'dan fazla
8- Mübeccel hoca, siyasal İslamın, ülke içi dinamikler açısından durumunu nasıl tanımlıyor?
a. Bir tampon kurum
b. Türkiye'nin çağdaşlaşma sürecinde bir dönem
c. Toplumu bütünleştirici ve dengede tutucu "ama geçici" bir işlevi yerine getiren bir mekanizma
d. Hepsi
9- Kıray'a göre siyasal İslamın tampon mekanizma niteliği, 1970'li yılların ortalarında doruk noktasına erişen bir "dış dinamik" tarafından da desteklenmiştir. Nedir bu dış dinamik?
a. Misyonerler
b. Rabıta
c. NATO
d. ABD'nin bugün gelip dayandığı "Ilımlı İslam"dan önce, Sovyetler Birliği'ni "yeşil" bir kuşakla çevreleme taktiği
Yanıtlar: Bütün "d" şıkları (Prof. Dr. Mübeccel Kıray'ın eserleri Bağlam Yayınları tarafından yayımlanmıştır).
|
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
Sitene Ekle
İletişim Kurumsal
Blog
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
